Солтүстік Қазақстан облысының Мамлют ауданы әкімінің ресми интернет-ресурсы

Нашар көретіндерге арналған нұсқа

Елбасының жолдауын жүзеге асыру

Сындарлы қоғамдық диалог — Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуiнiң негiзi

Құрметтi отандастар!

Құрметтi депутаттар, үкiмет мүшелерi!

Баршаңызды жаңа парламенттiк маусымның басталуымен  құттықтаймын!

Бiз елiмiздiң жаңа тарихындағы маңызды белеске жақындап келемiз.

Отыз жылға жуық уақыт бұрын халқымыз өзiнiң Тәуелсiздiгiн жариялап, бабаларымыздың ғасырлар бойы аңсаған арманын орындады.

Осы уақыт iшiнде Қазақстанның Тұңғыш Президентi — Елбасы Нұрсұлтан Әбiшұлы Назарбаевтың басшылығымен елiмiз әлемдегi беделдi әрi орнықты мемлекетке айналды.

Баянды бiрлiгiмiздiң арқасында тәуелсiздiгiмiздi нығайтып, халқымыздың жағдайын жақсартуға жол аштық.

Бұл жасампаздық пен iлгерiлеу, бейбiтшiлiк пен келiсiм кезеңi болды.

Елiмiздiң даму жолын бүкiл әлем мойындап, Қазақстандық, яғни  Назарбаев моделi деп атады.

Қазiр бiзге Тәуелсiздiктiң жетiстiктерiн еселеп, елiмiздi дамудың жаңа сапалы кезеңiне шығару мүмкiндiгi берiлiп отыр.

Бiз бұған Елбасы саясатының сабақтастығын сақтап, жүйелi реформалар жүргiзу арқылы қол жеткiзе аламыз.

Өздерiңiзге белгiлi, осының бәрi менiң сайлау алдындағы бағдарламама негiз болды.

Қазiр мемлекеттiк органдар оны жүзеге асыру үшiн тиiстi жұмыстар жүргiзуде.

Мен халыққа берген уәделерiмдi мiндеттi түрде орындаймын.

Бiз өз жұмысымызда Елбасы ұсынған Бес институционалды реформа мен Ұлт Жоспарын толыққанды жүзеге асыру қажеттiгiн басты назарда ұстауымыз керек.  

Елбасымыздың бастамасымен құрылған Жаңғырту жөнiндегi Ұлттық комиссияның жұмысын қайта жандандыру қажет.

Ендi ортақ мiндеттерiмiздi және сайлауалды бағдарламамды iске асыруға қатысты ой-пiкiрлерiме тоқталайын.

I. Заман талабына сай тиiмдi мемлекет.

Мен уәде еткен саяси жаңғыру үдерiсi азаматтарымыз бен мемлекетiмiздiң мүдделерiне сәйкес, бiртiндеп үздiксiз жүзеге асырылатын болады.

Негiзсiз, жүйесiз саяси ырықтандыру елдiң iшкi саяси ахуалының тұрақсыздығына, тiптi мемлекеттiлiктен айырылуға әкелiп соғатынын әлем елдерiнiң тәжiрибесiнен көрiп отырмыз.

Сондықтан бiз саяси реформаларды «асығыстыққа салынбай», керiсiнше, кезең-кезеңiмен, табанды түрде және жан-жақты ойластырып жүзеге асыратын боламыз.

Елiмiздiң қоғамдық-саяси өмiрiн жаңғыртпай, табысты экономикалық реформаларды iске асыру мүмкiн емес. Бұл — бiздiң ұстанатын басты қағидатымыз.

«Күштi Президент — ықпалды Парламент — есеп беретiн Үкiмет».

Бiз бұл мақсатқа әлi де жете қойған жоқпыз. Сондықтан осы бағыттағы жұмысқа бар күш-жiгерiмiздi салуымыз қажет.  

Саяси жүйенiң бұл формуласы мемлекет тұрақтылығының негiзi саналады.

Азаматтардың барлық сындарлы өтiнiш-тiлектерiн жедел әрi тиiмдi қарастыратын «Халық үнiне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын iске асыру — бәрiмiзге ортақ мiндет.

Билiк пен қоғам арасында тұрақты диалог орнату арқылы ғана қазiргi геосаяси ахуалға бейiмделген үйлесiмдi мемлекет қалыптастыруға болады.

Сондықтан азаматтық қоғамға қолдау көрсетiп, оның әлеуетiн нығайта түсу керек. Сондай-ақ, аса маңызды жалпы мемлекеттiк мiндеттердi шешу үшiн талқылау жұмыстарына азаматтық қоғамның мүмкiндiктерiн кеңiнен қолдану қажет.  

Осы мақсатпен бiз белгiлi қоғам өкiлдерiн қамтитын Ұлттық қоғамдық сенiм кеңесiн құрдық. Бұл кеңес ротациялық тәртiппен жұмыс iстейдi.

Алдағы уақытта бiзге мынадай шараларды жүзеге асыру керек.

Бiрiншi. Партия құрылысы үдерiсiн жалғастыру.

Көшбасшымыз және партия Төрағасы Нұрсұлтан Әбiшұлы Назарбаевтың арқасында «Nur Otan» партиясы елiмiздiң жетекшi саяси ұйымына жүктелетiн күрделi әрi жауапты мiндеттердi дәйектi түрде iске асырып келедi.

Бiз қоғам игiлiгi үшiн сындарлы саясат жүргiзiп келе жатқан басқа да саяси партиялармен және қозғалыстармен ынтымақтастықта жұмыс iстеуiмiз қажет.

Қоғамды толғандырып отырған негiзгi мәселелер көшеде емес, Парламентте және азаматтық диалог аясында талқыланып, шешiмiн табуы тиiс.

Депутаттар Үкiметке өзектi мәселелерге қатысты сауалдарын жолдап, нақты шаралар қабылдауды талап ете отырып, өздерiне берiлген заңды құқықтарын пайдалануы қажет.

Заң шығарушы және атқарушы билiк арасындағы қарым-қатынас жасанды тартысқа емес, iскерлiк сипатқа, өзара құрметке негiзделуi тиiс.

Мемлекет басшысы ретiнде елiмiзде көппартиялықты, саяси бәсекелестiктi және ой-пiкiрдiң сан алуандығын дамытуға ықпал етудi өз мiндетiм деп санаймын.

Бұл саяси жүйе тұрақтылығының ұзақ болуы үшiн маңызды.

Алдағы Парламент Мәжiлiсi мен мәслихаттар сайлауы елiмiздегi көппартиялық жүйенiң дамуына оң ықпал етуi тиiс.

Екiншi. Халықпен тиiмдi керi байланыс орнату.

Қоғамдық диалог, ашықтық, адамдардың мұң-мұқтажына жедел назар аудару мемлекеттiк органдар қызметiнiң негiзгi басымдықтары саналады.

Президент Әкiмшiлiгiнде азаматтардан келiп түскен өтiнiштердi мемлекеттiк органдардың сапалы қарауын қадағалап, жедел шаралар қабылдайтын бөлiм құрылды.

Көп жағдайда азаматтарымыз орталық және жергiлiктi органдар басшыларының құлықсыздығы мен «бейқамдығына» байланысты Президентке жүгiнуге мәжбүр болады.

Белгiлi бiр саладағы шешiмдердiң әдiлетсiздiгiне қатысты жолданатын көптеген шағымдар нақты мемлекеттiк органда немесе аймақта күрделi түйткiлдер бар екенiн көрсетедi. Ендi бұл мәселеге дәл осы тұрғыдан қарап, тиiстi шешiмдер қабылдаған жөн.

Мемлекеттiк қызметшiлер жұмысының тиiмдiлiгiн арттыру мақсатында арнайы дайындығы бар жас кадрларды тарту қажет. Сонымен бiрге 2020 жылдан бастап бiз мемлекеттiк қызметшiлердiң санын бiртiндеп қысқартуға кiрiсiп, үнемделген қаражатты неғұрлым пайдалы қызметкерлердi ынталандыруға жұмсаймыз.

2024 жылға қарай мемлекеттiк қызметшiлердiң және ұлттық компаниялар қызметкерлерiнiң санын 25 пайызға қысқарту қажет.

Үшiншi. Митингтер туралы заңнаманы жетiлдiру.

Конституцияға сәйкес азаматтарымыздың өз ойын еркiн айтуға құқығы бар. 

Егер бейбiт акциялар заңның шеңберiнен шықпайтын және азаматтарымыздың тыныштығын бұзбайтын болса, бұған түсiнiстiкпен қарап, жиындарды өткiзу үшiн арнайы орын бөлу қажет. Мұндай орындар қаланың шетiнде болмауы тиiс.

Алайда, заңға қайшы және бұзақылық әрекеттерге шақыратын үндеулерге заң шеңберiнде тосқауыл қойылады.

Төртiншi. Қоғамдық келiсiмдi нығайту.

Әлеуметтiк және этникалық топтар арасындағы келiсiм – бүкiл қоғамның бiрлескен еңбегiнiң нәтижесi.

Осыған орай, саяси үрдiстердi саралап, бiрлiгiмiздi нығайта түсу үшiн нақты шаралар қабылдау керек.

Қазақ халқының мемлекет құраушы ұлт ретiндегi рөлiн бекемдеп, этносаралық татулық пен дiнаралық түсiнiстiктi қалыптастыра беруiмiз қажет.

Бiздiң ұстанымымыз: «Ел бiрлiгi — оның әралуандығында!».

Елiмiздегi этникалық топтардың тiлi мен мәдениетiн дамытуға жағдай жасай беремiз.

Қазақ тiлiнiң мемлекеттiк тiл ретiндегi рөлi күшейiп, ұлтаралық қатынас тiлiне айналатын кезеңi келедi деп есептеймiн.

Бiрақ мұндай дәрежеге жету үшiн бәрiмiз даңғаза жасамай, жұмыла жұмыс жүргiзуiмiз керек.

Сондай-ақ, тiл үлкен саясаттың құралы екенiн де ұмытпаған жөн.

Белсендi азаматтық қоғам құру үшiн үкiметтiк емес ұйымдардың беделiн арттыру қажет деп санаймын.

Сондықтан, жақын арада Азаматтық қоғамды дамытудың 2025 жылға дейiнгi тұжырымдамасын әзiрлеп, қабылдауымыз керек.

Келер жылы аталып өтетiн  маңызды мерейтойлар мен елеулi оқиғаларға дайындық жұмыстары басталды.

Ендiгi жылы бәрiмiз Әл-Фарабидiң 1 150 жылдық, Абай Құнанбайұлының 175 жылдық мерейтойларын атап өтемiз.

Мерейтой барысында ысырапшылдыққа жол бермей, ғұлама тұлғаларымыздың еңбектерiн халық арасында дәрiптеуiмiз керек.

Сондай-ақ, ең маңызды мерекеге – Тәуелсiздiктiң 30 жылдығына байланысты тиiстi

iс-шараларды iске асыруымыз қажет.

Ел өмiрiндегi осындай елеулi оқиғалар жас ұрпақты нағыз отаншылдыққа тәрбиелеуге жол ашады деп сенемiн.

II. Азаматтардың құқықтары мен қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету.

Сот және құқық қорғау жүйесiндегi күрделi реформалар — азаматтарымыздың құқықтарын қорғаудың және олардың қауiпсiздiгiн күшейтудiң негiзгi факторы.

Сот шешiмдерiнiң сапасын арттыру үшiн бiрқатар маңызды шараларды жүзеге асыру қажет.

Судьялардың заңды және iшкi сенiмдi басшылыққа алып, шешiм шығару құқығы мызғымас сипатқа ие.

Дегенмен, сот шешiмдерiн мұқият талдау жұмысын жолға қойып, бiрыңғай сот тәжiрибесiн орнықтыру қажет.

Азаматтарымыз жария-құқықтық дауларда билiк органдарының шешiмдерi мен әрекеттерiне қатысты шағым түсiру кезiнде көп жағдайда теңсiздiк ахуалында қалып жатады.

Олардың мүмкiндiктерiн мемлекеттiк аппараттың ресурстарымен салыстыруға келмейдi.

Сондықтан осындай теңсiздiктердi болдырмау мақсатында дауларды шешудiң ерекше тетiгi ретiнде әкiмшiлiк әдiлет құрылымын енгiзу қажет.

Бұдан былай дауларды шешу барысында сот қосымша айғақтар жинау бастамасын көтеруге құқылы.

Аталған дәлелдемелердi жинақтау мiндетi жеке азаматқа немесе бизнеске емес, мемлекеттiк органға жүктелетiн болады.

Заңнамадағы барлық қарама-қайшылықтар мен дүдәмал тұстар азаматтардың мүдделерiн ескере отырып, түсiндiрiлуi тиiс.

Келесi бiр маңызды мәселеге тоқталайын.  

Бiз шамадан тыс қудалау шаралары мен сот төрелiгiнiң қатаң жазалау тәжiрибесiнен бас тарттық. Алайда, елiмiзде ауыр қылмыстардың саны азаймай тұр.

Бiз заңнамамызды iзгiлендiру iсiне көбiрек мән берiп, азаматтардың негiзгi құқықтарын назардан тыс қалдырдық.  

Жыныстық зорлық-зомбылық, педофилия, есiрткi тарату, адам саудасы, әйелдерге қатысты тұрмыстық зорлық-зомбылық және басқа да ауыр қылмыстарға, әсiресе, балаларға қатысты қылмыстарға қолданылатын жазаны шұғыл түрде қатайту қажет. Бұл мәселенi шешудi Парламентке және Үкiметке тапсырамын.

Соңғы уақытта болған қайғылы оқиғалар ұйымдасқан қылмыстың тағы бiр түрi – браконьерлiк проблемасының бетпердесiн ашты.

Бүгiнде браконьерлер сақадай-сай жабдықталып, қаруланған және өздерiнiң жазалана қоймайтынына сенiмдi. Биылдың өзiнде жануарлар әлемiн қорғап жүрген екi инспектор браконьерлердiң қолынан қаза тапты.

Жақында Шығыс Қазақстан облысындағы Марқакөл көлiнде браконьерлердiң қылмыстық тобы ұсталды.

Бұл тек бiр ғана мысал, алайда браконьерлiктiң тамыры тереңге жайылған, соның iшiнде бұл құқық қорғау органдарының салғырттығынан болып отыр. Браконьерлер ұлттық байлығымыз — табиғатымызға аяусыздықпен орны толмас зиян келтiруде.

Үкiметке екi ай iшiнде тиiстi заңнаманы қатайту үшiн шұғыл шаралар қабылдауды тапсырамын.

Сыбайлас жемқорлықпен жан-жақты күресу мәселесi күн тәртiбiнен түскен жоқ.

Орталық және жергiлiктi органдардың нормативтiк құқықтық актiлерiне сыбайлас жемқорлыққа қарсы сараптама жүргiзу  iсiн қайта қалпына келтiру қажет.

Бұған сарапшылар мен қоғам өкiлдерi де атсалысуы тиiс.

Сыбайлас жемқорлыққа қатысты қылмыс жасалған мекеменiң бiрiншi басшысының жауапкершiлiгiн заңнамалық және нормативтiк тұрғыдан нақты белгiлеу керек.

Сондай-ақ, заңсыз және арандатушылық әрекеттерге барғаны үшiн сыбайлас жемқорлыққа қарсы iс-қимыл органдарының қызметкерлерiн қатаң жазалау керек. Ондай қызметкерлерге тергеу саласында орын жоқ.   

Кiнәсiздiк презумпциясы қағидаты толық көлемде сақталуы тиiс.

Құқық қорғау жүйесiн толық реформалау – аса маңызды мiндеттердiң бiрi.

Полицияның мемлекеттiк күштiк құрылымындағы бейнесi бiрте-бiрте өзгерiп, қауiпсiздiктi қамтамасыз ету үшiн азаматтарға қызмет көрсететiн органға айналады.

Ең алдымен, 2020 жылдың аяғына дейiн Әкiмшiлiк полиция комитетiнiң жұмысын қайта ұйымдастыру қажет. Мұны науқаншылдыққа айналдырмай, сапалы жүргiзген жөн.

Полицейлер жұмысының тиiмдiлiгi полиция қызметiнiң беделдi болуына байланысты.

Iшкi iстер министрлiгiн реформалауға алдағы үш жыл iшiнде 173 миллиард теңге бөлiнедi.

Бұл қаражат еңбекақыны көбейтуге, баспананы жалға алуға, халыққа қызмет көрсету қағидаты бойынша полицияның заманауи фронт-офистерiн ашуға жұмсалады.

Азаматтарды табиғи құбылыстар мен техногендiк сипаттағы апаттардан қорғау мәселесiне баса мән берiледi.

Өкiнiшке қарай, мұндай апаттар бiздiң елiмiзде ғана емес, бүкiл әлемде жиiлеп кеттi.

Бұл салада кәсiби мамандар жұмыс iстеуi керек.

Үкiметке азаматтық қорғаныс саласы қызметкерлерiнiң еңбекақысын Iшкi iстер органдарын реформалау үшiн берiлетiн қаражат есебiнен көбейтудi және осы мақсатқа сәйкес шамамен 40 миллиард теңге бөлудi тапсырамын.

Бiздiң алдымызда жаңа тұжырымдама негiзiнде тегеурiндi әскер қалыптастыру мiндетi тұр.

Арыста болған оқиғалар Қарулы Күштерде түйткiлдi мәселелер қордаланып қалғанын көрсеттi.

Әскерге жұмсалатын шығыстарды реттеп, осы саладағы қаржы жүйесiн және жалпы тәртiптi нығайтатын кез келдi.

Сонымен бiрге әскери қызметтiң беделiн арттырып, Қарулы Күштердiң материалдық базасын нығайту қажет.

Отанына адал, кәсiби тұрғыдан дайындалған офицерлерi мен әскери қызметшiлерi бар армиямыз жаңа геосаяси жағдайларда ел қауiпсiздiгiне қауiп төндiретiн қатерлерге тойтарыс беруге дайын болуы керек.

III. Қарқынды дамыған және инклюзивтi экономика.

Қазақстан экономикасы жаһандық сипаттағы қиындықтарға қарамастан алға iлгерiлеп келедi.

Жыл басынан берi оның өсiмi орташа әлемдiк көрсеткiштен жоғары болды.  

Егер қажеттi құрылымдық өзгерiстердi жүзеге асырсақ, 2025 жылға қарай iшкi жалпы өнiмнiң жыл сайынғы тұрақты өсiмiн 5 пайызға және одан да жоғары деңгейге жеткiзуге болады.

Экономиканың дамуына тың серпiн беру үшiн Үкiмет пен Президент Әкiмшiлiгi отандық және шетелдiк сарапшылардың барлық жұмыстарын мұқият саралауы қажет.   

Елбасы ұсынған 2050 жылға дейiнгi ұзақ мерзiмдi даму стратегиясына және Ұлт Жоспарына сәйкес бiрқатар құрылымдық мiндеттердi iске асыруымыз керек.

Бiрiншi. Шикiзатқа байланған менталитеттен бас тартып, экономиканы әртараптандыру.    

«Бiлiм экономикасы», еңбек өнiмдiлiгiн арттыру, инновацияны дамыту, жасанды интеллектi жаһандық дамудың негiзгi факторларына айналды. 

Индустрияландырудың үшiншi бесжылдығын жүргiзу барысында жiберiлген барлық қателiктердi, олқылықтарды ескеруiмiз керек.

Бұл мәселелер бойынша менiң барлық тапсырмаларымды, ескертпелерiмдi Үкiмет толық орындауға мiндеттi.

Еңбек өнiмдiлiгiнiң нақты өсiмiн кем дегенде 1,7 есеге арттыруымыз керек.

Елiмiздi өңiрдегi көшбасшы ретiнде танытып, Орталық Азиядағы беделiмiздi арттыру – стратегиялық мiндет.

Бұл — Елбасы айқындаған саяси бағыт-бағдарымыз.

Екiншi. Квазимемлекеттiк сектордың қайтарымын арттыру.

Бiздiң мемлекеттiк компаниялар iрi конгломераттарға айналды. Бiрақ олардың халықаралық бәсекеге қабiлеттiлiгi күмән тудырады.

Мемлекеттiң экономикаға орынсыз араласуын азайту мақсатымен квазимемлекеттiк компаниялар құруға мораторий енгiзу жөнiнде шешiм қабылдадым. 

Бiз Ұлттық әл-ауқат қоры құрылған 14 жыл iшiнде халықтың әл-ауқатын арттыруға Қордың нақты қандай үлес қосқанын бiлуiмiз керек.

Үкiмет Есеп комитетiмен бiрлесiп, үш айдың iшiнде мемлекеттiк холдингтер мен ұлттық компаниялардың тиiмдiлiгiн анықтау үшiн талдау жүргiзуi тиiс.

Квазимемлекеттiк компаниялар көп жағдайда өзара бәсекеге түседi.

Тұрғын үй саясаты саласында бiр мезетте 7 мемлекеттiк оператор жұмыс iстейдi. Бұл тек орталық деңгейдегi ахуал! 

Мемлекеттiк компаниялардың санын қысқартуға болады және солай ету керек.

Бiрақ, стратегиялық секторларда жұмыс iстейтiн мемлекеттiк компаниялардың қызметiне мұқият болған жөн.

Ондай компаниялар мемлекет бақылауында болуы тиiс.

Әйтпесе, мемлекеттiк монополистердiң орнына жеке монополистер пайда болып, соның салдарынан зардап шегуiмiз мүмкiн.  

Үкiмет баға белгiлеу және тарифтер мәселесiмен жүйелi әрi нақты айналысуы керек.

Бұл табиғи монополистердiң тауарларына да, көрсететiн қызметтерiне де қатысты.

Елiмiзде азық-түлiк пен киiм-кешектен бастап, түрлi қызметтерге дейiн бағаның жоғары екенi жасырын емес.   

Мысалы, сұранысы жоғары бағдарлар бойынша негiзгi әуе тасымалдаушы белгiлейтiн билеттердiң құны неге сонша қымбат?! Оның бағасы Еуропаға қарағанда 30 пайызға артық. Бiздiң әуежайда көрсетiлетiн қызметтер құнының салыстырмалы түрде жоғары болуын қалай түсiндiруге болады?

Қазақстан әуежайларында жанармай шетелдiк тасымалдаушылар үшiн қымбат бағаға, ал отандық тасымалдаушыларға арзанға сатылатыны нелiктен?

Соның салдарынан Қазақстанның авиация саласы халықаралық бәсекеге қабiлеттiлiгiнен айырылып, транзиттiк әлеуетiмiз төмендеп кеттi.

Тиiстi министрлiк пен ведомстволардың салғырттығына байланысты темiр жол билеттерiнiң тапшылығы қолдан жасалып отыр.

Бұл салаларда тез арада тәртiп орнату керек.  

Бiздiң мақсатымыз — мемлекеттiң тұрақтандырушы рөлiн сақтай отырып, нарықтық институттар мен құрылымдардың толыққанды дамуын қамтамасыз ету.  

Осы ретте, «қарапайым заттар экономикасын» естен шығармаған жөн. Бұл — бiздiң жұмысымыздың басым бағыты.

Үшiншi. Тиiмдi шағын және орта бизнес — қала мен ауылды дамытудың берiк негiзi.

Шағын, әсiресе, микробизнес елiмiздiң әлеуметтiк-экономикалық және саяси өмiрiнде маңызды рөл атқарады.

Атап айтқанда, ең алдымен, ауыл тұрғындарына тұрақты жұмыс бередi, жұмыссыздықты азайтады. Сонымен қатар, салық базасын құрап, жергiлiктi бюджеттi нығайтады.

Сондай-ақ, жаппай кәсiпкерлiктi дамыту санаға сiңген патерналистiк пиғыл мен масылдықтан арылуға мүмкiндiк бередi.

Сондықтан мемлекет алдағы уақытта да бизнеске қолдау көрсете бередi.

Бұл мақсатқа Ұлттық қордан 100 миллиард теңгеге жуық қаржы бөлiндi.

Бiрақ сарапшылардың пiкiрiнше, қаржылай қолдаудың игiлiгiн жергiлiктi билiкпен байланысы бар шаруашылықтар ғана көрiп отыр. 

Шын мәнiсiнде, жаңа жобалар бойынша компаниялар құрылып, жұмыс орындары ашылуы керек едi.

Бұл «қарапайым заттардың экономикасына» тiкелей байланысты.

Бiрақ, жергiлiктi әкiмдер ұйымдастыру жұмыстарын талапқа сай орындамаған.

Соның салдарынан салық және зейнетақы төлемдерiн арттырып, жергiлiктi бюджеттi нығайтуға жағдай жасалып отырған жоқ.

Осыған орай, Есеп комитетiне және Қаржы министрлiгiне қаражаттың жұмсалуын қатаң бақылауға алуды тапсырамын.

Елiмiзде кәсiпкерлiктi дамытудың үлгi боларлық мысалдары жеткiлiктi. Бiз шағын кәсiпкерлiктi бүкiл қоғам болып қолдауымыз керек.

Үкiметке микро және шағын бизнес саласындағы компанияларды табысқа салынатын салықтан үш жылға босату үшiн заңнамалық база әзiрлеудi тапсырамын.

Заңнамаға енгiзiлетiн тиiстi түзетулер 2020 жылдан бастап күшiне енуi керек.

2020 жылғы қаңтардан бастап, микро және шағын бизнес субъектiлерiне тексерiс жүргiзуге үш жылға тыйым салу туралы шешiмiм күшiне енедi.

Бiз бизнестiң адал әрi заңға сәйкес жүргiзiлетiнiне сенемiз. Бизнес өкiлдерi тұтынушылар мен азаматтар алдында жауапты болуы тиiс.

Мораторий кезеңiнде өзiн-өзi реттеу, қоғамдық бақылау тетiктерiн жандандыру керек.

Бизнес өкiлдерi санитарлық-эпидемиологиялық саладағы нормалар мен ережелердi бұзатын болса, ондай компаниялар жабылып, иелерi жауапкершiлiкке тартылады.

Осылайша, шағын бизнеске түсетiн ауыртпалықты азайтамыз.

Сонымен қатар бизнес өкiлдерi құқық қорғау және тексерушi органдардың iс-әрекетiне байланысты көптеген қиындыққа тап болуда. 

Шағын және орта бизнеске қатысты рейдерлiк әрекеттер жиiлеп кеттi.   

Бұл мәселе жөнiндегi ұстанымым  белгiлi: бизнестiң, әсiресе шағын және орта бизнестiң дамуына кедергi келтiретiн әрекеттер мемлекетке қарсы қылмыс деп танылуы тиiс.

Осыған орай заңнамалық сипаты бар қосымша шаралар қабылдау қажет. Парламент пен Үкiмет осы мәселенi шешу жолдарын ұсынуы керек.

Сонымен қатар көлеңкелi экономикаға қарсы iс-қимылды күшейтiп, капиталды сыртқа шығаруға, салық төлеуден жалтаруға қарсы күрестi жандандыру қажет. 

Шағын және орта бизнеске мемлекет тарапынан қаржылай қолдау көрсету жүйесiн жаңа жобаларға басымдық бере отырып, қайта құру қажет.

Үкiметке «Бизнестiң жаңа жол картасы»  аясында осы мақсатқа сәйкес алдағы үш жыл iшiнде қосымша 250 миллиард теңге бөлудi тапсырамын.   

Әлеуметтiк бағыттарға — отбасы бизнесiн құруға, ең алдымен, көп балалы және жағдайы төмен отбасыларға баса мән бере отырып, бизнеске қолдау көрсетудiң жаңа тәсiлдерiн енгiзу керек.

Туризмдi, әсiресе экотуризм мен этнотуризмдi дамытуға экономиканың маңызды саласы ретiнде баса мән беру қажет.  

Алтын Орданың 750 жылдығын төл тарихымызға, мәдениетiмiз бен табиғатымызға туристер назарын аудару тұрғысынан атап өткен жөн.

Туризмдi дамыту үшiн қажеттi инфрақұрылым жүргiзудi, соның iшiнде жол салып, бiлiктi мамандар дайындауды қамтамасыз ету қажет. 

Төртiншi. Ұлттық бизнеске халықаралық нарықтарда қолдау көрсету. 

Өз өнiмiн экспортқа шығаратын компанияларға мемлекеттiк қолдау көрсетудiң тиiмдiлiгiн барынша арттыру керек.

Мен, ең алдымен, орта бизнес туралы айтып отырмын. 

Бiзде кәсiпкерлердiң осы тобына арналған нақты мемлекеттiк қолдау шаралары жоқ. Бұл, әсiресе, өнiмдi сату iсiне қатысты.

Үкiметке мемлекеттiк индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы аясында өнiмдiлiгi жоғары орта бизнеске қолдау көрсетудiң кешендi шараларын әзiрлеудi тапсырамын. Соның iшiнде салықтық, қаржылық, әкiмшiлiк ынталандыру мәселелерi көзделуi тиiс.

Шетелден тiкелей инвестиция тарту жұмыстарын барынша жандандыру қажет. Онсыз алдағы уақытта экономикалық өсiм резервi шектеулi болады. Бұл — атқарушы билiк басымдық беруi тиiс мiндеттердiң бiрi.

Қазақстанның 2025 жылға дейiнгi стратегиялық даму жоспары аясында әрбiр сала мен өңiр үшiн нақты мақсатты көрсеткiштер белгiленген.  

Мемлекеттiк органдар, әсiресе, өңiр әкiмдерi сол көрсеткiштерге қол жеткiзуге тiкелей жауапты болады.

Қазақстан цифрлық экономиканы дамытуды көздеп отыр. 

Осыған орай көп жұмыс атқаруымыз керек.

Бiздiң мiндетiмiз — ақпараттық коммуникациялық инфрақұрылымның даму деңгейi бойынша өңiрдегi көшбасшылықты нығайту.

Үкiмет заңнаманы 5G, «Ақылды қалалар», «Үлкен деректер», блокчейн, цифрлық активтер, жаңа цифрлық қаржы құралдары сияқты тың технологиялық құбылыстарға бейiмдеу қажет.

Қазақстан технологиялық серiктестiк орнату, мәлiмет орталықтарын құру және орналастыру, мәлiметтер транзитiн дамыту, цифрлық қызметтердiң жаһандық нарығына қатысу үшiн ашық юрисдикция ретiнде өзiндiк брендке айналуы тиiс.

Үкiмет «Астана» халықаралық қаржы орталығының қызметiне қолдау көрсете беруi керек. Бұл құрылым, шын мәнiнде, конституциялық мәртебеге ие болды. Халықаралық қаржы орталығының Назарбаев Университетiмен бiрлесiп, заманауи цифрлық технологияларды дамыту алаңы айналуына толық мүмкiндiгi бар.

Бесiншi. Дамыған агроөнеркәсiп кешенi.

Ауыл шаруашылығы — бiздiң негiзгi ресурсымыз, бiрақ оның әлеуетi толық пайдаланылмай отыр.

Ел iшiнде ғана емес, шетелде де сұранысқа ие органикалық және экологиялық таза өнiм өндiру үшiн зор мүмкiндiктер бар.  

Бiз суармалы жер көлемiн кезең-кезеңмен 2030 жылға қарай 3 миллион гектарға дейiн ұлғайтуымыз керек.  

Бұл ауыл шаруашылығы өнiмiнiң көлемiн 4,5 есе арттыруға мүмкiндiк бередi. 

Сауда және интеграция, ауыл шаруашылығы министрлiктерi фермерлерге өз өнiмiн сыртқа шығарып сату үшiн барынша қолдау көрсетуi тиiс.

Осыған орай Үкiметке тиiстi тапсырма берiлдi. Бұл — маңызды мiндет.

Ауыл шаруашылығы өнiмiн экспорттау iсiнде шикiзатқа негiзделуден бас тарту керек.

Өнiм өңдейтiн кәсiпорындар әлеуетiнiң 40 пайызы ғана пайдаланылып отырғанына қарамастан, оның көлемi 70 пайызға жеттi.

Ауыл шаруашылығына шетелден инвесторлар тарту — маңызды мiндет. Келiссөздер жүргiзiлiп жатыр. Үкiмет нақты нәтижеге қол жеткiзуi керек.    

Жұртшылықты толғандырып жүрген жер мәселесiне арнайы тоқталғым келедi.

Мемлекет басшысы ретiнде тағы да мәлiмдеймiн: жерiмiз шетелдiктерге сатылмайды. Оған  жол берiлмейдi.

Бұл мәселе бойынша қауесет таратуды доғару керек. Бiрақ жердi тиiмдi пайдалануды қамтамасыз ету — бiздiң мiндетiмiз.

Жер ресурстарын тиiмсiз пайдалану мәселесi өте өзектi болып отыр.

Жерге салынатын тiкелей салықтар деңгейiнiң төмендiгi жағдайды күрделендiре түстi.

Мемлекеттен жердi тегiн жалға алу құқығына ие болғандардың көпшiлiгi жердi игермей, босқа ұстап отыр.

Елiмiзде «шөп қорыған иттiң» кебiн киген «латифундистер» көбейiп кеттi.

Пайдаланылмай жатқан ауыл шаруашылығы жерлерiн қайтарып алатын кез келдi. Жер — бiздiң ортақ байлығымыз және оны кiм игерсе, соған тиесiлi болуы тиiс.

Үкiмет пен Парламент осы түйткiлдi реттеудiң тиiмдi жолдарын ұсынуы керек.

Бұл — өте маңызды мәселе. Мұны шешпей, отандық агроөнеркәсiп кешенiнiң сапалы дамуы мүмкiн емес.

Бүгiнде ет өндiрiсiн ұлғайту мәселесi аналық мал басының проблемасына тiрелiп тұрған жоқ, керiсiнше фермерлерге жем-шөп дайындайтын жерлердiң жетiспеушiлiгiне байланысты болып отыр.

Жем-шөппен қамтамасыз ету көрсеткiшi 60 пайыздан төмен.

Ауыл тұрмысының сапалы болуын қамтамасыз етпей, ауыл шаруашылығының өнiмдiлiгiн арттыру мүмкiн емес.

Бiз Елбасының «Ауыл — Ел Бесiгi» арнайы жобасын жүзеге асыруды жалғастырамыз.

Бiз шағын елдi мекендердi дамытуға қатысты өте күрделi мәселенi шешуiмiз қажет.

Өңiрлiк стандарттар әзiрлендi. Ендi оларды үш мыңнан астам негiзгi және қанаттас ауылдық елдi мекендерге енгiзу қажет.

Үкiметке «Ауыл — Ел Бесiгi» жобасын жүзеге асыру үшiн биыл бөлiнген 30 миллиард теңгеге қосымша алдағы үш жыл iшiнде 90 миллиард теңге бөлудi тапсырамын.   

Бұл қаражат көлiк, ауыз су және газбен қамтамасыз ету сияқты инфрақұрылымдық мәселелердi шешумен қатар, мектеп, аурухана, спорт алаңдарын салуға және жөндеуге жұмсалады.

Қаржының жұмсалуы барлық мемлекеттiк органдардың қатаң бақылауында болуы тиiс.

Алтыншы. Әдiлеттi салық салу жүйесi және тиiмдi қаржылық реттеу.

Жалпы iшкi өнiм мен халық табысының артуына қарамастан, қоғамдағы мүлiктiк жiктелу үдерiсi сақталып отыр, тiптi күшейiп барады.

Бұл — алаңдатарлық фактор. Сондықтан оған ерекше назар аудару керек.   

Ұлттық табыстың әдiл бөлiнуiне баса мән бере отырып, салық жүйесiн жаңғырту қажет деп санаймын.

Үкiмет әлеуметтiк төлемдер көлемiнiң артып келе жатқанына да назар аударуы тиiс.

Бiр жағынан, бұл алымдар әлеуметтiк және зейнетақы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз етедi. Бiрақ, жұмыс берушiлер жұмыс орындарын ашуға және еңбекақыны артыруға мүдделi болмай қала ма деген қауiп бар.

Көлеңкелi бизнес белең алады.

Сондықтан Үкiметке 5 пайыздық қосымша зейнетақы төлемiн енгiзу мәселесiн 2023 жылға дейiн шегерудi тапсырамын. Кейiн бұл мәселеге қайта ораламыз.  

Осы уақыт iшiнде Үкiмет, бизнес өкiлдерi мен сарапшылар мәселенi шешудiң жолдарын қарастырып, болашақ зейнеткерлердiң де, жұмыс берушiлердiң де мүдделерiн ескере отырып, ортақ шешiмге келуi тиiс.

Үкiмет Салық кодексiнде қарастырылмаған барлық төлемдерге тыйым салуы қажет. Бұл, шын мәнiсiнде, қосымша салықтар.

Қазiргi салық жүйесiнiң сапасын арттыру – өз алдына бөлек мәселе.

Мұндай жағдай компанияларды өз инвестициясын адами капиталға, еңбек өнiмдiлiгiн арттыруға, техникалық тұрғыдан қайта жабдықтауға, экспортқа салуға ынталандыруы тиiс.

Қолма-қол ақшасыз төлеу жүйесiн жаппай енгiзу керек. Бұл үшiн тежеушi фактордың бiрi саналатын банктердiң жоғары үстеме алымын жою қажет. Сондай-ақ, тиiстi реттеу ережелерiне сәйкес банктiк емес төлем жүйесiн белсендi дамыту керек. Бұл сегмент қарапайым әрi тартымды болғанымен, ақша жымқырудың және елiмiзден капитал шығарудың көзiне айналмауы тиiс.

Ұлттық банк осы салаға нақты бақылау орнатуы қажет.

Келесi мәселе. Шикiзаттық емес өнiмнiң экспортына қолдау көрсету үшiн қосымша құн салығын қайтарудың қарапайым әрi жылдам тәртiбiн қолдану мәселесiн қарастыру керек.

Экономикамыздың өте түйткiлдi мәселелерiнiң бiрi – кредит беру көлемiнiң жеткiлiксiздiгi. Соңғы бес жыл iшiнде заңды тұлғаларға, сондай-ақ шағын және орта бизнеске берiлген кредиттiң жалпы көлемi 13 пайыздан аса қысқарған.

Екiншi деңгейдегi банктер қарыз алушылар iшiнде сенiмдiлерiнiң аз екенiн сылтауратып, кредит қаражатының құнын шамадан тыс арттырып жiбередi.

Әрине, қарыз алушылардың сапасына қатысты мәселе бар. Бiрақ, жауапкершiлiктi басқаға артып, тек қана жеңiлдiң астымен жүруге болмайды.

Мен бұл мәселеге қатысты Үкiмет пен Ұлттық банк үйлесiмдi әрi тиiмдi жұмыс жүргiзедi деп ойлаймын.

Тағы бiр мәселе — халықтың, әсiресе әлеуметтiк тұрғыдан әлсiз топтардың тым көп несие алуы. Мұның өзi шұғыл шаралар қабылдауға алып келдi. Сiздер бұл жөнiнде бiлесiздер.

Бұл мәселе әлеуметтiк және саяси түйткiлдерге ұласты.

Сондықтан, Үкiмет пен Ұлттық банкке екi ай iшiнде мұндай жағдайдың қайталанбауына кепiлдiк беретiн тетiктердi енгiзу үшiн дайындық жүргiзудi тапсырамын.

Ақша-кредит саясаты тиiмдiлiгiнiң жеткiлiксiздiгi елiмiздiң экономикалық дамуын тежейтiн себептiң бiрi болып отыр.

Екiншi деңгейдегi банктердiң бизнеске кредит беру iсiнiң қолайлы әрi ұзақ мерзiмдi болуын қамтамасыз ету керек.

Жыл соңына дейiн Ұлттық банк екiншi деңгейдегi банктердiң активтерiнiң сапасына тәуелсiз бағалау жүргiзу жұмысын аяқтауы қажет.

Жетiншi. Ұлттық қорды тиiмдi пайдалану мәселесi.

Ұлттық қор қаражатының ағымдағы мәселелердi шешуге жұмсалуын қысқарту қажет.   

Бұл – келешек ұрпақтың қаржысы.

Ұлттық қордың трансферттерi бәсекеге қабiлеттi экономиканы қалыптастыруға бағытталған бағдарламаларды және жобаларды жүзеге асыру үшiн ғана бөлiнуi керек.

Кепiлдендiрiлген трансферт көлемi 2022 жылдан бастап бiрте-бiрте 2 триллион теңгеге дейiн азаюы тиiс. 

Қор қаржысын пайдаланудың анағұрлым тиiмдi инвестициялық саясатын жүргiзген жөн.

Үкiметке Ұлттық Банкпен бiрлесiп, жыл соңына дейiн Ұлттық қордың қаржысына иелiк етудi жетiлдiру үшiн нақты ұсыныстар әзiрлеудi тапсырамын.

Сегiзiншi. Еңбекақы төлеу деңгейiн арттыру.

Кен өндiру саласындағы iрi кәсiпорындардың табысы артқанмен азаматтарымыздың жалақысы айтарлықтай өспегенiн көрiп отырмыз. 

Халықтың әлеуметтiк жағдайы туралы айтылып отырғандықтан, Үкiмет бұл мәселеде табандылық танытуы керек.

Үкiметке еңбекақы төлеу қорын арттыру үшiн жұмыс берушiлердi ынталандыру мәселесiн пысықтауды тапсырамын. 

IV. Әлеуметтiк жаңғырудың жаңа кезеңi.

Елiмiздiң бюджетi екi негiзгi мақсатқа бағытталуы тиiс — экономиканы дамыту және әлеуметтiк мәселелердi шешу.

Әлеуметтiк салада мынадай бағыттарға баса мән беру керек.

Бiрiншi. Бiлiм беру сапасын жақсарту.

Бiздiң елiмiзде еңбек ресурстарының балансын  есепке алудың тиiмдi әдiстемесi әлi күнге дейiн әзiрленген жоқ.

Шын мәнiнде, мамандар даярлаудың отандық жүйесi нақты еңбек нарығынан тыс қалған.

Жыл сайын 21 мыңға жуық мектеп түлегi кәсiби және жоғары оқу орындарына түсе алмай қалады.

Жастардың бұл тобы жұмыссыздар мен маргиналдардың негiзiн құрайды. Олар амалының жоқтығынан қылмыстық және экстремистiк ағымдардың ықпалына түсуде.

Бiз оқушылардың қабiлетiн айқындап,  кәсiби бағыт-бағдар беру саясатына көшуiмiз қажет.

Бұл саясат орта бiлiм берудiң ұлттық стандартының негiзi болуы тиiс.

Экономикамызда техника саласының мамандарына сұраныс өте жоғары, бiрақ мүмкiндiктер аз. Кәсiпорындар тиiстi мамандарды шетелден шақыруға мәжбүр. Осындай келеңсiз жағдайды жедел түзетуiмiз керек.

Қала мен ауыл мектептерi арасындағы орта бiлiм сапасы алшақтап барады.

Негiзгi мәселе — ауылдық жерлердегi бiлiктi педагог кадрлардың тапшылығы. 

Сондықтан, «Дипломмен — ауылға» бағдарламасының аясын кеңейтiп, жұмысты жаңа деңгейде жалғастыруымыз қажет. Үкiметке келесi жылдан бастап осы бағдарламаны қаржыландыруды 20 миллиард теңгеге жеткiзудi тапсырамын.

Дарынды ауыл жастарын iрiктеп, отандық және шетелдiк жоғары оқу орындарына дайындау керек.

Аз қамтылған және көп балалы отбасыларды қолдау үшiн Үкiметке Дарынды баланың қабiлетiн дамытудың жол картасын әзiрлеудi тапсырамын.

Үкiмет пен әкiмдер осындай балалардың үйiрмелер мен орталықтарға, жазғы лагерьлерге баруы үшiн мүмкiндiк жасауы керек. 

Ендi жоғары бiлiмнiң сапасына жеке тоқталғым келедi.

Өз түлектерiн жұмыспен қамту жағынан елiмiздегi жоғары оқу орындарының жартысы ғана 60 пайыздық деңгейге қол жеткiзiп отыр.

Сондықтан олардың санын қысқарту мәселесiн қарау керек.

Терең бiлiм берудiң орнына диплом сатумен айналысқан университеттерiмiз бар екенi де жасырын емес.

Бiрiншi кезекте соларға тыйым салу арқылы бiз оқу орындарындағы бiлiм беру сапасын арттыруға күш саламыз.

Бiлiм саласына қатысты тағы бiр мәселе – қаржыландырудың бiркелкi болмауы және өңiрлiк басқарудың қазiргi жүйесiнiң тиiмсiздiгi.        

Бiлiм бөлiмдерiн басқару және бюджет қаржысын әкiмшiлендiру функцияларын аудандық деңгейден облыстық деңгейге беру керек.   

Бiлiм берудiң барлық деңгейiнде дербес қаржыландыру тәртiбiн енгiзу қажет.

Тағы бiр өзектi мәселе. Бұл – оқулық сапасының төмендiгi.

Оқушыларды сапалы оқулықтармен қамтамасыз ету ­– тиiстi министрлiктiң тiкелей мiндетi.

Мұғалiмдер мен оқытушылардың әлеуметтiк жағдайын жақсартпасақ, бұл шаралар жүзеге аса қоймайды. 

Сондықтан, мен Тамыз конференциясында алдағы төрт жыл iшiнде мұғалiмдердiң еңбек ақысын екi есе арттыруды тапсырдым. Бұл — келесi жылдан бастап ұстаздардың жалақысы 25 пайызға өседi деген сөз.

Ғылым саласындағы ахуал ерекше назар аударуды талап етедi. Бiз ғылымсыз елiмiздiң дамуын қамтамасыз ете алмаймыз.

Отандық ғылым жүйесi қаншалықты сапалы әрi тиiмдi? Бұл – басқа мәселе.

Үкiмет аталған мәселенi ғылыми зерттеулердiң деңгейiн көтеру және оларды тәжiрибеде қолдану тұрғысынан қарастырғаны жөн.

Екiншi. Отбасы және бала институтын қолдау, инклюзивтi қоғам құру.

Бала құқығын қорғау және тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы iс-қимыл мәселесiне басымдық беруiмiз қажет.

Жасөспiрiмдер арасында көбейiп кеткен суицид мәселесiмен мақсатты түрде айналысу керек.

Бiз зорлық-зомбылықтан зардап шеккен балалар мен олардың отбасын қорғау жөнiнде толыққанды бағдарлама әзiрлеуiмiз қажет.

Қамқорлығында мүмкiндiгi шектеулi балалары бар отбасыларға ерекше көңiл бөлiнуi тиiс. Тек ресми статистика бойынша 80 мыңнан астам бала мүгедектiгiне байланысты есепте тұр.

Үкiмет БЦП диагнозы бар балаларға медициналық және әлеуметтiк қолдау көрсетудi жақсарту үшiн шаралар қабылдауы керек.

Балаларға қолжетiмдi болуы үшiн шағын және орташа оңалту орталықтарының желiсiн кеңейту қажет.

Бiз ерекше қажеттiлiктерi бар адамдар үшiн бiрдей мүмкiндiк жасауға мiндеттiмiз.

Мен бұл туралы өзiмнiң сайлау алдындағы бағдарламамда айттым. Үкiметке ендi осы мақсатқа үш жыл iшiнде кем дегенде 58 миллиард теңге бөлудi тапсырамын.

Халықтың денсаулығын жақсарту мәселесi айрықша назар аударуды талап етедi.

Барлық жастағы ел азаматтары арасында бұқаралық спортты дамыту маңызды.

Спорт инфрақұрылымының балалар үшiн барынша қолжетiмдi болуын қамтамасыз ету керек.

Бұқаралық дене шынықтыруды өркендету iсi жаңа чемпиондар шыңына шығатын пирамидаға айналуы тиiс. Бұл салауатты әрi белсендi жастардың, түптеп келгенде, қуатты ұлттың негiзiн қалыптастарды.

Осы бағдарды заңнамалық тұрғыдан қамтамасыз ету, сондай-ақ Бұқаралық спортты дамыту жөнiндегi кешендi жоспар қабылдау қажет.  

2020 жыл «Волонтер жылы» деп жарияланды. Ерiктiлер қызметiне азаматтардың, әсiресе жастардың, студенттер мен оқушылардың қатысу аясын кеңейту, олардың бойында белсендi өмiрлiк ұстанымдарға қатысты дағды қалыптастыру — маңызды мiндет.

Бұл — азаматтық қоғамды нығайту жөнiндегi жұмысымыздың маңызды құрамдас бөлiгi.

Үшiншi. Медициналық қызмет көрсетудiң сапасы мен қолжетiмдiлiгiн қамтамасыз ету.

Бұл жерде халықтың денсаулығына байланысты, әсiресе, ана мен сәби өлiмiне қатысты көрсеткiштердiң өңiрлiк теңгерiмсiздiгi айқын көрiнедi.

Дегенмен, бұл көрсеткiш төмендеп келедi. Бiрақ әлi де жоғары, сондай-ақ  дамыған елдердiң деңгейiнен айтарлықтай көп.

Үкiмет әр өңiр бойынша медицинадағы нақты дерттер топтамасы жөнiнде басымдықтар тiзiмiн жасап, соның негiзiнде бюджеттен қаржы бөлуi қажет.  

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда мiндеттi әлеуметтiк медициналық сақтандыру жүйесi iске қосылады.

Әрқайсысыңызға мына нәрсенi айтқым келедi: мемлекет тегiн медициналық көмектiң кепiлдендiрiлген көлемiн сақтайды. Оны қаржыландыруға алдағы үш жыл iшiнде 2,8 триллионнан астам теңге бөлiнедi.

Мiндеттi әлеуметтiк медициналық сақтандырудың жүзеге асырылуы медициналық қызмет көрсетудiң сапасы мен қолжетiмдiлiгiн жақсартуға бағытталған.

Үшжылдық бюджет аясында денсаулық сақтау жүйесiн дамытуға қосымша 2,3 триллионнан астам теңге бөлiнедi.

Үкiмет әлеуметтiк медициналық сақтандыру жүйесiнiң беделiне тағы да нұқсан келтiрмеу үшiн оны жүзеге асыру мәселесiне зор жауапкершiлiкпен қарауы қажет.

Бiздiң қателесуге құқымыз жоқ.

Төртiншi. Мәдениет қызметкерлерiн қолдау.

Бiз мәдениет саласында жұмыс iстейтiн азаматтарға жеткiлiктi түрде көңiл бөлмей отырмыз.

Бұл — ең алдымен, кiтапхана, музей, театр қызметкерлерiне қатысты мәселе.

Олардың еңбекақысы соңғы жылдары мүлде көбейген жоқ.

Соның салдарынан мәдениет қызметкерлерi, әсiресе жас мамандар жеңiлдiгi бар тұрғын үй бағдарламаларына қатыса алмайды.

Мұндай ахуал осы кәсiптiң беделiн түсiрiп, лайықты кадрлардың тапшылығы айқын сезiлуде.

Келесi жылдан бастап Үкiмет мәдениет қызметкерлерiнiң еңбекақысын көбейтуi тиiс.

Сондай-ақ, бiлiм беру және денсаулық сақтау салаларындағы мiндеттi әлеуметтiк жеңiлдiктер мәдениет саласының өкiлдерiне де берiлуi керек.

Бесiншi. Әлеуметтiк көмек көрсету жүйесiн одан әрi дамыту.

Мемлекет мұқтаж жандарға көмек көрсету үшiн барлық қажеттi шараларды қабылдауда.

Алайда, бiрқатар шешiмдер жан-жақты сарапталмай қабылданды. 

Нәтижесiнде бұл патерналистiк пиғылдың айтарлықтай артуына әкеп соқтырды. Соңғы 5 жылда Қазақстанда атаулы әлеуметтiк көмек алатындар саны 77 мыңнан 1,4 миллионнан астам адамға артқан.

Әлеуметтiк көмекке бюджеттен бөлiнетiн қаражат көлемi 2017 жылдан берi 17 есе көбейдi және одан да арта түстi.

Басқаша айтқанда, жұмыс iстегiсi келмейтiн адамдар немесе әлеуметтiк көмек алу үшiн өздерiнiң табысын жасыратындар көбейдi. Жағдайы бар отбасылардың әлеуметтiк көмек алатыны туралы деректер бұған дейiн бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған болатын.

Тағы да атап өтемiн. Конституция бойынша бiздiң елiмiз — әлеуметтiк мемлекет. Сондықтан мемлекетiмiз азаматтар алдындағы мiндеттерiн орындауы тиiс.

Үкiмет өз жұмысында осы қағидатты басшылыққа алуға мiндеттi. Ал, резервтердi тиiмсiз шығындарды азайту және табысты арттыру есебiнен қалыптастыру қажет.

Мұндай резервтердiң бар екенi сөзсiз. Қаржы министрлiгi табысты арттыру үшiн жұмыс жүргiзуде. Алайда, қосымша күш жұмсау керек. Мәселен, кеден iсiне қатысты.

Елбасы «Nur Otan» партиясы Саяси кеңесiнiң отырысында мемлекеттiк сатып алулар үдерiсiн ретке келтiру мәселесiне ерекше мән бердi. Қаржы министрлiгi мемлекеттiк сатып алуды оңтайландырумен айналысып жатыр, бiрақ заңнамалық сипаттағы шаралар қажет.

Мемлекеттiк сатып алудың әлеуетi зор (кейбiр есептеулер бойынша, жылына 400 миллиард теңгеге дейiн жетедi). Бұл қаржыны өзектi әлеуметтiк мәселелердi шешуге жұмсауға болады.

2018 жылы мемлекеттiк сатып алу көлемi 4,4 триллион теңгенi құрады, соның 3,3 триллион теңгесi немесе 75 пайызы бәсекеден тыс тәсiлмен бiр көзден алу арқылы жұмсалған.  

Шенеунiктер мен түрлi делдалдарды пайдаға кенелтiп отырған бұл табыс көзiн жабатын кез келдi.

Атаулы әлеуметтiк көмекке қайта оралайық. Үкiмет оны бөлу тәртiбiн реттеуi керек. Бұл жүйе ашық әрi әдiлеттi болып, адамдарды бейқамдыққа емес, еңбек етуге ынталандыруы тиiс. Көмек, негiзiнен, жұмыс iстейтiндерге берiлуi тиiс.

Сонымен бiрге, аз қамтылған отбасылардың балаларына қамқорлық көрсету керек. Олар үшiн кепiлдендiрiлген әлеуметтiк көмектi енгiзу қажет. Бұл дегенiмiз — мектеп жасына дейiнгi балаларға үнемi қолдау көрсету, барлық оқушыға тегiн ыстық тамақ беру, оларды оқу құралдарымен және мектеп формасымен қамтамасыз ету, медициналық, соның iшiнде стоматологиялық көмек алу және қоғамдық көлiктерде жүру шығындарын өтеу.

Осыған қатысты шешiмдердiң барлығы 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап күшiне енуi тиiс.

Үкiмет «Атамекен» ұлттық кәсiпкерлер палатасымен бiрлесiп бiр ай iшiнде көп балалы аналарды микро- және шағын бизнеске жұмылдыратын, соның iшiнде үй жағдайында кәсiппен айналысатындарды да қамтитын арнайы бағдарлама әзiрлеуi қажет.

Алтыншы. Елiмiздiң зейнетақы жүйесiн дамыту саласына ерекше тоқталғым келедi. Мұнда да қордаланып қалған мәселелер жеткiлiктi.

Қазiргi кезде зейнетақы жинағының жетiспеушiлiгi онша сезiлмейдi. Алайда, 10 жылдан кейiн жағдай өзгеруi мүмкiн. Жұмыс iстеп, зейнетақы қорын толықтырып жатқан азаматтар саны азаяды. Ал, зейнеткерлер саны арта түседi.

Бұл ретте, зейнетақы активiнен түсетiн инвестициялық табыс пен жинақ деңгейi төмен болып қала бермек.

Сондықтан Үкiмет Ұлттық банкпен бiрлесiп, зейнетақы жүйесiнiң тиiмдiлiгiн арттыру үшiн нақты жұмыс жүргiзуi керек.

Қазiр жұмыс iстеп жүрген адам өзiнiң зейнетақы жинағын тек зейнетке шыққаннан соң ғана пайдалана алады.

Бiрақ олардың бұл қаражатты зейнетке шыққанға дейiн пайдаланғысы келетiнi түсiнiктi жағдай.

Жұмыс iстейтiн азаматтар өздерiнiң зейнетақы жинағының бiр бөлiгiн белгiлi бiр мақсатқа, соның iшiнде баспана сатып алуға немесе бiлiм алу үшiн пайдалану мәселесiн жыл соңына дейiн пысықтауды Үкiметке тапсырамын.

Шығындарды оңтайландыру және активтердi инвестициялық басқару сапасын жақсарту мақсатымен Үкiметке ортақ әлеуметтiк қор құру және бiрыңғай әлеуметтiк төлем енгiзу арқылы әлеуметтiк қамсыздандырудың бюджеттен тыс жүйесiн жұмылдыру мәселесiн пысықтауды тапсырамын.

V. Қуатты өңiрлер — қуатты ел.

Бұл бағытта мынадай мiндеттерге баса мән беру керек.

Бiрiншi. Жергiлiктi билiк органдары жұмысының тиiмдiлiгiн арттыру.

Жергiлiктi билiк тұрғындар үшiн әрдайым ашық болуы тиiс. Бұл аксиома әлi де бүгiнгi күннiң шындығына айналмай отыр.

Пилоттық жоба ретiнде тұрғындар тарапынан жергiлiктi билiк жұмысының тиiмдiлiгiн бағалау жүйесiн енгiзу қажет деп санаймын.

Мысалы, егер сауалнама немесе онлайн-дауыс беру нәтижесiнде тұрғындардың 30 пайызынан астамы қала немесе ауыл әкiмiнiң жұмысын тиiмсiз деп есептесе, бұл Президент Әкiмшiлiгiнiң арнайы комиссия құрып, туындаған мәселенi зерттеуiне және тиiстi ұсыным енгiзуiне негiз бола алады.

Екiншi. Бюджетаралық қатынастар жүйесiн реформалау.

Бюджетаралық қатынастардың қазiргi жүйесi түрлi деңгейдегi әкiмдiктердi жергiлiктi дамудың негiзгi көздерiн, яғни шағын және орта бизнестi өркендетуге ынталандыра алмай отырғаны анық. Өңiрлер қосымша табыс көзiн iздестiруге құлықсыз.

Келесi жылдан бастап шағын және орта бизнестен түсетiн қосымша салық түсiмдерi өңiрлердiң құзыретiне берiлетiн болады.

Бiрақ бұл да жеткiлiксiз. Бюджет үдерiсiнiң барлық деңгейде ұйымдастырылуын қайта қарастыру қажеттiгi туындап отыр. Жергiлiктi  бюджеттi қалыптастыруға халықтың белсене атсалысуы бұл iсте үлкен рөл атқаруы тиiс.

Аудандық, қалалық және ауылдық деңгейдегi билiк жергiлiктi маңызы бар мiндеттердi шешу барысында экономикалық тұрғыдан мейлiнше дербес болуы тиiс. Олардың құқықтары, мiндеттерi мен жауапкершiлiгi заңнамалық актiлерде нақты белгiленуi керек.

Үшiншi. Басқарылатын урбанизация және бiрыңғай тұрғын үй саясаты.

Бұған дейiн қабылданған «Қазақстан Республикасы астанасының мәртебесi туралы» және «Алматы қаласының ерекше мәртебесi туралы» заңдар өзiнiң тиiмдiлiгiн көрсеттi. Бiрақ, бүгiнде бұл заңдарды жетiлдiру қажет.

Ең iрi үш қала әкiмдiктерiнiң құзыретiн, соның iшiнде қала құрылысы саясаты, көлiк инфрақұрылымы, қала сәулетiн қалыптастыру саласындағы құзыреттерiн кеңейту керек.

Республикалық маңызы бар қалалардағы халық санының көптiгi қазiргi кезде мақтанарлық жағдай емес, керiсiнше тұрғындардың әлеуметтiк-экономикалық қажеттiлiктерiн толық қамтамасыз ету тұрғысынан алаңдаушылыққа негiз болып отыр.

Iрi қалалардың тұрғындары көбейiп келе жатқаны байқалады. Сонымен қатар, жаңа тұрғындарға қолайлы жағдай жасалған Павлодар және Петропавл сынды қалаларда адамдар мен еңбек ресурстарының тапшылығы бар.

Үкiмет көшi-қон үдерiсiн басқару үшiн пәрмендi шаралар қабылдауы тиiс.

Мен сайлау алдындағы бағдарламамда бiрыңғай тұрғын үй саясатын әзiрлеу қажеттiгiн айтқан болатынмын.

Негiзгi қағидат — тұрғындар, әсiресе, әлеуметтiк тұрғыдан әлсiз топтар үшiн баспананың қолжетiмдiлiгiн арттыру.

Үкiмет жүйесiз бағдарламалар қабылдау тәжiрибесiн тоқтатып, тұрғын үй саясатын жетiлдiрудiң бiрыңғай моделiн әзiрлеуi қажет.

Мәселен, бастапқыда әлеуметтiк мүддеге орайластырылған «7-20-25» бағдарламасы аясында қарыз алушының отбасылық табысы орташа есеппен айына 320 мың теңгенi құрауы тиiс. Табысы аз адамдар  бұған қатыса алмай отыр.

Сондықтан биыл Елбасының бастамасы бойынша 2 пайыздық жеңiлдетiлген мөлшерлемемен, пайыздық алғашқы жарнасы 10 пайыз болатын жаңа «Бақытты Отбасы» бағдарламасы iске қосылды. Бұл — өте тиiмдi жеңiлдiк.

Жыл соңына дейiн бұл бағдарлама бойынша кем дегенде 6 мың отбасы баспанамен қамтамасыз етiледi. Бiрiншi кезекте, көпбалалы және мүгедек балалар тәрбиелеп отырған отбасылар қамтылатын болады. 2020 жылдан бастап жыл сайын осындай 10 мың отбасы баспанамен қамтылады.

Үкiмет бағдарламаға қатысуға арналған айқын критерийлер белгiлеп, оны қатаң әкiмшiлендiрудi қамтамасыз етуi керек. Шын мәнiнде көмекке мұқтаж жандарға ғана қолдау көрсетiлуi тиiс.

Менiң Үкiметке тапсырмам — кезекте тұрған аз қамтылған көп балалы отбасыларға баспана беру мәселесiн үш жыл iшiнде шешу керек. Бүгiнде олардың саны 30 мыңға жуық.  

Баспана сатып алуға жағдайы жоқ азаматтарға әлеуметтiк жалға алу тәртiбiмен қоныстану үшiн мүмкiндiк беру қажет.

Мемлекет 2022 жылға қарай осы мақсаттарға сәйкес 240 миллиард теңгеден астам қаражат бөледi.

Жеке бизнестi осы жұмыстарға тарту үшiн жаңа шаралар қабылдап, мемлекет-жекеменшiк әрiптестiк тетiктерiн жұмылдырған жөн.

Азаматтар әкiмдiк беретiн әлеуметтiк пәтерлерге кезекке тұру және оның жылжу үдерiсiнiң ашық болмай отырғанына наразы.

Үкiмет жыл соңына дейiн жалдамалы пәтерлерге, сондай-ақ «Бақытты отбасы» бағдарламасы бойынша жеңiлдетiлген баспана заемын алуға кезекте тұрғандарды есепке алудың ұлттық бiрыңғай жүйесiн құруы керек.

Коммуналдық желiлердiң тозуы 65 пайыздан 57 пайызға төмендегенiне қарамастан, бұл көрсеткiш жоғары болып отыр.

Бұдан бөлек, көп пәтерлi 78 мың үйдiң 18 мыңнан астамы жөндеудi қажет етедi.

Өңiрлерге тұрғын үй қорын жаңғырту және жөндеу үшiн екi жыл iшiнде бюджеттiк несие түрiнде 30 миллиард теңгеден астам қаражат бөлу керек.

Үкiметке осы тетiктi енгiзу мүмкiндiгiн қарастырып, қаражаттың тиiмдi игерiлуiн қатаң бақылауға алуды тапсырамын.

2022 жылға қарай өңiрлердi дамыту бюджетi 800 миллиард теңгеден асып кетедi.

Әкiмдерге жергiлiктi мәслихаттармен бiрiгiп, осы қаражаттың жартысын тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту iсiн бiрлесе қаржыландыруға және өңiр тұрғындарының өзектi әлеуметтiк мәселелерiн шешуге  бағыттауды қамтамасыз етудi тапсырамын.

Төртiншi. Инфрақұрылымды дамыту.

Елiмiздiң әр аймағының тұрғындарының таза ауыз суға, табиғи газға, көлiк инфрақұрылымына қол жеткiзу деңгейi бiркелкi емес екенi белгiлi.

Осы теңсiздiктi жою үшiн жұмысты жандандыру қажет.

Елбасының тапсырмасы бойынша «Сарыарқа» газ құбырының магистралды желiсiнiң бiрiншi кезектегi құрылысы аяқталып келедi.

Келесi жылы Нұр-Сұлтан қаласында және Қарағанды, содан соң Ақмола мен Солтүстiк Қазақстан облыстарында тарату желiлерiн салу жұмыстары басталады.

Мемлекет осы мақсатқа сәйкес 56 миллиард теңге бөлiп отыр. Нәтижесiнде 2,7 миллионнан астам адам табиғи газбен қамтамасыз етiлетiн болады.

Алдағы үш жыл iшiнде тұрғындарды таза ауыз сумен және су жеткiзумен  қамтамасыз етуге шамамен 250 миллиард теңге бөлiнедi.

Атқарушы билiк органдары «Нұрлы жол» бағдарламасын толық және сапалы iске асыруға баса мән беруi керек.

Бұл — стратегиялық жоба. Соның арқасында бүкiл көлiк инфрақұрылымы жаңғыртылады.

Осы мақсатқа орай, мемлекет 2022 жылға дейiн 1,2 триллион теңгеден астам инвестиция салады.

Үкiмет бұған дейiн де көп қаражат бөлген болатын, бiрақ оның көбi құмға сiңген судай жоқ болып кеттi. Ашығын айтсақ, шенеунiктердiң қалтасына кеттi, ал таза су, жол және басқа да инфрақұрылымның жағдайы әлi де сол күйiнде.

Бұл жолы Үкiмет пен Парламент Есеп комитетiмен бiрлесiп, бюджет қаражатын толығымен тиiмдi пайдалануды қамтамасыз етуi тиiс.

Үкiмет экологияны жақсарту, жаңартылатын энергия көздерiн пайдалануды кеңейту, қоршаған ортаны сақтау iсiн дәрiптеу жұмыстарын жандандыруы керек. Осы орайда «Бiрге — Таза Қазақстан» науқаны — қолдауға тұрарлық жоба. Бұл жұмысты жалғастыру керек.

Парламент Экологиялық кодекстiң жаңа редакциясын талқылап, қабылдауы қажет.

Жалпы, Үкiмет алдағы кезеңде жұмыстың тиiмдiлiгiн арттыруы тиiс. Халық нақты нәтиже күтiп отыр.

Құрметтi отандастар!

Бiз елiмiздi реформалаудың жаңа кезеңiне қадам бастық. Осы маңызды мiндеттердi сапалы орындауымыз керек.

Елiмiздiң әрбiр тұрғыны оң өзгерiстi сезiнуi тиiс. 

Мен мемлекеттiк органдардан жұмысты жедел атқарып, нақты нәтижеге қол жеткiзудi талап етемiн.

Реформаны тек реформа үшiн жүргiзуге жол берiлмейдi.

Әрбiр министрде және әкiмде нәтижелi жұмыстың негiзгi көрсеткiштерiнiң тiзiмi болуы тиiс.

Сол арқылы олардың нақты мақсатқа қол жеткiзу деңгейi анықталады. 

Үкiмет мүшелерiне, мемлекеттiк органдар мен өңiрлердiң, мемлекеттiк компаниялардың және мекемелердiң басшыларына тиiстi реформаның жүзеге асырылуы үшiн дербес жауапкершiлiк жүктеледi.

Осыған байланысты, жақында тиiстi Жарлыққа қол қойдым. Бұл Жарлықтың аясында елдегi ахуал, соның iшiнде аймақтардағы халықтың жағдайы сауалнама негiзiнде нақты бағаланатын болады.

Үкiметтiң әлеуметтiк және экономикалық саясатқа жауапты құрылымдары қоғамның қажеттiлiктерiне сәйкес алдын-ала нақты жұмыс жүргiзуi қажет. Бұл үшiн бақылау, талдау және болжау жүйесiн неғұрлым  күшейту керек.

Сондықтан депутаттарымыздың өтiнiшiне орай Парламент жанынан Заңнаманы зерделеу және сараптау институтын құру жөнiнде тапсырма беремiн.

Аталған құрылым заңдарымыздың сапасын арттыруға ықпал етуi тиiс.

Қадiрлi қазақстандықтар!

Халқымызды толғандыратын барлық мәселелер бiзге белгiлi.

Осыған орай, ахуалды жақсарту үшiн iс-қимыл жоспары әзiрленiп жатыр. 

Бiзге зор жауапкершiлiк жүктелiп отыр.

Мен ел тағдырына жаны ашитын әрбiр азаматқа зор сенiм артамын.

Қазақстан – ортақ шаңырағымыз!

Мен бәрiңiздi мерейлi мекенiмiздi өркендетуге үлес қосуға шақырамын!

Сындарлы қоғамдық диалог – татулық пен тұрақтылық негiзi.

Ұлы Абай өзiнiң алтыншы қара сөзiнде «Бiрлiк — ақылға бiрлiк» дегенiн бiлесiздер.

Елбасымыздың «Ел бiрлiгi — ең асыл қасиет» деген қанатты сөзi — бiздiң айнымас қағидамыз.

Береке мен бiрлiк, ақыл мен парасат халқымызды үнемi алға бастап келедi.

Бағытымыз — айқын, жолымыз — ашық.

Бәрiмiз бiрге болсақ, елiмiз бұдан да зор жетiстiкке жетедi деп сенемiн!

Баршаңызға амандық, табыс тiлеймiн!

5 наурыз 2018 года

Қазақстан Президентi Нұрсұлтан Назарбаевтың «Президенттiң бес әлеуметтiк бастамасы» атты халыққа үндеуi

Құрметтi қазақстандықтар!

Наурыз айының елiмiздiң Тәуелсiздiк күнтiзбесiнде ерекше орны бар.

Бiз көктемнiң алғашқы күнiнде Алғыс айту күнiн атап өтемiз.

Сонымен бiрге, бұл — Қазақстан халқы Ассамблеясы құрылған күн.

Ұлыстың ұлы күнi Наурыз мейрамы шуақты көктем айының еншiсiнде. 

Қымбатты әйелдерiмiздi де мерекесiмен наурыз айында құттықтаймыз.

Осы iзгi оқиғалардың бәрi Қазақстан халқын бiрiктiре түседi.

«Рухани жаңғыру» бағдарламасы да осыған бағытталған.

Бiз елдiң бiрлiгi мен мемлекеттiң сындарлы саясатының арқасында барлық сынақтардан абыроймен өттiк.

Ел иесi қазақ халқының маңына ұйысқан барша этностар оны жоғары бағалайды.

Бүгiнде Алматы, Батыс Қазақстан, Жамбыл және Оңтүстiк Қазақстан облыстарында «Қазақ елiне мың алғыс» атты монументтер бой көтерген.

Бұл ескерткiштердi елiмiздегi түрлi этностық топтар бастарына күн туған кезде бауырына басқан қазақтың жерi мен елiне алғыс ретiнде өз бастамаларымен тұрғызды.

Қазақ халқы да оларға ұлттық тарихымызға көрсеткен зор құрметi үшiн алғысын бiлдiредi.

Осындай өзара құрмет пен сенiм мызғымас ел бiрлiгiне негiз болса, iзгi шаралар халқымыздың кең пейiлi мен дархан көңiлiнiң айқын көрiнiсiне айналуда.

Жақсылықты жадында сақтай бiлген  елдiң рухы қашан да биiк.

Заманауи Қазақстанның өсiп-өркендеуiне әрбiр отандасымыз өз үлесiн қосты.

Мен этно-мәдени бiрлестiктерге де  айрықша ризашылық  бiлдiремiн.

Бiз, бәрiмiз бiрге өте күрделi, қилы замандардан өттiк.

Тәуелсiздiктiң ең тағдыршештi сәттерiнде менi әрдайым қолдаған халқыма да алғыс айтамын.

Өткен сайлаулардың бәрiнде халқымыз менi бiрауыздан қолдап, сайлады.

Мен үшiн ең үлкен марапат — осы. 

Елiмнiң қолдауы маған жұмыс барысында зор күш-жiгер бердi. 

Мен халқымның өз келешегiне сенiммен қарауы үшiн еңбек еттiм, қазiр де, болашақта да осы мақсат жолында жұмыс iстей беремiн.       

Сол себептi, мен бүгiн Қазақстан Республикасы Парламентiнiң қабырғасынан жаңа әлеуметтiк бастамалар көтерiп, халқыма үндеу жариялағалы отырмын.   

Бұл қадам талайдан берi менiң көкейiмде жүр.

Бiрақ, Қазақстан алдымен бойына күш, қазынасына қаржы жинап, қуатты елге айналуы керек едi. 

Мiне, сол күн де туды!

Бұл — бiздiң қоғамның әлеуметтiк бiрлiгiн нығайту үшiн жiгерiмiздi жанып, нақты iске кiрiсетiн сәт.  

Бiз оны ауқымды әлеуметтiк жобалар арқылы жүзеге асырамыз.

Мемлекет осындай түбегейлi шараларды қолға алады.    

«Қазақстан — бiздiң ортақ үйiмiз» деген идея жаңа мағынамен толыға түсуге тиiс.  

Жаңа ұсыныстардың маңыздылығын ескерiп, мен әрбiр қазақстандықтың әл-ауқатын әрi қарай жақсарта түсуге бағытталған жаңа әлеуметтiк бастамаларымды өздерiңiзбен талқылау үшiн бүгiнгi Парламент Палаталары мен Үкiметтiң бiрлескен отырысын шақырттым.

Бiрден айтайын: бүгiн айтылатын ұсыныстың бәрi — есеп-қисабы мұқият жасалған бағдарлама.

Бұл — елдiң игiлiгiне арналған ұтымды, сонымен қатар, оптимистiк жоба.

Мен өркендеген Қазақстан — ең алдымен мемлекетi өзiн қорғап,  қолдайтынын, қамқорлық жасайтынын сезiнетiн, тиiсiнше елiн жан жүрегiмен сүйетiн, өздерiне сенiмдi адамдар деп санаймын.

Сол себептi, бiз бүгiн жаңа, ауқымды әлеуметтiк жобаларға жол ашамыз.

Соңғы жылдарда менiң Қазақстан халқына арналған жолдауларым Үшiншi жаңғыру және төртiншi өнеркәсiптiк революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкiндiктерiне арналды.

Сонымен қатар бiз мемлекеттiң әлеуметтiк мiндеттемелерiн ұмытқанымыз жоқ және оларды орындау жөнiнде шаралар қабылдадық.

Бiрiншi. 2018 жылы бiлiм берудiң жаңартылған мазмұнына көшкен мұғалiмдердiң лауазымдық жалақылары 30 пайызға өсетiн болады. Бұл жалпы мұғалiмдердiң 68 пайызын қамтиды. Ал, бiлiктiлiктi айқындайтын тест тапсырғаннан кейiн олардың лауазымдық жалақысы қосымша 50 пайызға өсетiн болады.

Екiншi. Бюджет қызметкерлерiнiң еңбекақы төлемiн жаңа жүйеге көшiру бiлiм беру саласында жалақы көлемiн 29 пайызға, денсаулық сақтау саласында 28 пайызға, әлеуметтiк сала қызметкерлерiнiң еңбекақысын 40 пайызға көтерiп, студенттер стипендиясын 25 пайызға өсiруге мүмкiндiк бердi.

Үшiншi. Базалық зейнатақыны өсiру және оны индекстеу есебiнен 2018 жылдың шiлде айынан бастап орташа зейнетақы мөлшерi 2017 жылмен салыстырғанда 37 пайызға артады. 

2017 жылы әскери қызметшiлердiң, iшкi iстер органдары қызметкерлерiнiң лауазымдық жалақысы 25 пайызға өстi. Бiз мұны жасай алдық, оған экономикамыздың мүмкiндiгi жеттi.

Қымбатты достар!

Бiз бүгiн әлеуметтiк жаңғыру жолында жаңа, ауқымды қадам жасауға дайынбыз.

Мен Президенттiң бес әлеуметтiк бастамасын ұсынамын.  

Бiрiншi бастама: «Әрбiр отбасына баспана алудың жаңа мүмкiндiктерiн беру».

Бiз соңғы жылдары қазақстандықтардың баспана алу мүмкiндiктерiн кеңейту үшiн көп нәрсе жасадық.

2017 жылы 11,2 миллион шаршы метр тұрғын-үй пайдалануға берiлдi.

Бұл — рекордтық көрсеткiш.

Дегенмен, оның өзi жеткiлiксiз, әлi күнге дейiн көптеген отбасы баспанасыз жүр.

Бұл — айрықша әлеуметтiк маңызы бар мәселе.

Оның шешiмiн тұрғын-үй ипотекасының қалың көпшiлiкке жаппай қолжетiмдiлiгiн арттыру арқылы табуға барлық жағдай жасау керек. 

Жұмыс iстейтiн әрбiр адам несиеге пәтер сатып алып, оны отбасылық бюджетiнiң мүмкiндiктерi аясында төлей алатындай болуы үшiн арзан ресурстар ұсынатын тетiктер қажет.  

Сондықтан, мен «7-20-25» бағдарламасын ұсынамын.

Жұмыс iстейтiн әрбiр қазақстандық төмендегiдей шарттар бойынша теңгемен несие алу мүмкiндiгiне ие болады.

Несие өсiмiнiң мөлшерлемесi қазiргiдей 14-16 емес, жылына 7 проценттен аспайтын болады.

Қазiр банктер бастапқы жарнаға баспана құнының 30 процентiне дейiн, кейде тiптi 50 процентiн салуды талап етсе, бұл бағдарлама бойынша ол 20 проценттен аспауға тиiс. 

Несие алушының ай сайынғы төлемiн азайту үшiн оның мерзiмi 10-15 емес, 25 жылға дейiн болады. 

Ол үшiн Ұлттық банктiң, екiншi деңгейлi банктер мен қор нарығының мүмкiндiктерiн iске қосу керек.

Ұлттық банк кемiнде 1 триллион теңге қаржы тартатын арнайы компания құрып, ол қаржыны банктердiң жоғарыда айтылған шарттар бойынша беретiн жаңа ипотекалық несиелерiн сатып алуға жұмсауы қажет.

Бағдарламаны жүзеге асыру тұрғын-үй құрылысына зор серпiн бередi.

Нәтижесiнде миллиондаған қазақстандық үшiн баспана алудың қолжетiмдiлiгi  артады.  

Сонымен қатар, бұл экономиканың, шағын және орта бизнестiң өрiстеуiне жұмыс iстейдi, жаңа жұмыс орындарын ашады. 

Көптеген азаматтардың арманы ақиқатқа айналады!

Екiншi бастама: «Жалақысы төмен жұмысшылардың еңбекақысын көбейту үшiн олардың салық жүктемесiн азайту».

Салыстырмалы түрде жалақысы төмен қазақстандықтарды қолдау үшiн 2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап олардың салық жүктемесiн 10 есеге азайтып, 1 процент қана салық салуды ұсынамын.

Ай сайын ең төменгi есептiк көрсеткiштiң 25 еселенген көлемiнен аз жалақы алатындарға салынатын жеке табыс салығын азайту арқылы олардың салық жүктемесiн жеңiлдету керек.

Ал осылайша салықты азайтудан шығатын қаржы олардың жалақысын көбейтуге жұмсалуы қажет.

Нәтижесiнде, елiмiздегi барша жалдамалы жұмыскерлердiң кемiнде үштен бiрiнiң, бұл 2 миллионнан астам адам, жалақысы жұмыс берушiге салмақ салмай-ақ көбейетiн болады.   

Әрi қарай Үкiмет табыс салығының прогрессивтi шкаласын енгiзу мүмкiндiгiн зерделеуi керек.

Үшiншi бастама: «Жоғары бiлiм алудың қолжетiмдiлiгi мен сапасын арттырып, студент жастардың жатақханадағы жағдайын жақсарту».

Қазiр елiмiздiң жоғары оқу орындарында 530 мыңнан астам жас оқып жатыр, олардың 30 процентке жуығы мемлекет бөлген грантпен бiлiм алуда.

Жоғары бiлiм алудың қолжетiмдiлiгi мен сапасын арттыру үшiн төмендегiдей шараларды ұсынамын.   

Қазiр жыл сайын бөлiнетiн 54 мың грантқа қосымша 2018-2019 оқу жылында тағы 20 мың грант бөлу керек.

Оның 11 мыңы техникалық мамандықтар бойынша бакалаврлық бiлiм беруге тиесiлi болады.

Бұл төртiншi өнеркәсiптiк революция жағдайындағы жаңа экономикада зор сұранысқа ие болатын сан мың жаңа маманды даярлауға мүмкiндiк бередi.

Мұнда ең алдымен инженерлер, ақпараттық технология, робот техникасы, нанотехнология саласының мамандары туралы сөз болып отыр.

Бұл да жастарға мемлекет қамқорлығының айқын көрiнiсi.

Сонымен бiрге, техникалық және ауыл шаруашылығы мамандықтары бойынша барлық жоғары оқу орындары гранттарының құнын ұлттық жоғары оқу орындарының гранттары деңгейiне дейiн көтеру керек.

Аталған шаралар орта мектеп түлектерiн жоғары бiлiммен неғұрлым көбiрек қамтуға мүмкiндiк бередi, бұл — жалпы әлемдiк тренд.

Сонымен бiрге, адам ресурстарына салынатын үлкен салым.

Бiз әлемдiк стандарттарға сай бiлiм беру жүйесiн қалыптастыра отырып, студенттердiң бiлiм алуына және тұратын жерiне жағдай жасауға тиiстi назар аударуымыз қажет.   

Қазiр жоғары оқу орындары мен колледждердiң студенттерiн жатақханамен қамтамасыз ету мәселесi өте өзектi.

Бұл мiндеттi шешу үшiн жоғары оқу орындары, колледждер мен девелоперлiк компаниялар мемлекет пен жеке меншiктiң серiктестiгi қағидасымен жатақхана салуды бастауы керек.

Мемлекет өз тарапынан Бiлiм және ғылым министрлiгi арқылы жатақхана құрылысына жұмсалған инвестициялардың белгiлi бiр бөлiгi бiртiндеп қайтарылуына кепiлдiк бередi.

2022 жылдың соңына дейiн студенттерге арнап кемiнде 75 мың орындық жаңа жатақхана салуды тапсырамын.

Бұл алдағы жылдарда өсе түсетiн сұранысты ескергеннiң өзiнде жатақхана тапшылығын бiржола шешедi.

Төртiншi бастама: «Шағын несие берудi көбейту».

Өзiн-өзi еңбекпен қамтыған және жұмыссыз тұрғындардың арасында жаппай кәсiпкерлiктi дамыту үшiн атқарылып жатқан жұмыстардың аясында жеңiлдетiлген шағын несие беру неғұрлым тиiмдi тетiк саналады.

2017 жылы жалпы сомасы 32 миллиард теңге болатын 7200 шағын несие берiлдi.

Алайда, «Бастау Бизнес» жобасы бойынша бiлiм алған тағы 5 мың адам өз iсiн бастауға қажеттi шағын несиелердi ала алмады.

Сондықтан, 2018 жылы қосымша 20 миллиард теңге бөлiп, шағын несиелердiң жалпы сомасын 62 миллиард теңгеге жеткiзудi тапсырамын.

Нәтижесiнде шағын несие алатындардың саны 2017 жылмен салыстырғанда 2 есеге артып, 14 мың адамға жететiн болады.

Бұл жұмысты одан кейiнгi жылдарда да белсендi жалғастыру керек.

Бастама мыңдаған адамға өз iсiн ашуға мүмкiндiк беретiндiгiмен маңызды.

Бұл, әсiресе, ауыл-аймақтар үшiн, ауылдағы кәсiпкерлiктi дамыту үшiн айрықша маңызды екенiн атап өткiм келедi.     

Бесiншi бастама: «Елдi газбен қамтамасыз етудi жалғастыру».

Елiмiзде газ өндiру Тәуелсiздiк кезеңiнде жылына 8-ден 52 миллиард текшеметрге дейiн артты, әрi қарай да өсе түседi.  

Қазiр елiмiздегi тұрғындардың 50 процентке жуығы газбен қамтамасыз етiлген.  

9 облысқа газ тартылған.

Дегенмен, орталық және солтүстiк өңiрлер әлi де газсыз отыр.

Бiз Қараөзек (Қызылорда облысы) — Жезқазған–Қарағанды–Темiртау–Астана бағытында магистральдi газ құбырын салу жобасын жүзеге асыруымыз керек.

Оған тиiсiнше қаражат тарту қажет болады, соның iшiнде халықаралық қаржы институттарынан да.

Бұл 2,7 миллион адамды газбен қамтамасыз етумен қатар, шағын және орта бизнестiң жаңа өндiрiстерiн ашуға мүмкiндiк бередi.

Сонымен бiрге, экология жақсарады.

Газға көшу тек Астананың өзiнде зиянды қалдықтардың ауаға таралуын 6 есеге немесе жылына 35 мың тоннаға азайтады.

Бұл жобаны жүзеге асыру әрi қарай өзге өңiрлердi де газбен қамтамасыз етуге мүмкiндiк бередi.  

Президенттiң бес бастамасы — осы.

Оларды iске асыру жаңа жұмыс орындарын құруға, сол арқылы ел экономикасының әрi қарай дами түсуiне жол ашады.

Үкiмет пен Ұлттық Банкке бастамаларды iске асырудың егжей-тегжейлi тетiктерiн жасауды тапсырамын.

Парламент депутаттарынан заңнамаға қажет өзгерiстердi уақтылы енгiзудi өтiнемiн.

Бастамалардың айрықша маңызды екенiн ескерсек, оларды тиiмдi жүзеге асырудың жолдары кеңiнен талқылауды қажет етедi.

Халық пен бизнес өкiлдерiнiң арасында түсiндiру жұмыстарын жүргiзу де маңызды.

«Нұр Отан» партиясы халқымыз үшiн айрықша маңызы бар осы шаралардың тиянақты орындалуын бақылауға алады. 

Құрметтi отандастар!

Мемлекеттiң жаңа қадамдары бүкiл қазақстандықтарға, елiмiздiң барша азаматтарына игi әсер етедi.

Қоғам өз тағдырын Қазақстанмен тығыз байланыстырып, болашағын жоспарлаудың тың мүмкiндiгiне ие  болады.

Бағдарламаны заңдық тұрғыдан бекiту қажет деп санаймын.

Оны iске асыру «әлеуметтiк мемлекет» туралы конституциялық норманы жаңа, нақты мазмұнмен байыта түспек.

Заманауи жаһандық ахуалда ұлттық бiрлiк — әлеуметтiк бiрлiк, ал қалыптасқан мемлекет —  әлеуметтiк мемлекет.

Бiз өткенге салауат айтып, келешекке көз тiккен елмiз.

Бiз әлеуметтiк мемлекет пен ұлттық өркендеудiң шынайы, әрi сындарлы қазақстандық моделiн мiндеттi түрде бiрге  жасайтынымызға сенiмдiмiн.

Ардақты ағайын! 

Бүгiнгi бастамалар елiмiз тұтас, қоғамымыз тұрақты болса ғана табысты жүзеге асады.

Ал, ел бiрлiгi — ең бiрiншi, қазақтың бiрлiгi.

Жаһандық көштiң басында жүретiн мерейлi ел болу үшiн бiрлiк пен ынтымақ алдымен өзiмiзге,  қазаққа керек. 

Тарихтың өзi дәлелдеген бiр ақиқат бар  — халқымыз бiрлiкте болса күшейген, бiрлiгi қашса әлсiреген. 

Қасқа жолды Қасым хан жұртын жұдырықтай жұмылдыра бiлгенiнiң арқасында қазiргi қазақ жерiнiң негiзгi аумағын бiрiктiрдi.

«Ел бiрлiгi — ел теңдiгi» деген — осы!

«Қазақ ордасының Ликургы» — Әз Тәуке елiн татулыққа ұйыта бiлгендiктен қой үстiне бозторғай жұмыртқалаған заман орнатты.

«Байлық — байлық емес, бiрлiк — байлық» деген сөз сол заманнан қалған қағида.

Ел басына күн туған кезде барша қазақ Абылай ханның ақ туының астына жиналған соң ғана жерiн жаудан тазарта алды.

«Бiрiккен жүз бытыраңқы мыңды алады» деп бабаларымыз осыны айтқан. 

Қазақтың осынау 3 ханы — ел тарихындағы 3 асқар тау, оларды асқақтатқан — ел бiрлiгi.

Сонымен бiрге, алтыбақан алауыздықтың кесiрiнен елiмiз аңырап, жерiмiз қаңырап қалған кездер де аз емес.

Бұл да — тарихтың ащы сабағы.

«Өткенге қарап, ертеңiңдi түзе» деген өсиет бар, себебi, өткеннiң өнегесi — бүгiнгi күннiң баға жетпес байлығы.

Осыны жадында тұтып, тарихтан тағылым ала бiлген халқымыз Тәуелсiздiк дәуiрiнде татулық пен бiрлiктiң, тыныштық пен тұрақтылықтың арқасында талай табыстарға кенелуде.  

Табысымызды еселеп, Тәуелсiздiгiмiздi баянды ете түсу үшiн бiзге балталаса да  бұзылмайтын берiк  ауызбiршiлiк керек.

Берекелi бiрлiгiмiздi көздiң қарашығындай сақтай алсақ, мерекелi тiрлiгiмiзге төнетiн қауiп жоқ.

Ел мен жердiң иесi ретiнде Қазақстандағы жақсы мен жаманның бәрiне қазақ жауапты.

Осы ұлы жауапкершiлiктi сезiнiп, барша ұлыстардың ұйытқысы болып, өзгеге өнеге көрсете бiлейiк.

Сонда ғана, халқымыздың атын иеленген қасиеттi Қазақстанымыз көркейiп, дами бередi.

Елiмiздiң көңiлi жайлы, тұрмысы майлы болады. 

Осыны үнемi есте тұтып, тың мiндеттердi тындырымды жұмысқа ұластырайық!

Iске сәт!    

Қазақстан Республикасының Президентi Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2018 жылғы 10 қаңтар. Төртiншi өнеркәсiптiк революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкiндiктерi

Құрметтi қазақстандықтар!

Бүгiнде әлем Төртiншi өнеркәсiптiк революция дәуiрiне, технологиялық, экономикалық және әлеуметтiк салалардағы терең және қарқынды өзгерiстер кезеңiне қадам басып келедi.

Жаңа технологиялық қалып бiздiң қалай жұмыс iстейтiнiмiздi, азаматтық құқықтарымызды қалай iске асыратынымызды, балаларымызды қалай тәрбиелейтiнiмiздi түбегейлi өзгертуде.

Бiз жаһандық өзгерiстер мен сын-қатерлерге дайын болу қажеттiгiн ескерiп, «Қазақстан-2050» даму стратегиясын қабылдадық.

Алдымызға озық дамыған отыз елдiң қатарына кiру мақсатын қойдық.

100 нақты қадам — Ұлт жоспары жүзеге асырылуда. Оның 60 қадамы қазiрдiң өзiнде орындалып қойды. Қалғандары, негiзiнен, ұзақ мерзiмге арналған және жоспарлы түрде iске асырылуда.

Өткен жылы Қазақстанның Үшiншi жаңғыруы бастау алды.

Индустрияландыру бағдарламасы табысты iске асуда.

«Цифрлық Қазақстан» кешендi бағдарламасы қабылданды.

Қазақстан Республикасының 2025 жылға дейiнгi дамуының кешендi стратегиялық жоспары жасалды.

Бiздiң ұзақ мерзiмдi мақсаттарымыз өзгерiссiз қала бередi.

Қажеттi бағдарламалардың барлығы бар.

Бұл Жолдау жаңа әлемге, яғни Төртiншi өнеркәсiптiк революция әлемiне бейiмделу мен жетiстiкке жету жолын табу үшiн не iстеу қажеттiгiн айқындайды.

Құрметтi отандастар!

Бiз әлем елдерiнiң сенiмi мен құрметiне бөленiп, брендке айналған тәуелсiз Қазақстанды құрдық.

2017 жылы бiздiң ел БҰҰ Қауiпсiздiк Кеңесiнiң тұрақты емес мүшесi болды.

2018 жылдың қаңтар айында оған төрағалық етудемiз.

Бiз дүниежүзiлiк ЭКСПО мамандандырылған көрмесiн өткiзу үшiн әлемдiк қоғамдастық таңдап алған ТМД және Шығыс Еуропа елдерi арасындағы бiрiншi мемлекет болдық.

Қазақстанда табысты жұмыс iстеп келе жатқан нарықтық экономика моделi қалыптасты.

2017 жылы елiмiз әлемдiк дағдарыстың қолайсыз салдарын еңсерiп, сенiмдi өсу жолына қайта түстi.

Жыл қорытындысы бойынша iшкi жалпы өнiмнiң өсуi 4 процент болып, ал өнеркәсiптiк өнiмнiң өсуi 7 проценттен асты.

Бұл орайда, өнеркәсiптiң жалпы көлемiнде өңдеушi сектордың үлесi 40 проценттен асып түстi.

Қазақстанның қолайлы дамуы орта таптың қалыптасуына мүмкiндiк бердi.

Кедейшiлiк 13 есе қысқарып, жұмыссыздық деңгейi 4,9 процентке дейiн төмендедi.

Елiмiздiң әлеуметтiк-экономикалық табыстарының негiзi — бiздiң басты құндылықтарымыз ретiнде қала беретiн азаматтық бейбiтшiлiк, ұлтаралық және конфессияаралық келiсiм.

Дегенмен, Қазақстанның жетiстiктерi сенiмдi тiрек саналады, бiрақ ол ертеңгi табыстарымыздың кепiлi емес екенiн жақсы сезiнуiмiз керек.

«Көл-көсiр мұнайдың» дәуiрi аяқталып келедi. Елiмiзге дамудың жаңа сапасы қажет.

Жаһандық трендтер көрсетiп отырғандай, ол, бiрiншi кезекте, Төртiншi өнеркәсiптiк революция элементтерiн кеңiнен енгiзуге негiзделуi тиiс.

Мұның өзiндiк сын-қатерлерi де, мүмкiндiктерi де бар.

Жаңа әлем көшбасшыларының қатарына қосылу үшiн Қазақстанда қажеттi нәрсенiң бәрi бар екенiне сенiмдiмiн.

Бұл үшiн мынадай мiндеттердi шешуге жұмылуымыз керек.

Бiрiншi. Индустрияландыру жаңа технологияларды енгiзудiң көшбасшысына айналуы тиiс.

Оның нәтижелерi мұнай бағасы күрт төмендеген 2014-2015 жылдардағы дағдарыста негiзгi тұрақтандырушы факторлардың бiрi болды.

Сол себептi жоғары еңбек өнiмдiлiгi бар қайта өңдеу секторына деген бағдарымыз өзгерген жоқ.

Сонымен қатар индустрияландыру 4.0 жаңа технологиялық қалыптың барлық мүмкiндiктерiн пайдалана отырып, мейлiнше инновациялық сипатқа ие болуға тиiс.

Кәсiпорындарымызды жаңғыртуға және цифрландыруға бағытталған, өнiмнiң экспортқа шығуын көздейтiн жаңа құралдарды әзiрлеп, сыннан өткiзу қажет.

Бұлар, бiрiншi кезекте, технологиялардың трансфертiн ынталандыруға тиiс.

Елiмiздiң бiрнеше өнеркәсiптiк кәсiпорнын цифрландыру жөнiндегi пилоттық жобаны iске асырып, бұл тәжiрибенi кеңiнен тарату керек.

Цифрлық және басқа да инновациялық шешiмдердi әзiрлеушiлердiң өз экожүйесiн дамытуы аса маңызды мәселеге айналып келедi.

Ол бiздiң Назарбаев Университетi, «Астана» халықаралық қаржы орталығы, IT-стартаптардың халықаралық технопаркi сияқты инновациялық орталықтардың төңiрегiнде қалыптасуға тиiс.

«Алатау» инновациялық технологиялар паркiнiң қызметiн ұйымдастыруды түбегейлi қайта қарау қажет.

Нақты сектордың жаңа технологияларға деген сұранысты ынталандыруы және венчурлық қаржыландырудың жеке нарығының қызметi инновациялық экожүйе жетiстiктерiнiң негiзгi факторлары болып саналады.

Бұл үшiн тиiстi заңнама қажет.

Бұдан бөлек, IT және инжинирингтiк қызмет көрсетудi дамыту ерекше маңызға ие болып отыр.

Экономиканы цифрландыру табыс әкелгенiмен, жұмыс күшiнiң көптеп босап қалу қаупiн де тудырады.

Босайтын жұмыс күшiн еңбекпен қамту үшiн келiсiлген саясатты алдын ала тиянақтау керек.

Бiлiм беру жүйесiн, коммуникация мен стандарттау салаларын жаңа индустрияландыру талаптарына бейiмдеу қажет болады.

2018 жылы «цифрлық дәуiр» өнеркәсiбiн қалыптастыруға арналған индустрияландырудың үшiншi бесжылдығын әзiрлеуге кiрiсу керек.

Екiншi. Ресурстық әлеуеттi одан әрi дамыту.

ХХI ғасырда әлемнiң табиғи ресурстарға деген мұқтаждығы жалғасуда. Олар болашақта жаһандық экономиканы және елiмiздiң экономикасын дамыту барысында ерекше маңызға ие болады.

Бiрақ шикiзат индустрияларын ұйымдастыру iсiн, табиғи ресурстарды басқаруға қатысты ұстанымдарды сыни тұрғыдан қайта пысықтау керек.

Кешендi ақпараттық-технологиялық платформаларды белсендi түрде енгiзу қажет.

Кәсiпорындардың энергия тиiмдiлiгi мен энергия үнемдеуге, сондай-ақ энергия өндiрушiлердiң өз жұмыстарының экологиялық тазалығы мен тиiмдiлiгiне қойылатын талаптарды арттыру керек.

Астанада өткен ЭКСПО-2017 көрмесi баламалы, «таза» энергия саласындағы дамудың қаншалықты қарқынды екенiн көрсеттi.

Бүгiнде әлем бойынша өндiрiлетiн электр энергиясының төрттен бiрi жаңартылатын энергия көздерiне тиесiлi.

Болжам бойынша, 2050 жылға қарай бұл көрсеткiш 80 процентке жетедi.

Бiз 2030 жылға қарай Қазақстандағы баламалы энергия үлесiн 30 процентке жеткiзу мiндетiн қойдық.

Қазiр бiзде жалпы қуаттылығы 336 МВт болатын жаңартылатын энергия көздерiнiң 55 нысаны жұмыс iстейдi. Соларда 2017 жылы 1,1 миллиард киловатт-сағат «жасыл» энергия өндiрiлдi.

«Жасыл» технологияларға инвестиция салу үшiн бизнестi ынталандыру маңызды.

Өңiрлердiң әкiмдерi шағын және орта бизнес субъектiлерiн кеңiнен тартып, тұрмыстық қатты қалдықтарды заман талабына сай утилизациялау және қайта өңдеу үшiн шаралар қабылдау керек.

Осы және басқа да шаралар заңнамаға, соның iшiнде Экологиялық кодекске өзгерiстер енгiзудi талап етедi.

Үшiншi. «Ақылды технологиялар» — агроөнеркәсiп кешенiн қарқынды дамыту мүмкiндiгi.

Аграрлық саясат еңбек өнiмдiлiгiн түбегейлi арттыруға және өңделген өнiмнiң экспортын ұлғайтуға бағытталуы керек.

Бiз егiн егiп, дәндi дақылдарды өсiрудi үйрендiк.

Оны мақтан тұтамыз. Алайда, қазiр ол жеткiлiксiз.

Шикiзатты қайта өңдеудi қамтамасыз етiп, әлемдiк нарықтарға жоғары сапалы дайын өнiммен шығуымыз қажет.

Бұл мәселенi шешуге барлық аграрлық кешеннiң түбегейлi бет бұруы маңызды.

Аграрлық ғылымды дамыту мәселесi басты назарда болуға тиiс.

Ол ең алдымен жаңа технологияларды трансферттеумен және оларды отандық жағдайға бейiмдеумен айналысуы қажет.

Осыған орай аграрлық университеттердiң рөлiн қайта қарау керек.

Олар диплом берiп қана қоймай, ауыл шаруашылығы кешенiнде нақты жұмыс iстейтiн немесе ғылыммен айналысатын мамандарды дайындауға тиiс.

Бұл жоғары оқу орындарынан оқу бағдарламаларын жаңартып, агроөнеркәсiп кешенiндегi озық бiлiм мен үздiк тәжiрибенi тарататын орталықтарға айналу талап етiледi.

Мысалы, егiн егу мен астық жинаудың оңтайлы уақытын болжамдаудың, «ақылды суарудың», минералды тыңайтқыш себудiң, зиянкестермен және арамшөппен күресудiң интеллектуалды жүйелерi арқылы өнiмдiлiктi бiрнеше есе арттыруға болады.

Жүргiзушiсi жоқ техника адами факторды азайтып, егiншiлiктiң өзiндiк құнын айтарлықтай төмендетуге мүмкiндiк бередi.

Жаңа технологиялар мен бизнес-модельдердi енгiзу, агроөнеркәсiп кешенiнiң ғылымға негiзделуiн арттыру шаруашылықтарды кооперациялау қажеттiгiн күшейтедi.

Ауыл шаруашылығы субъектiлерiнiң кооператив түрiнде жұмыс iстеуiне жан-жақты қолдау көрсету керек.

Мемлекет бизнеспен бiрлесiп, отандық өнiмдi халықаралық нарыққа шығарудың стратегиялық жолын тауып, iлгерiлетуге тиiс.

Ауыл шаруашылығын қарқынды дамыту өнiмнiң сапасы мен экологиялық тазалығын сақтай отырып жүргiзiлуi қажет.

Бұл бүкiл әлемге танылатын «Қазақстанда жасалған» табиғи азық-түлiк брендiн қалыптастырып, iлгерiлетуге мүмкiндiк бередi.

Сонымен қатар жердi барынша тиiмдi игеретiндердi ынталандырып, ал дұрыс пайдалана алмайтындарға шара қолдану керек.

Тиiмсiз субсидияларды ауыл шаруашылығы кешенi субъектiлерiне арналған банк несиелерiн арзандатуға қайта бағыттау қажет.

5 жыл iшiнде агроөнеркәсiп кешенiндегi еңбек өнiмдiлiгiн және өңделген ауыл шаруашылығы өнiмiнiң экспортын, тиiсiнше, кем дегенде 2,5 есеге арттыруды тапсырамын.

Төртiншi. Көлiк-логистика инфрақұрылымының тиiмдiлiгiн арттыру.

Бүгiнде Қазақстан арқылы бiрнеше трансконтиненталды коридор өтедi.

Бұл туралы көп айтылды.

Жалпы, Қазақстан арқылы өткен жүк транзитi 2017 жылы 17 процентке өсiп, 17 миллион тоннаға жуықтады.

Транзиттен түсетiн жыл сайынғы табысты 2020 жылы 5 миллиард долларға жеткiзу мiндетi тұр.

Бұл инфрақұрылымға жұмсалған мемлекет қаражатын тез арада қайтаруға мүмкiндiк бередi.

Жүк қозғалысын онлайн режiмiнде бақылап, олардың кедергiсiз тасымалдануы үшiн және кедендiк операцияларды жеңiлдету мақсатымен блокчейн сияқты цифрлық технологиялардың ауқымды түрде енгiзiлуiн қамтамасыз ету қажет.

Заманауи шешiмдер логистиканың барлық буынының өзара байланысын ұйымдастыруға мүмкiндiк бередi.

«Үлкен деректердi» (Big data) пайдалану сапалы талдауды қамтамасыз етуге, өсiмнiң резервiн анықтауға және артық шығынды азайтуға жағдай туғызады.

Осы мақсаттар үшiн Интеллектуалды көлiк жүйесiн енгiзу қажет.

Бұл жүйе көлiк ағынын тиiмдi басқаруға және инфрақұрылымды одан әрi дамыту қажеттiгiн анықтауға жол ашады.

Iшкi өңiрлiк қатынастарды жақсарту үшiн автожолдардың жергiлiктi желiсiн жөндеу мен қайта салуға арналған қаржы көлемiн көбейту керек.

Осыған жыл сайын бөлiнетiн бюджет қаражатының жалпы көлемiн орташа мерзiмдегi кезеңде 150 миллиард теңгеге жеткiзу қажет.

Бұл жұмысқа өңiрлердегi барлық әкiмдiктердiң белсендi қатысуын қамтамасыз ету керек.

Бесiншi. Құрылысқа және коммуналдық секторға заманауи технологияларды енгiзу.

Жүзеге асырылып жатқан бағдарламалар арқасында Қазақстанда пайдалануға берiлген тұрғын үйлердiң көлемi жылына 10 миллион шаршы метрден асты.

Тұрғын үйдi көпшiлiкке қолжетiмдi еткен тұрғын үй жинақтау жүйесi тиiмдi жұмыс iстеуде.

Баспанамен қамту көрсеткiшi соңғы 10 жылда бiр тұрғынға шаққанда 30 процентке өсiп, бүгiнде 21,6 шаршы метрдi құрады.

Бұл көрсеткiштi 2030 жылы 30 шаршы метрге дейiн жеткiзу керек.

Осы мiндеттi орындау барысында құрылыс салудың жаңа әдiстерiн, заманауи материалдарды, сондай-ақ ғимараттардың жобасы мен қала құрылысының жоспарын жасағанда мүлде басқа тәсiлдердi қолдану керек.

Ғимараттардың сапасына, экологиялық тазалығына және энергиялық тиiмдiлiгiне жоғары талап қою қажет.

Салынатын және салынған үйлер мен инфрақұрылымдық нысандарды интеллектуалды басқару жүйелерiмен жабдықтау керек.

Бұл тұрғындарға қолайлы жағдай жасап, электр энергиясын, жылу мен суды тұтынуды қысқартып, табиғи монополистердi тиiмдi жұмысқа ынталандырады.

Заңнамаға, соның iшiнде табиғи монополиялар саласын реттейтiн заңдарға тиiстi өзгерiстер енгiзу қажет.

Әкiмдер тұрғын үй-коммуналдық инфрақұрылымын жетiлдiру мәселесiн мемлекет-жекеменшiк серiктестiгi негiзiнде белсендi шешуi керек.

Ауылдық елдi мекендердi сапалы ауызсумен қамтамасыз ету үшiн Үкiмет бұл iске барлық қаражат көздерiнен жыл сайын кем дегенде 100 миллиард теңге қарастыруы қажет.

Алтыншы. Қаржы секторын «қайта жаңғырту».

Банктiк портфельдердi «нашар» несиеден арылту iсiн аяқтау қажет.

Ол үшiн банк иелерi шығындарын мойындай отырып, экономикалық жауапкершiлiк алуға тиiс.

Акционерлердiң аффилирленген компаниялар мен жеке адамдардың пайдасы үшiн банктерден қаржы шығаруы ауыр қылмыс болып саналуға тиiс.

Ұлттық Банк мұндай iстерге немқұрайлы қарамау керек.

Әйтпесе, мұндай мемлекеттiк органның не керегi бар?

Ұлттық Банк тарапынан қаржы институттарының қызметiн қадағалау қатаң, уақтылы әрi нәтижелi болуға тиiс.

Мемлекет қарапайым азаматтардың мүдделерiн қорғауға одан әрi кепiлдiк бередi.

Жеке тұлғалардың банкроттығы туралы заң қабылдауды тездету қажет.

Сонымен қатар 2016 жылдың 1 қаңтарына дейiн халыққа берiлген валюталық ипотекалық займдар жөнiндегi мәселенi Ұлттық Банкке толығымен шешудi тапсырамын.

Сол күннен бастап аталған валюталық займдарды жеке тұлғаларға беруге заң жүзiнде тыйым салынған болатын.

Ұлттық Банк пен Үкiмет экономика салаларындағы нақты тиiмдiлiктi есепке алатын ставкалармен бизнеске ұзақ мерзiмдi несиелендiрудi қамтамасыз ету мәселесiн бiрлесiп шешуге тиiс.

Инвестициялық ахуалдың одан әрi жақсаруы және қор нарығының дамуы маңызды болып саналады.

Бұл — жұмысын бастаған «Астана» халықаралық қаржы орталығының негiзгi мiндеттерiнiң бiрi.

Ол халықаралық озық тәжiрибенi пайдаланып, ағылшын құқығы мен заманауи қаржы технологияларын қолданатын өңiрлiк хабқа айналуға тиiс.

«Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» ұлттық компанияларының акцияларын IPO-ға табысты түрде шығару қор нарығын дамытуға септiгiн тигiзедi.

Жетiншi. Адами капитал — жаңғыру негiзi.

Бiлiм берудiң жаңа сапасы.

Барлық жастағы азаматтарды қамтитын бiлiм беру iсiнде өзiмiздiң озық жүйемiздi құруды жеделдету қажет.

Бiлiм беру бағдарламаларының негiзгi басымдығы өзгерiстерге үнемi бейiм болу және жаңа бiлiмдi меңгеру қабiлетiн дамыту болуға тиiс.

2019 жылдың 1 қыркүйегiне қарай мектепке дейiнгi бiлiм беру iсiнде балалардың ерте дамуы үшiн өз бетiнше оқу машығы мен әлеуметтiк дағдысын дамытатын бағдарламалардың бiрыңғай стандарттарын енгiзу қажет.

Орта бiлiм беру саласында жаңартылған мазмұнға көшу басталды, ол 2021 жылы аяқталатын болады.

Бұл — мүлде жаңа бағдарламалар, оқулықтар, стандарттар және кадрлар.

Педагогтарды оқыту және олардың бiлiктiлiгiн арттыру жолдарын қайта қарау керек болады.

Елiмiздiң университеттерiндегi педагогикалық кафедралар мен факультеттердi дамыту қажет.

Бiлiм берудiң барлық деңгейiнде математика және жаратылыстану ғылымдарын оқыту сапасын күшейту керек.

Бұл — жастарды жаңа технологиялық қалыпқа дайындаудың маңызды шарты.

Бiлiм беру мекемелерiнiң арасындағы бәсекелестiктi арттырып, жеке капиталды тарту үшiн қала мектептерiнде жан басына қатысты қаржыландыру енгiзiлетiн болады.

Бiздегi оқушылардың жүктемесi ТМД елдерiнiң iшiнде ең жоғары болып отырғанын және Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы елдерiне қарағанда орта есеппен үштен бiр еседен көп екенiн ескерiп, оны төмендету керек.

Барлық өңiрлердегi Оқушылар сарайларының базасында компьютерлердi, лабораторияларды және 3Д-принтерлердi қоса алғанда, барлық қажеттi инфрақұрылымдары бар балалар технопарктерi мен бизнес-инкубаторларының желiсiн құру керек.

Бұл жас ұрпақты ғылыми-зерттеу саласына және өндiрiстiк-технологиялық ортаға ұтымды түрде кiрiстiруге көмектеседi.

Қазақстандықтардың болашағы — қазақ, орыс және ағылшын тiлдерiн еркiн меңгеруiнде.

Орыс тiлдi мектептер үшiн қазақ тiлiн оқытудың жаңа әдiстемесi әзiрленiп, енгiзiлуде.

Егер бiз қазақ тiлi ғұмырлы болсын десек, оны жөнсiз терминологиямен қиындатпай, қазiргi заманға лайықтауымыз қажет.

Алайда, соңғы жылдары әлемде қалыптасқан 7 мың термин қазақ тiлiне аударылған.

Мұндай «жаңалықтар» кейде күлкiңдi келтiредi.

Мысалы, «ғаламтор» (Интернет), «қолтырауын» (крокодил), «күйсандық» (фортепиано) және тағы сол сияқтылар толып жатыр.

Осындай аудармаларды негiздеу тәсiлдерiн қайта қарастырып, терминология тұрғысынан қазақ тiлiн халықаралық деңгейге жақындату керек.

Латын әлiпбиiне көшу бұл мәселенi реттеуге мүмкiндiк бередi.

2025 жылға дейiн бiлiм берудiң барлық деңгейiнде латын әлiпбиiне көшудiң нақты кестесiн жасау қажет.

Орыс тiлiн бiлу маңызды болып қала бередi.

2016 жылдан берi жаңартылған бағдарлама бойынша орыс тiлi қазақ мектептерiнде 1-сыныптан бастап оқытылып келедi.

2019 жылдан 10-11-сыныптардағы жаратылыстану ғылымының жекелеген пәндерiн оқытуды ағылшын тiлiне көшiру басталатын болады.

Нәтижесiнде, бiздiң барлық түлектерiмiз елiмiзде және жаһандық әлемде өмiр сүрiп, жұмыс iстеуi үшiн қажеттi деңгейде үш тiлдi меңгеретiн болады.

Сонда ғана нағыз азаматтық қоғам құрылады.

Кез келген этникалық топтың өкiлi кез келген жұмысты таңдай алады, тiптi Президент болып сайлануға да мүмкiндiгi болады.

Қазақстандықтар бiртұтас ұлтқа айналады.

Оқытудың мазмұндылығы заманауи техникалық тұрғыдан қолдау көрсету арқылы үйлесiмдi түрде толықтырылуға тиiс.

Цифрлық бiлiм беру ресурстарын дамыту, кең жолақты Интернетке қосу және мектептерiмiздi видеоқұрылғылармен жабдықтау жұмыстарын жалғастыру қажет.

Жұмыс берушiлердi тарту арқылы және халықаралық талаптар мен цифрлық дағдыларды ескере отырып, техникалық және кәсiптiк бiлiм беру бағдарламаларын жаңарту керек.

«Баршаға тегiн кәсiптiк-техникалық бiлiм беру» жобасын жүзеге асыруды жалғастыру қажет.

Мемлекет жастарға алғашқы мамандықты бередi.

Үкiмет бұл мiндеттi орындауға тиiс.

Орта мектеп пен колледждер және жоғары оқу орындары үздiк оқытушыларының видеосабақтары мен видеолекцияларын Интернетте орналастыру керек.

Бұл барлық қазақстандықтарға, оның iшiнде шалғайдағы елдi мекен тұрғындарына озық бiлiм мен құзыреттiлiкке қол жеткiзуге жол ашады.

Жоғары бiлiм беру iсiнде жасанды интеллектпен және «үлкен деректермен» жұмыс iстеу үшiн ақпараттық технологиялар бойынша бiлiм алған түлектер санын көбейту керек.

Осыған орай металлургия, мұнай-газ химиясы, агроөнеркәсiп кешенi, био және IT-технологиялар салаларын зерттеу iсiнде басымдық беретiн жоғары оқу орны ғылымын дамыту керек.

Қолданбалы ғылыми-зерттеулердi ағылшын тiлiне бiртiндеп көшiрудi жүзеге асыру талап етiледi.

Жоғары оқу орындары шетелдердiң жетекшi университеттерiмен, ғылыми орталықтарымен, iрi кәсiпорындарымен және трансұлттық корпорацияларымен бiрлескен жобаларды белсендi түрде жүзеге асыруы қажет.

Жеке сектордың бiрлескен қаржыландыруға атсалысуы барлық қолданбалы ғылыми-зерттеу әзiрлемелерi үшiн мiндеттi талап болуға тиiс.

Жас ғалымдарымызға ғылыми гранттар аясында квота бөлiп, оларды қолдаудың жүйелi саясатын жүргiзуiмiз керек.

Бiлiм беру саласына өзiнiң инвестициялық жобалары мен экспорттық әлеуетi бар экономиканың жеке саласы ретiнде қарайтын кез келдi.

Жоғары оқу орындарына бiлiм беру бағдарламаларын жасауға көбiрек құқық берiп, олардың академиялық еркiндiгiн заңнамалық тұрғыдан бекiту керек.

Оқытушылардың қайта даярлықтан өтуiне күш салып, жоғары оқу орындарына шетелдiк менеджерлердi тартып, әлемдiк университеттердiң кампустарын ашу қажет.

Ұлттың әлеуетiн арттыру үшiн мәдениетiмiз бен идеологиямызды одан әрi дамытуымыз керек.

«Рухани жаңғырудың» мән-маңызы да нақ осында.

Өзiнiң тарихын, тiлiн, мәдениетiн бiлетiн, сондай-ақ заманына лайық, шет тiлдерiн меңгерген, озық әрi жаһандық көзқарасы бар қазақстандық бiздiң қоғамымыздың идеалына айналуға тиiс.

Үздiк денсаулық сақтау iсi және денi сау ұлт.

Халықтың өмiр сүру ұзақтығының өсуiне және медициналық технологиялардың дамуына байланысты медициналық қызмет көрсетуге деген сұраныс көлемi арта түсетiн болады.

Қазiргi денсаулық сақтау iсi қымбатқа түсетiн стационарлық емге емес, негiзiнен аурудың алдын алуға бағытталуға тиiс.

Саламатты өмiр салтын насихаттай отырып, қоғамдық денсаулықты басқару iсiн күшейту керек.

Жастардың репродуктивтi денсаулығын қорғауға және нығайтуға ерекше назар аудару керек.

Тиiмдiлiгi аз және мемлекет үшiн шығыны көп диспансерлiк ем қолданудан негiзгi созылмалы ауруларға алыстан диагностика жасап, сондай-ақ осы саланы амбулаторлық емдеу арқылы басқаруға көшу қажет.

Бұл тәжiрибе әлемде бұрыннан бар.

Оны батыл әрi белсендi түрде енгiзу керек.

Онкологиялық аурулармен күресу үшiн кешендi жоспар қабылдап, ғылыми онкологиялық орталық құру қажет.

Халықаралық озық тәжiрибе негiзiнде ауруды ерте диагностикалаудың және қатерлi iсiктi емдеудiң жоғары тиiмдiлiгi қамтамасыз етiлуге тиiс.

Бiз кардиология, босандыру және өкпе ауруымен күресу кезiнде атқарған iстерiмiз сияқты жұмыстарды да жүргiзуiмiз керек.

Денсаулық сақтау саласы халықтың, мемлекеттiң және жұмыс берушiнiң ортақ жауапкершiлiгiне негiзделген Мiндеттi әлеуметтiк медициналық сақтандыру жүйесiне кезең-кезеңiмен көшетiн болады.

Оны енгiзудiң қажеттiлiгi ешқандай күмән туғызбайды.

Алайда, Денсаулық сақтау министрлiгi мен Еңбек және халықты әлеуметтiк қорғау министрлiгi iске асырмаған дайындық жұмыстарын тыңғылықты жүргiзу талап етiледi.

Мемлекеттiң мiндеттерiн нақты белгiлей отырып, Тегiн медициналық көмектiң кепiлдiк берiлген көлемiнiң жаңа моделiн әзiрлеу қажет.

Халық мемлекет тарапынан кепiлдiк берiлмеген қызметтердi Мiндеттi әлеуметтiк медициналық сақтандыру жүйесiнiң қатысушысы ретiнде немесе ерiктi медициналық сақтандыру, сондай-ақ бiрлесе төлеу арқылы ала алады.

Ақпараттық жүйелердi бiрiктiру, мобильдiк цифрлық қосымшаларды қолдану, электрондық денсаулық паспортын енгiзу, «қағаз қолданбайтын ауруханаға» көшу арқылы медициналық көмектiң қолжетiмдiлiгi мен тиiмдiлiгiн арттыру қажет.

Медицинада ауруларды диагностикалау мен емдеудiң тиiмдiлiгiн айтарлықтай арттыратын генетикалық талдау мен жасанды интеллект технологияларын енгiзуге кiрiсуiмiз керек.

Медициналық кадрлармен қамтамасыз ету және оларды сапалы даярлау маңызды мәселе болып саналады.

Бүгiнде бiзде Назарбаев Университетiнiң бiрегей Медицина мектебi бар. Онда бiрiктiрiлген университет клиникасы жұмыс iстейдi.

Бұл тәжiрибе барлық медициналық жоғары оқу орындарына таратылуға тиiс.

Осы және басқа да шараларды iске асыру үшiн «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесi туралы» кодекстiң жаңа редакциясын әзiрлеу қажет.

Сапалы жұмыспен қамту және әлеуметтiк қамсыздандырудың әдiлеттi жүйесi.

Еңбек нарығының тиiмдiлiгiн қамтамасыз етiп, әрбiр адамның өз әлеуетiн iске асыра алуы үшiн жағдай жасаудың маңызы зор.

Барлық негiзгi мамандық бойынша заманауи стандарттар әзiрлеу қажет.

Бұл стандарттарда жұмыс берушiлер мен бизнесмендер еңбеккерлердiң бiлiмi, қабiлетi мен құзыретiнiң қандай болуы қажеттiгiн нақты белгiлейдi.

Кәсiби стандарттардың талаптарын ескерiп, бiлiм берудiң жаңа бағдарламаларын әзiрлеу қажет немесе қазiргi бағдарламаларды жаңарту керек.

Өзiн-өзi жұмыспен қамтығандар мен жұмыссыздар экономикалық өсiмнiң резервi саналады.

Мен өзiн-өзi жұмыспен қамтығандар мәселесiн қарастыру жөнiнде бiрнеше рет талап қойғанмын.

Еңбек және халықты әлеуметтiк қорғау министрлiгi бұл iске жауапсыздық танытып, атүстi қарап отырды.

Адамдарды нәтижелi жұмысқа тарту үшiн көбiрек мүмкiндiк берiп, олардың жеке кәсiбiн бастауына немесе жаңа мамандық алып, жұмысқа орналасуына жағдай жасау керек.

«Атамекен» ұлттық кәсiпкерлер палатасының бизнестi үйрету жөнiндегi жұмыстары қолдауға тұрарлық.

Нәтижелi жұмыспен қамтуды және жаппай кәсiпкерлiктi дамыту бағдарламасы аясында оның құралдарын нығайта отырып, халықтың осы санаттарын кеңiнен тарту қажет.

Өзiн-өзi жұмыспен қамтығандарды тiркеу үдерiсiн мейлiнше жеңiлдетiп, оларға мемлекет алдындағы мiндеттерiн адал атқару тиiмдi болатындай жағдай туғызу қажет.

Қазақстандықтардың жаңа жұмыс орнын салыстырмалы түрде тезiрек иеленуге, соның iшiнде елiмiздiң басқа да елдi мекендерiнен жұмыс табуға мүмкiндiгi болуға тиiс.

Бiрыңғай электрондық еңбек биржасын кең ауқымда енгiзу қажет. Онда бос жұмыс орындары мен жұмыс iздеушiлер туралы барлық ақпарат жинақталуға тиiс.

Азаматтар үйлерiнен шықпай-ақ кәсiби бағдарлы тест тапсырып, оқу курстары мен мемлекеттiк қолдау шаралары туралы бiлiп, өзiн қызықтыратын жұмыс таба алатын болады.

Еңбек кiтапшаларын да электрондық форматқа көшiрген жөн.

Электрондық еңбек биржасы туралы заңды 2018 жылғы 1 сәуiрге дейiн қабылдау қажет.

Әлеуметтiк саясат азаматтарды толыққанды экономикалық өмiрге тарту арқылы жүзеге асырылатын болады.

Қазiр зейнетақы жүйесi толықтай еңбек өтiлiне байланыстырылған.

Кiм көп жұмыс iстесе, сол көп зейнетақы алатын болады.

Осыған орай, барша қазақстандықтар өздерiнiң атқаратын жұмыстарын заңдастыруға зор мән беруi керек.

Әлеуметтiк сақтандыру жүйесiнде де еңбек өтiлi мен өтемақы мөлшерi арасындағы өзара байланыс күшейтiлетiн болады.

Бiз 2018 жылдан бастап халықтың әлеуметтiк тұрғыдан аз қамтылған тобына атаулы әлеуметтiк көмек көрсетудiң жаңа тәртiбiне көштiк.

Оның шегi ең төменгi күнкөрiс деңгейiнiң 40 процентiнен 50 процентiне дейiн көтерiлдi.

Еңбекке қабiлеттi әлеуметтiк тұрғыдан аз қамтылған азаматтар үшiн берiлетiн қаржылай көмек олар жұмыспен қамту шараларына қатысқан жағдайда ғана қолжетiмдi болады.

Еңбекке қабiлетсiз азаматтарға мемлекеттiк қолдау көрсету шаралары күшейтiледi.

Қымбатты қазақстандықтар!

Мемлекет өзiнiң әлеуметтiк мiндеттемелерiнiң барлығын толықтай орындайды.

2016-2017 жылдары зейнетақы мен жәрдемақы үш рет көбейгенiн еске салғым келедi.

Базалық зейнетақы, жалпы алғанда, 29 процентке, ынтымақты зейнетақы 32 процентке, бала тууға байланысты жәрдемақы 37 процентке, ал мүгедектер мен асыраушысынан айырылғандарға төленетiн жәрдемақының әрқайсысы 43 процентке өстi.

Денсаулық сақтау саласындағы қызметкерлердiң жалақысы 28 процентке дейiн, бiлiм беру саласы қызметкерлерiнiң жалақысы 29 процентке дейiн, әлеуметтiк қорғау саласы қызметкерлерiнiң жалақысы 40 процентке дейiн, «Б» корпусындағы мемлекеттiк қызметшiлердiң жалақысы 30 процентке, стипендиялар 25 процентке өстi.

Дағдарыс заманы. Әйтсе де, әлемнiң санаулы ғана елдерi әлеуметтiк салаға жұмсайтын шығындарын осылай арттыра алды.

Республикалық бюджеттiң әлеуметтiк салаға бөлiнген шығыны 2018 жылы 12 процентке өсiп, 4,1 триллион теңгеден асты.

Әлеуметтiк төлемдердi, соның iшiнде зейнетақыны өсiру 3 миллионнан астам қазақстандықтың табыстарын көбейтедi.

2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап ынтымақты зейнетақы 8 процентке артты.

Мүгедектерге, асыраушысынан айырылған және мүгедек балалар тәрбиелеп отырған отбасыларына арналған жәрдемақылар 16 процентке дейiн өстi.

2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап базалық зейнетақы еңбек өтiлiне байланысты орташа алғанда 1,8 есе көбейетiн болады.

Бұдан бөлек, 2018 жылдың 1 шiлдесiнен бастап кәмелетке толған, бала кезiнен бiрiншi топтағы мүгедектердi бағып отырған ата-аналар үшiн қосымша мемлекеттiк жәрдемақыны енгiзудi тапсырамын.

Бiр ең төменгi күнкөрiс деңгейiнен кем емес мұндай жәрдемақыны шамамен 14 мың отбасы ай сайын алады.

2018 жылы осы мақсатқа 3 миллиард теңгеге дейiн қаржы қажет болады.

Мұғалiм мәртебесiн арттыру мақсатымен бiлiм берудiң жаңартылған мазмұнына көшкен ұстаздардың лауазымдық жалақысын 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап 30 процентке көбейтудi тапсырамын.

Жаңартылған мазмұн дегенiмiз — халықаралық стандарттарға сай келетiн және Назарбаев зияткерлiк мектептерiнде бейiмделуден өткен заманауи оқу бағдарламалары.

Бұлар бiздiң балаларымызға қажеттi функционалдық сауаттылық пен сыни тұрғыдан ойлау қабiлетiн дарытады.

Сонымен қатар 2018 жылы категориялар арасындағы алшақтықты арттырып, мұғалiмдер үшiн бiлiктiлiк деңгейiн ескеретiн категориялардың жаңа кестесiн енгiзудi тапсырамын.

Категорияларды бүкiл әлемде қолданылып жүрген ұлттық бiлiктiлiк тест арқылы беру керек.

Бұл педагогтарды өздерiн ұдайы жетiлдiруге ынталандыратын болады.

Нәтижесiнде, мұғалiмдердiң жалақысы бiлiктiлiгiнiң расталуына байланысты тұтастай алғанда 30 проценттен 50 процентке дейiн өседi.

Бұл үшiн биыл қосымша 67 миллиард теңге бөлу қажет.

Сегiзiншi. Тиiмдi мемлекеттiк басқару.

Мемлекеттiк әкiмшiлендiру кезiнде кәсiпкерлер мен тұрғындардың шығындарын қысқартуға байланысты жұмыстарды жалғастыру қажет.

Осыған орай бизнестi реттеуге қатысуды әрi қарай азайтуға бағытталған заң қабылдауды жылдамдату керек.

«Бiр терезе» қағидаты бойынша бизнеске мемлекеттiк қолдау көрсету үдерiстерiн цифрландыруды қамтамасыз ету қажет.

Мемлекеттiк органдардың ақпараттық жүйелерiнiң интеграциясы «бiр өтiнiш» қағидаты бойынша жекелеген мемлекеттiк қызмет көрсетуден кешендi қызмет көрсетуге көшуге мүмкiндiк бередi.

Сонымен қатар табиғи монополия субъектiлерi көрсететiн қызметтерiнiң сапасын арттыру жөнiндегi жұмысты жалғастыру керек.

Олар үшiн және энергия өндiрушiлер үшiн инвестициялық бағдарламаларын ескерiп, негiзделген тарифтердi белгiлеу маңызды.

Бизнес-климатты жақсарту үшiн батыл iс-қимыл талап етiледi, әсiресе өңiрлiк деңгейде.

Үкiмет бизнестi көлеңкеден шығарып, оны қолдауға бағытталған жүйелi шаралардың жаңа пакетiн дайындауға тиiс.

Мемлекеттiк органдарға бағынышты ұйымдардың санын қысқарту есебiнен жекешелендiру жоспарын кеңейте отырып, оны iске асыруды жеделдету қажет.

Әкiмшiлiк шығындарды азайту үшiн ведомствоға бағынышты нақты қажеттi ұйымдарды мүмкiндiгiнше бiрiктiру керек.

Босаған қаражатты мемлекеттiк қызметшiлердiң факторлық-балдық шкалаға негiзделген жаңа еңбекақы жүйесiн енгiзуге бағыттау қажет.

Бұл орталықтағы және өңiрлердегi мемлекеттiк қызметшiлер жалақысының диспропорциясын қысқартады, сондай-ақ жұмыстың сипаты мен тиiмдiлiгi ескерiлетiн болады.

Үкiметке Мемлекеттiк қызмет iстерi агенттiгiмен бiрлесiп, 2018 жылы орталық және жергiлiктi мемлекеттiк органдарда осы жүйенi енгiзудiң пилоттық жобаларын iске асыруды тапсырамын.

Өңiрлердегi мемлекеттiк қызметтiң тиiмдiлiк әлеуетiн олардың экономикалық дербестiгi мен жауапкершiлiгiн арттыру арқылы мейлiнше толық ашу керек.

Жалпы алғанда, өңiрлiк саясат өңiрлердiң шығындарын теңестiруден жеке табыстарының өсiмiн ынталандыруға бағытталуға тиiс.

Атап айтқанда, бүгiнде әлемдегi әрбiр оныншы жұмыс орнын ашып отырған сырттан келушiлер туризмi мен iшкi туризм кез келген өңiр үшiн перспективалық табыс көздерiнiң бiрi болып саналады.

Үкiмет виза мәселелерiн жеңiлдетудi, инфрақұрылымды дамытуды және туризм саласындағы кедергiлердi алып тастауды қамтитын кешендi шаралар қабылдауы керек.

Фискальды орталықсыздандыру аясында шағын және орта бизнестен түсетiн корпоративтi табыс салығын өңiрлiк бюджеттерге беру мәселесiн шешу керек.

2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап 2 мыңнан астам адам тұратын аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар мен ауылдық округтерде жергiлiктi өзiн-өзi басқарудың дербес бюджетi мен коммуналдық меншiгiн енгiзу заң жүзiнде белгiленген.

2020 жылдан бастап бұл нормалар барлық елдi мекендерде күшiне енедi.

Салықтық және салықтан тыс басқа да түсiмдердiң 7 түрi, сондай-ақ шығындардың 19 бағыты ауыл бюджетiне берiлдi.

Бұл жергiлiктi маңызы бар мәселелердi шешу үшiн халықты тартуға мүмкiндiк бередi.

Сонымен қатар мемлекеттiк органдар нақты уақыт және жедел жауап беру режiмiнде азаматтардың ескертпелерi мен ұсыныстарын есепке алу үшiн заманауи цифрлық технологияларды қолдануға тиiс.

Мемлекет пен компаниялар жаңа технологияларды енгiзе отырып, өз ақпараттық жүйелерi мен құрылғыларының берiк қорғалуын қамтамасыз етуi керек.

Бүгiнде киберқауiпсiздiк ұғымы тек ақпаратты ғана емес, сонымен қатар өндiрiстiк және инфрақұрылымдық нысандарды басқару тетiгiн қорғау дегендi де бiлдiредi.

Осы және өзге де шаралар Қазақстанның Ұлттық қауiпсiздiк стратегиясында көрiнiс табуға тиiс.

Тоғызыншы. Жемқорлықпен күрес және заңның үстемдiгi.

Жемқорлықтың алдын алуға бағытталған күрес жалғаса бередi.

Көп жұмыс iстелiп жатыр.

Соңғы 3 жылда ғана жоғары лауазымды шенеунiктер мен мемлекеттiк компаниялардың басшыларын қоса алғанда, жемқорлық үшiн 2,5 мыңнан астам адам сотталды.

Осы уақыт iшiнде олардың 17 миллиард теңге көлемiнде келтiрген залалы өтелдi.

Мемлекеттiк органдардағы процестердi, соның iшiнде олардың халықпен және бизнеспен қарым-қатынасын цифрландыру маңызды болып саналады.

Атап айтқанда, азаматтар өз өтiнiштерiнiң қалай қарастырылып жатқанын көрiп, дер кезiнде сапалы жауап алуға тиiс.

Сот және құқық қорғау жүйелерiн институционалды тұрғыдан өзгерту жүзеге асырылуда.

Заңнамаға қылмыстық процестегi азаматтардың құқықтарын қорғау iсiн күшейтудi, оның әсiре қатаңдығын бәсеңдетудi көздейтiн нормалар енгiзiлдi.

Адвокаттардың құқықтары мен сотқа дейiнгi сатыдағы сот бақылауының аясы кеңейдi.

Құқық қорғау органдарының өкiлеттiгi мен жауапкершiлiк шегi айқындалды.

Азаматтардың конституциялық құқықтарына кепiлдiктi нығайту, құқық үстемдiгiн қамтамасыз ету, құқық қорғау қызметiн iзгiлендiру жұмыстарын жалғастыру қажет.

Қоғамдық тәртiптi сақтау және қауiпсiздiктi қамтамасыз ету саласында көшелерде және адам көп жиналатын қоғамдық орындарда бейнебақылау жүргiзетiн, азаматтарды анықтайтын және жол қозғалысын қадағалайтын интеллектуалды жүйелердi белсендi түрде енгiзу керек.

Оныншы. «Ақылды қалалар» «ақылды ұлт» үшiн.

2018 жыл — елордамыз Астананың 20 жылдығын атап өтетiн мерейтойлы жыл.

Бас қаламыздың қалыптасуы және Еуразияның маңызды даму орталықтарының қатарына қосылуы — баршамыздың ортақ мақтанышымыз.

Заманауи технологиялар жылдам өсiп келе жатқан мегаполистiң проблемаларын тиiмдi шешуге жол ашады.

«Смарт Сити» тұжырымдамасы мен қалаға қоныс аударатын адамдардың құзыреттерiн дамыту негiзiнде қалалық ортаны басқаруды кешендi түрде енгiзу қажет.

Әлемде инвесторлар үшiн қалалар бәсекеге түседi деген түсiнiк қалыптасты.

Олар елдi емес, жайлы өмiр сүрiп, жұмыс iстейтiн қаланы таңдайды.

Сондықтан, Астананың тәжiрибесi негiзiнде «Смарт Сити» «эталонды» стандартын қалыптастырып, Қазақстан қалалары арасында озық практиканы таратуды және тәжiрибе алмасу iсiн бастау керек.

«Ақылды қалалар» өңiрлiк дамудың, инновацияны таратудың және елiмiздiң барлық аумағында тұрмыс сапасын арттырудың локомотивтерiне айналады.

Мiне, алдымызда тұрған 10 мiндет осы. Бұлар — түсiнiктi әрi айқын.

Қымбатты қазақстандықтар!

Бiз саяси тұрақтылық пен қоғамдық келiсiмнiң арқасында экономикамызды, саясатымызды және санамызды жаңғыртуға кiрiстiк.

Технологиялық және инфрақұрылымдық тұрғыдан дамудың жаңа кезеңiне тың серпiн берiлдi.

Конституциялық реформа билiк тармақтары арасындағы балансты нақтылай түстi.

Бiз ұлттық сананы жаңарту үдерiсiн бастадық.

Бұл базалық үш бағыт Қазақстан жаңғыруының жүйелi үш тұғыры болып саналады.

Бiз жаңа заманға сай болу үшiн Төртiншi өнеркәсiптiк революция жағдайындағы тарихи өрлеу бастауында тұрған бiртұтас ұлт болуымыз керек.

ҚР Президентi Н.А. Назарбаев-тың «Казахстанның үшiншi модернизациясы: жаһандық бәсекеге қабiлеттiлiк туралы» заңының 31-қаңтардың 2017 жылғы жолдауы

Ақпарат жарықтандыру барысында ҚР Президентi Н.А. Назарбаевтың жолдауында «Үшiншi жаңғырту — Қазақстанның жаһандық бәсекеге қабiлеттiлiгi» 31 қаңтардағы 2017 жылы ауданда iс-шаралар, сөз сөйлеулер медиа-жоспары, ақпараттық-насихат топтарының құрамы жайлы жоспары әзiрлендi.

3000-нан астам адам, меншiк нысанына қарамастан, 126 еңбек ұжымдарында талқылау жүргiздi.

Ауданның ұйымдар мен кәсiпорындарда безендiрiлген бұрыштар мен стендтер Президенттiң Жолдауы бойынша.

Мамлютка қаласы мен барлық ауылдық округтерде Президенттiң 31 қаңтардағы 2017 жылғы қабылданған iс-әрекеттерi мақұлданды.

Аудан аумағында ақпараттық топ саны — 46 адам жұмыс iстейдi, оның құрамына кiретiн ұйымдар мен кәсiпорындардың басшылары, құқық қорғау органдарының және 11 ауылдық ақпараттық-насихаттау топтары және Мамлютка қ., құрамында 74 адам бар. Басшылары, ақпараттық-насихат топтарының ауылдық округтердiң әкiмдерi болып табылады және ауылдық округ әкiмдерi.

Ақпан айының 2017 жылғы делегациясында аудан әкiмi қатысып, облыс активiнiң ел Президентiнiң Қазақстан халқына «Үшiншi жаңғырту — Қазақстанның жаһандық бәсекеге қабiлеттiлiгi» бойынша жолдауын талқылады.

3 ақпан күнi 2017 жылы елбасы Н.А. Назарбаев-тың жолдауын талқылау бойынша Мамлют мәдени орталығында актив өттi. «Үшiншi жаңғырту — Қазақстанның жаһандық бәсекеге қабiлеттiлiгi» 31 қаңтардағы 2017 жылдың жолдауы өттi. 300 адам қатысты.

497 кездесулер барлық топ мүшелерiмен өткiзiлдi, 13794 адам қатысты, соның iшiнде облыстық мүшелерi ақпараттық 27 топ кездесу 945 адам, аудандық ақпараттық 120 топ кездесу 4125 адам, ауылдық ақпараттық 350 топ кездесу — 8724 адам.

Аудандық газеттерiнде жарияланған «Солтүстiк Жұлдызы» және «Знамя труда» айдарымен «За строкой Послания» 63 мақала және 17 дыбыс бердi. ҚР Президентi Н.А. Назарбаевтың «Үшiншi модернизация Казахстана: жаһандық бәсекеге қабiлеттiлiк туралы» заңының 31-қаңтардан 2017 жылғы таралымы 3000 дана орыс және 1000 дана мемлекттiк тiлде шығарылымдар шығарылды.

Қазақстан Республикасы Президентiнiң Жолдауы бойынша «Үшiншi жаңғырту — Қазақстанның жаһандық бәсекеге қабiлеттiлiгi» бойынша ауданда 3 баннер орнатылды.

Мемлекет басшысы Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. 2017 жылғы 31 қаңтар «Қазақстанның үшiншi жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабiлеттiлiк»

Құрметтi қазақстандықтар!

Мен Қазақстан халқына жаңа дәуiр қарсаңында сөз арнап отырмын.

Елiмiз өзiнiң 25 жылдық даму кезеңiнен абыроймен өттi. Бiз елiмiздi мақтан тұтамыз. Табыстарымыз бен жетiстiктерiмiз туралы Тәуелсiздiгiмiздiң 25 жылдық мерейтойында атап өттiк. Оларды бүкiл әлем бiледi және жоғары бағалайды.

2017 жылдың басынан бастап Қазақстан Бiрiккен Ұлттар Ұйымы Қауiпсiздiк Кеңесiнiң мүшесi болды.

Биыл Астанада «ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесi өтедi. Мұндай өте маңызды әлемдiк деңгейдегi iс-шараны бiз ТМД және Орталық Азия елдерiнiң арасында бiрiншi болып өткiземiз.

Алматыда Универсиада-2017 спорт ойындары өтiп жатыр. Оған 57 мемлекеттен 2 мыңнан астам спортшы мен делегация мүшелерi қатысуда.

Осының барлығы Қазақстанның халықаралық аренада жоғары беделге ие болғанын және саясатымыздың дұрыстығын көрсетедi.

Қазақстан 2050 жылға қарай әлемдегi ең алдыңғы қатарлы 30 мемлекеттiң қатарына қосылуға тиiс. Бiз осы мақсатқа қарай табандылықпен iлгерiлей беремiз.

Жаһандық бәсекелестiктiң өсуi және әлемдегi тұрақсыздық жағдайында, 2012 жылы халқыма ұсынған «Қазақстан-2050» стратегиясының өзектiлiгi арта түседi. Бiз қиындықтарды уақтылы болжай алдық.

«Нұрлы жол» экономикалық саясатының және «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының нәтижесiнде осынау қиын, жаһандық трансформацияның алғашқы кезеңiнен лайықты өтiп келемiз. Тек 2014-2016 жылдар аралығында бiз экономиканы қолдауға қосымша 1,7 триллион теңге жұмсадық. Мұның барлығы экономикалық өсiмдi және бизнестi қолдауға, 200 мыңнан астам жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкiндiк бердi.

Нәтижесiнде, 2016 жылы бiз iшкi жалпы өнiмнiң 1% өсiмiн қамтамасыз еттiк. Бұл қазiргi күрделi жағдайда айтарлықтай маңызды.

Әлем қарқынды түрде өзгерiп келедi.

Бұл — жаңа жаһандық болмыс, оны бiз қабылдауға тиiспiз.

Қымбатты отандастар!

Болашағын айқындап, сын-қатерлердi күтiп отырмастан, оған табанды түрде қарсы тұра алатын халық қана жеңiске жетедi.

Әлемде кезектi, Төртiншi өнеркәсiптiк революция басталды.

Экономиканы жаппай цифрландыру тұтас саланың жойылуына және мүлде жаңа саланың пайда болуына алып келедi. Бiздiң көз алдымызда болып жатқан ұлы өзгерiстер — әрi тарихи сын-қатер, әрi Ұлтқа берiлген мүмкiндiк.

Бүгiн мен Қазақстанды Үшiншi жаңғырту жөнiнде мiндет қойып отырмын. Елдiң жаһандық бәсекеге қабiлеттiлiгiн қамтамасыз ететiн экономикалық өсiмнiң жаңа моделiн құру қажет.

Қазiргi кезде көптеген елдер осындай мiндеттi орындауға ұмтылуда. Өсiмнiң жаңа моделiне көшу тәсiлi әр жерде әр түрлi екенiне сенiмдiмiн. Бiз өзiмiздiң мықты тұстарымызды пайдаланып, Тәуелсiздiгiмiздiң 25 жылында бiрге қалыптастырған әлеуетiмiздi жоғалтып алмауымыз керек қой.

Қазақстанның Бiрiншi жаңғыруы бәрiмiздiң есiмiзде. 25 жыл бұрын КСРО-ның қирандысынан шығып, өз жолымызды қалай бастағанымыз жадымызда тұр. Сол кезде бiздiң буын iргетасынан бастап қолға алып, әлем картасында болмаған жаңа мемлекет құрды.

Жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға көшу жүзеге асырылды. Бiздiң бәрiмiз бiрлесiп, сол кезде елiмiздi күйреуге, азамат соғысына, экономикалық күйзелiске ұшыратпағанымыз мен үшiн өте маңызды. Қазақстан бұл кезеңде аз шығын шығарып, зор жетiстiктерге қол жеткiздi.

Екiншi жаңғыру «Қазақстан-2030» стратегиясының қабылдануымен және жаңа елорда — Астананың салынумен басталды. Оның нәтижелi болғаны дау тудырмайды. Елiмiз экономикалық тұрғыдан артта қалған аймақтан шығып, әлемдегi экономикасы бәсекеге қабiлеттi 50 мемлекеттiң қатарына кiрдi.

Табысты өткен екi жаңғыру арқылы баға жетпес тәжiрибе жинақтадық. Бiз ендi алға батыл қадам басып, Үшiншi жаңғыруды бастауға тиiспiз.

Бұл жаңғыру — қазiргi жаһандық сын-қатерлермен күрес жоспары емес, болашаққа, «Қазақстан-2050» стратегиясы мақсаттарына бастайтын сенiмдi көпiр болмақ. Ол Ұлт жоспары — «100 нақты қадам» базасында өткiзiледi.

Мен оның бес негiзгi басымдығын көрiп отырмын. Олар экономиканың әлемдiк өсiмiнiң орта деңгейден жоғары қарқынын қамтамасыз етуге және 30 озық елдiң қатарына қарай тұрақты түрде iлгерiлеуге лайықталған.

Бiрiншi басымдық — экономиканың жеделдетiлген технологиялық жаңғыртылуы.

Бiз цифрлық технологияны қолдану арқылы құрылатын жаңа индустрияларды өркендетуге тиiспiз. Бұл — маңызды кешендi мiндет.

Елде 3D-принтинг, онлайн-сауда, мобильдi банкинг, цифрлық қызмет көрсету секiлдi денсаулық сақтау, бiлiм беру iсiнде қолданылатын және басқа да перспективалы салаларды дамыту керек. Бұл индустриялар қазiрдiң өзiнде дамыған елдердiң экономикаларының құрылымын өзгертiп, дәстүрлi салаларға жаңа сапа дарытты.

Осыған орай, Үкiметке «Цифрлық Қазақстан» жеке бағдарламасын әзiрлеудi және қабылдауды тапсырамын.

Бiздiң заңнамамызды жаңа жағдайға бейiмдеу керек.

Коммуникацияның дамуы мен оптикалық-талшықты инфрақұрылымға жаппай қолжетiмдiлiктi де қамтамасыз ету керек. Цифрлық индустрияны дамыту басқа барлық салаларға серпiн бередi. Сондықтан Үкiмет IТ саласын дамыту мәселесiн ерекше бақылауда ұстауға тиiс.

Жаңа индустриялар қалыптастырудың маңызды шарты инновацияны қолдау және оларды өндiрiске тезiрек енгiзу болып саналады.

Үкiметке «ЭКСПО-2017» нысандарының бiрiнiң базасында IT-стартаптар халықаралық технопаркiн құруды тапсырамын. Ол әлемнiң барлық елiнен кәсiпкерлер мен инвесторлар тартудың платформасы болуға тиiс. Бұл үшiн тиiстi инфрақұрылым және салық жеңiлдiктерiн, оңайлатылған виза мен еңбек режiмiн қоса алғанда, қолайлы жағдай керек.

Бiз жоғары оқу орындары, Назарбаев Университетi және «Алатау» иннновациялық технологиялар паркi базасында өзiмiздiң ғылыми және инновациялық әлеуетiмiздi дамытуымыз керек.

Екiншi кешендi мiндет. Жаңа индустриялар құрумен қатар дәстүрлi базалық салаларды дамытуға серпiн беруiмiз керек.

Бұл — өнеркәсiп, агроөнеркәсiптiк кешен, көлiк пен логистика, құрылыс секторы және басқа салалар.

Бiрiншi. Еңбек өнiмдiлiгiн айтарлықтай арттыру керек.

Бұл жердегi негiзгi фактор Төртiншi өнеркәсiптiк революция элементтерiн жаппай енгiзу болуға тиiс.

Бұл — автоматтандыру, роботтандыру, жасанды интеллект, «ауқымды мәлiметтер» алмасу, тағы басқа мiндеттер.

Үкiметке бизнес өкiлдерiмен бiрге 2025 жылға дейiн базалық салаларды технологиялық тұрғыдан қайта жарақтандырудың кешендi шараларын әзiрлеудi тапсырамын.

Екiншi. Басымдығы бар салалардағы бәсекеге қабiлеттi экспорттық өндiрiстi дамытуды көздейтiн индустрияландыруды жалғастыру керек.

Үкiмет алдында қазiрдiң өзiнде 2025 жылға қарай шикiзаттық емес экспортты 2 есе ұлғайту мiндетi тұр.

Бұл бағыттағы жұмысты жандандыру үшiн экспортты дамыту мен iлгерiлету тетiктерiн бiр ведомстоваға шоғырландыру қажет. Экспорттаушыларға «бiр терезе» қағидаты бойынша өңiрлерде де қолдау көрсету керек.

Үкiмет жанынан Экспорт саясаты жөнiндегi кеңес құруды тапсырамын. Оған бизнес қоғамдастығының өкiлдерi кiруге тиiс.

Биылғы 1 қыркүйекке дейiн Үкiмет әкiмдермен және бизнес өкiлдерiмен бiрлесiп, Бiрыңғай экспорт стретегиясын әзiрлеуi керек.

Қазақстан шетел инвестицияларын тарту iсiндегi көшбасшылығын сақтап қалуы қажет. «Астана» халықаралық қаржы орталығы ел экономикасына қаржы ресурстарын тартуда маңызды рөл атқаруға тиiс.

Бiз тауар өндiру мен өткiзу, қызмет көрсету iсiн жаһандық желiге бейiмдеуiмiз керек. Мұны, ең алдымен, трансұлттық компанияларды тарту арқылы жасаған жөн.

Қазақстанда өндiрiстер ашу жөнiндегi Қытаймен бiрлескен инвестициялық бағдарламаны тиiмдi жүзеге асыру керек. Қытай тарапымен уағдаластыққа қол жеткiзiлдi. Нысандар белгiлендi. Нақты жұмыс iстеу қажет.

Бұл қазақстандықтар үшiн 20 мың жаңа жұмыс орнын ашатын заманауи өндiрiс болмақ. Қазiр 6 жоба жүзеге асырыла бастады, ал 2 жоба iске қосылды. Соның бiрi — гибридтiк және толықтай электрлi JAC автомобильдерiн iрi құрылғылардан құрастыратын зауыт.

Қажеттi инфрақұрылым қалыптастыру жайын ескерiп, экспортқа бағдарланған электромобиль өндiрiсiн одан әрi дамыту мәселесiн пысықтауды тапсырамын.

Тұтастай алғанда, Қазақстанның өз Инвестициялық стратегиясы болуға тиiс. Үкiмет оны биылғы 1 қыркүйекке дейiн әзiрлеуi керек.

Халықаралық ынтымақтастық аясында ұлттық экономикалық мүдделердi қорғап, iлгерiлету қажет. Бұл, ең алдымен, ЕАЭО, ШЫҰ iшiнде Жiбек жолы Экономикалық белдеуiмен ұштасатын жұмыстарға қатысты. Ол үшiн экономикалық дипломатия жұмысын қайта құрып, жандандыра түсу қажет.

Үшiншi. Экономикалық өсiмнiң тұрақтылығы үшiн елдiң тау-кен металлургиясы мен мұнай-газ кешендерi өзiнiң стратегиялық маңызын сақтауға тиiс.

Әлемдiк сұраныс бәсеңдеп кеткен кезде жаңа нарықтарға шығып, өнiм жеткiзу аумағын кеңейту керек. Минералдық-шикiзаттық базаны кеңейтуге баса назар аударылуға тиiс. Геологиялық барлау жұмыстарын белсендi жүргiзу керек.

Бұл салаларды одан әрi дамыту iсi шикiзатты кешендi түрде қайта өңдеудi тереңдете түсумен берiк ұштастырылуы тиiс.

Жыл соңына дейiн Жер қойнауы туралы жаңа кодекстi қабылдап, салық заңнамаларына қажеттi өзгерiстер енгiзудi тапсырамын.

*****

Төртiншi. Аграрлық сектор экономиканың жаңа драйверiне айналуы керек.

Қазақстанның агроөнеркәсiп кешенiнiң болашағы зор.

Көптеген позициялар бойынша бiз әлемде iрi аграрлық экспорттық өнiм өндiрушiлердiң бiрi бола аламыз. Бұл, әсiресе, экологиялық таза тағамдарға қатысты. «Made in Kazakhstan» брендi сондай өнiмдердiң эталоны болуға тиiс.

Сонымен қатар, астық өнiмдерi бойынша бiз Еуразияда «нан кәрзеңкесi» болуымыз керек. Шикiзат өндiрiсiнен сапалы өңделген өнiм шығаруға көшу қажет. Тек сонда ғана бiз халықаралық нарықтарда бәсекеге қабiлеттi бола аламыз.

Осы мақсаттарға қол жеткiзу үшiн Үкiмет пен әкiмдерге мынадай тапсырмалар беремiн:

  • бiрiншiден, субсидияларды бөлу қағидаларын қайта қарастырып, бiртiндеп өнiмдi сақтандыруға көшу қажет;
  • екiншiден, бес жыл iшiнде 500 мыңнан астам жеке үй шаруашылықтары мен шағын фермерлердi кооперативтерге тартуға мүмкiндiк беретiн жағдай жасау керек;
  • үшiншiден, өнiмнiң өңдеу сапасын жақсартып, тауарларды сақтаудың, тасымалдаудың және өткiзудiң тиiмдi жүйесiн құру қажет;
  • төртiншiден, еңбек өнiмдiлiгiн белсендi түрде арттырып, өндiрiс шығындарын төмендету керек;
  • бесiншiден, жердi пайдалану тиiмдiлiгiн арттыруға тиiспiз. Суармалы егiс алаңын 5 жыл iшiнде 40%-ға кеңейтiп, 2 миллион гектарға жеткiзу қажет;
  • алтыншыдан, өндiрiсте сұранысқа ие аграрлық ғылыми зерттеулерге салынатын инвестиция көлемiн арттыру керек.

Ауыл шаруашылығын әртараптандырып, 2021 жылға қарай азық-түлiк тауары экспортын 40%-ға көбейтудi тапсырамын.

Бұл мiндеттер агроөнеркәсiп кешенiн дамытудың жаңа мемлекеттiк бағдарламасы аясында iске асырылуы қажет.

*****

Бесiншi. Жаңа еуразиялық логистикалық инфрақұрылымды дамыту — маңызды басымдықтардың бiрi.

Оған қазiрдiң өзiнде қомақты инвестиция жұмсалды. Ендi одан экономикалық қайтарым ала бастау қажет.

Үкiметке 2020 жылға қарай транзиттiк тасымалдың жылдық көлемiн:

  • контейнерлермен тасымалданатын жүктер үшiн 7 есе — 2 миллион контейнерге дейiн;
  • жолаушыларды әуе көлiгiмен тасымалдауды 4 есе — 1,6 миллион транзиттiк жолаушыға дейiн арттыруды тапсырамын.

Транзиттiк тасымалдаудан түсетiн табысты 5,5 есе — жылына 4 миллиард долларға дейiн көбейту қажет.

2015 жылы мен «Нұрлы жол» инфрақұрылымдық даму бағдарламасын ұсындым. Өткен 2 жыл iшiнде бағдарлама өзiн толық ақтады.

Биыл республикалық маңызы бар 4400 шақырым автожол құрылысы мен қайта жаңғырту жұмыстары жүргiзiледi. Жыл соңына дейiн соның кем дегенде 600 шақырымы пайдалануға берiлiп, кезең-кезеңiмен ақылы жүйе енгiзiледi.

Елiмiздiң көлiк және транзит әлеуетiн толық ашу үшiн көршi елдермен үйлесiмдi iс-қимыл қажет. Жүктердiң еркiн транзитiн, көлiк дәлiздерiн құру мен оларды жаңғырту iсiн қамтамасыз ету керек. Көлiк инфрақұрылымын басқаруға, қызмет көрсету деңгейiн арттыруға және әкiмшiлiк кедергiлердi жоюға ерекше көңiл аудару қажет.

Транскаспий дәлiзi бойынша тасымалдау көлемiнiң ұлғаюына байланысты Құрық портын салудың екiншi кезеңi — автомобиль өткелi құрылысын iске асыруға кiрiсу қажет.

Алтыншы. Урбанизация үдерiсi құрылыс секторын дамыту қажеттiгiн алға тартып отыр. Ол отандық экономиканың толыққанды драйверiне айналуға тиiс.

Жол, тұрғын үй және басқа да инфрақұрылым құрылысына инвестиция сала отырып, бiз қалаларымыздың ұзақ жылдарға дейiн сыртқы және технологиялық келбетiн айқындайтынымызды ұмытпағанымыз жөн. Сондықтан құрылысқа да, құрылыс материалдарын өндiру саласына да жаңа технологияларды енгiзу керек. Ол үшiн бiзде қазiр жақсы мүмкiндiктер бар.

Менiң тапсырмам бойынша биыл «Нұрлы жер» тұрғын үй бағдарламасы iске асырыла бастайды. Ол аса маңызды мiндеттi орындауға — алдағы 15 жылда 1,5 миллион отбасын тұрғын үймен қамтамасыз етуге бағытталған.

Бағдарламада тұрғын үй нарығын дамытудың кешендi шаралары көрiнiс тапқан. Соның бiрi — «Даму» акционерлiк қоғамы арқылы мемлекеттiң субсидия беруi есебiнен құрылыс салушылар үшiн банк несиесiн арзандату. Тұрғындар үшiн «Қазақстан ипотекалық компаниясы» акционерлiк қоғамы арқылы банктер беретiн ипотекалық несиенi субсидиялау жүзеге асырылады. «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкi» салымшылары үшiн әкiмдiктердiң несиелiк тұрғын үй салуы жалғасады. Оған iлгерiде бөлiнген қаржы «револьвер» қағидаты бойынша қайта пайдаланылады.

Әкiмдiктер халықтың әлеуметтiк әлсiз топтары үшiн сатып алу құқығынсыз арендалық тұрғын үй бөлу iсiн дамыта беретiн болады. Жаппай тұрғын үй құрылысы үшiн әкiмдер тиiстi жер телiмдерiн бөлуге тиiс.

Бiз қалаларда жеке тұрғын үйлердiң бiрыңғай сәулет стилiнде салынуына мән беретiн боламыз. Бұл үшiн мемлекет қажеттi инфрақұрылым тұрғысынан көмек көрсетедi.

Үкiмет әкiмдермен бiрлесiп, үлкен қалалардың iргелес орналасқан елдi мекендермен көлiк байланысын дамыту жөнiнде шаралар қабылдауы қажет.

Үшiншi кешендi мiндет — еңбек нарығын жаңғырту.

Жаңа технологиялардың енгiзiлуiне байланысты дәстүрлi салаларда еңбек ресурстары босап қалатын болады. Сонымен бiрге, жаңа индустрия құрып, дамыту жұмыспен қамтудың және азаматтардың нақты табысын өсiрудiң қосымша мүмкiндiгi болуға тиiс.

Үкiмет пен әкiмдерге еңбеккерлердiң басқа салаларға басқару аясында ауысуы үшiн жағдай жасауды тапсырамын.

Бiздiң iрi кәсiпорындар әкiмдiктермен бiрлесе отырып, тиiстi жол карталарын әзiрлеуi керек. Онда қысқартылатын жұмысшыларды қайта даярлау, оларды әрi қарай жұмыспен қамту үшiн бiрлесiп инвестиция салу жайы қарастырылуы қажет. Басы артық жұмыс күшi бар өңiрлерден басқа жерлерге, сондай-ақ, ауылдардан қалаларға жұмыс күшiн ұтымдылықпен тартуға қолдау көрсету керек.

Үкiмет жұмыспен қамту орталықтарын реформалап, барлық бос жұмыс орындары мен бүкiл елдi мекендерде бiрыңғай онлайн платформа қалыптастыруы қажет.

Екiншi басымдық — бизнес-ортаны түбегейлi жақсарту және кеңейту.

Бiздiң стратегиялық мақсатымыздың бiрi — елдiң iшкi жалпы өнiмiндегi шағын және орта бизнестiң үлесi 2050 жылға қарай кем дегенде 50% болуын қамтамасыз ету.

Бұл — өте өршiл мақсат, бiрақ оған қол жеткiзуге болады. Оны орындау үшiн қазiргi кезеңде мынадай қадамдар жасалуы қажет.

Бiрiншi. Менiң тапсырмам бойынша Үкiмет биылдан бастап Нәтижелi жұмыспен қамту және жаппай кәсiпкерлiктi дамыту бағдарламасын iске асыруға кiрiсiп кеттi.

Бұдан былай Қазақстан азаматтары өз бизнесiн жүргiзу үшiн ауылда да, қалада да 16 миллион теңгеге дейiн шағын несие ала алады.

Шағын несие беру аясын кеңейтiп, кәсiпкерлерге кепiлдiк жасау және қызмет көрсету тетiктерiн белсендi пайдалану керек. Бұл шараларды бизнес жүргiзу және қаржылық сауаттылыққа үйрету iсiн ұйымдастырумен қатар атқару керек.

Жаппай кәсiпкерлiктi қолдау тетiктерiн одан әрi жетiлдiру керек. Қазақстанның әр өңiрi жаппай кәсiпкерлiктi, соның iшiнде отбасылық кәсiпкерлiктi дамыту бағытында кешендi шаралар ұсынуға тиiс.

Жаңадан ашылған жұмыс орындарының саны — бұрынғыша Үкiмет пен әкiмдер қызметiнiң тиiмдiлiгiн бағалаудың негiзгi критерийiнiң бiрi болмақ.

Екiншi. Үкiмет «Атамекен» ұлттық кәсiпкерлер палатасымен (ҰКП) бiрлесiп, бизнестiң барлық шығынын жаппай азайту жөнiнде шаралар қабылдауы қажет. Бұл әсiресе энергетика, көлiк және логистика, сондай-ақ, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық салаларындағы қызмет көрсету құнына қатысты.

Мемлекеттiк қызметтер көрсету үдерiсi мейлiнше оңтайландырылуға тиiс. Құжаттардың мерзiмi мен тiзбесiн қысқартып, қайталанатын рәсiмдердi жою керек. Бұл орайда адамның өзiнiң баруын қажетсiнбейтiн толық электрондық форматқа көшiру керек.

Сондай-ақ, бизнестiң қазiргi қолданыстағы реттеушiлiк жүктемесi өсiмнiң жаңа моделiн жасау мiндетiмен үйлеспейдi.

Үкiмет пен әкiмдерге биылғы 1 шiлдеге дейiн бизнестi қайта реттеу жөнiндегi жүйелi шаралар әзiрлеу мiндетiн жүктеймiн.

Дамыған елдердiң озық стандарттары мен тәжiрибесiн енгiзу керек.

Бұл жұмысты әсiресе өңiрлiк деңгейде атқару маңызды.

Әкiмдер Үкiметпен бiрлесiп, Дүниежүзiлiк банк рейтингi негiзiнде өңiрлерде бизнес жүргiзу үшiн жағдайды жақсарту жөнiнде нақты жоспарлар әзiрлеу керек.

Елiмiзде бизнес жүргiзудi жеңiлдету жөнiнен өңiрлер мен қалалар рейтингiн енгiзу қажет. Бiз үздiктер үшiн арнаулы сыйлық тағайындаймыз. Оны жылына бiр рет, Индустрияландыру күнiнде табыс етемiз.

Үшiншi. Мемлекеттiң экономикадағы үлесiн iшкi жалпы өнiмнiң 15%-ына дейiн, Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) елдерi деңгейiне дейiн төмендету экономикалық өсiмге тың серпiн беруге тиiс.

Бұдан бұрын 2020 жылға дейiн жекешелендiрiлетiн 800-ге жуық кәсiпорынды қамтитын тiзбе жасалған болатын. Тиiстi жұмыстар атқарылуда.

Үкiметке сол тiзбедегi кәсiпорындарды жекешелендiрудi тездетiп, оны 2018 жылдың соңына дейiн аяқтауды тапсырамын.

Iрi компанияларымызды IРО-ға дайындау және оған бейiмдеу iсiн де жеделдету керек. Yellow Pages қағидаттарын енгiзу мемлекет үшiн экономикадағы қызмет түрлерiн 47%-ға (652-ден 346-ға) қысқартуға мүмкiндiк бердi.

Келесi кезеңде осы қағидаттарға сай келмейтiн мемлекет меншiгiндегi барлық кәсiпорындар мен ұйымдарды 2020 жылға дейiн жеке секторға беру немесе жою қажет. Ал ондай кәсiпорындар саны бiрнеше мың болады.

Әрбiр бағдарлама немесе тапсырмаға орай заңды тұлғалар құру тәжiрибесi бұдан былай тоқтатылуға тиiс.

Жекешелендiрудiң жариялылығы мен тиiмдiлiгiн қамтамасыз ету қажет. Сондай-ақ мемлекеттiк холдингтер рөлiн қайта қарастыру керек.

Үкiметке «Самұрық-Қазына» холдингiн сапалы түрде трансформациялау iсiн жүзеге асыруды тапсырамын.

Басқарушылық және өндiрiстiк бизнес үдерiстерiн толық ревизия мен оңтайландырудан өткiзу қажет. Нәтижесiнде ол тиiмдiлiгi жоғары, жинақы және кәсiби холдингке айналуға тиiс. Менеджмент пен корпоративтi басқару сапасын халықаралық деңгейге жеткiзу керек.

Мемлекетке қандай маңызды секторларда, қатысу үлесiнiң қандай мөлшерiмен және не қалдыратынымызды нақты анықтап алуымыз керек.

Табиғи монополияларды және стратегиялық маңызы бар, соның iшiнде Трансұлттық компаниялар қатысатын жобаларды iске асыру мiндетiн мемлекетке қалдыру керек. Бұл жобалар мультипликативтi нәтиже беруге тиiс.

«Бәйтерек» және «ҚазАгро» холдингтерiн де қайта құру қажет. Олар мемлекеттiк даму бағдарламаларын iске асыру жөнiндегi операторлар болуға тиiс. Соған орай олардың функцияларын оңтайландыру керек. Жеке сектор жүзеге асыра алатын нәрсенiң барлығы бизнеске берiлуi қажет.

Сондай-ақ, оларға бағдарламаларды iске асыру үшiн мемлекеттiк емес қаржы көздерi арқылы қор қалыптастырумен айналысу керек.

Төртiншi. Кәсiпкерлiктi дамытуға мемлекет-жекеменшiк серiктестiгi аясын кеңейту зор мүмкiндiк бередi. Бұл жерде әңгiме бiрқатар мемлекеттiк қызметтер көрсету мiндетiн бизнеске беру iсiне қатысты болып отыр.

Бiзде қазiрдiң өзiнде оларды мектепке дейiнгi бiлiм беру iсiне тарту саласында жақсы нәтижелер бар. Өткен 3 жылда мемлекет 40 мың орынға арналған 189 балабақша салса, жекеменшiк сектор 100 мың орынға арналған 1300 балабақша ашты. Жекеменшiк балабақшалардың ең көбi Оңтүстiк Қазақстан (397), Алматы (221), Қызылорда (181) облыстарында ашылды.

Мен үшiн осы сектордағы мемлекет-жекеменшiк серiктестiгiнiң үлгiсi өте маңызды. Бұл аса маңызды жалпыұлттық мiндеттердiң бiрi — 3-6 жас аралығындағы балаларды мектепке дейiнгi бiлiм берумен 2020 жылға қарай жүз пайыз қамту мәселесiн мемлекет пен бизнес бiрлесе шешiп отырғанын көрсетедi.

Мемлекет-жекеменшiк серiктестiгiн дамыту әкiмдердiң нақты және кәсiби жұмысына байланысты.

Жекеменшiк капитал тарту үшiн мемлекет-жекеменшiк серiктестiгiнiң ықтимал барлық түрi мен нысанын пайдалану қажет. Олар — мемлекеттiк мүлiктi сенiмдi басқару, қызмет көрсету келiсiмшарттары, тағы басқалар. Бұл ретте келiсiмнiң барлық рәсiмдерiн, әсiресе шағын жобаларға қатысты рәсiмдердi мейлiнше жеңiлдету және жеделдету қажет.

Мемлекет-жекеменшiк серiктестiгi инфрақұрылымды, соның iшiнде әлеуметтiк инфрақұрылымды дамытудың негiзгi тетiгiне айналуға тиiс.

Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық нысандарын жаңғырту үшiн бұдан әрi жекешелендiру мүмкiндiгiн қарастыра отырып, басқаруға және концессияға беру қажет. Үкiмет бiр орынды шиырлай берудi доғарсын. Бұл бағытта жұмысты жандандыра түсу керек.

Бесiншi. Баға мен тариф бойынша ымыраласуға жол бермеу қажет.

Үкiметке «Атамекен» ҰКП-мен бiрлесiп, бәсекелестiкке кедергi келтiретiн нормаларды анықтауға қатысты барлық заңнамаға «ревизия» жасауды тапсырамын.

Үшiншi басымдық — макроэкономикалық тұрақтылық.

Мұндағы басты мiндет — ақша-несие саясатының ынталандырушы рөлiн қалыпқа келтiру және экономиканы қаржыландыруға жекеменшiк капитал тарту.

Бiрiншi. Бүгiнде Ұлттық банк алдында инфляциялық таргеттеу режiмiн дамыту жөнiндегi маңызды мiндет тұр. Орта мерзiм iшiнде инфляция деңгейiн кезең-кезеңмен 3-4%-ға дейiн төмендетуге қол жеткiзуiмiз керек.

Екiншi. Елiмiздiң қаржы секторын «қайта жаңғырту» қажет.

Ұлттық банкке банк секторын қалыпқа келтiру жөнiнде шаралар кешенiн әзiрлеудi тапсырамын. Банктердiң балансын тиiмсiз несиелерден арылту жұмысын жеделдетiп, қажет болған жағдайда олардың капиталын акционерлер тарапынан арттыруды қамтамасыз ету керек. Банктердiң ахуалына жедел бақылау орнату үшiн Ұлттық банкке көбiрек құқық берген жөн. Ұлттық банк банктердiң қателiк жiберуiн күтпей, оларға ықпал ететiн шаралар қабылдау үшiн формальдi көзқарастан ықтимал қатерлерге жол бермейтiн қадамдарға көшуге тиiс.

Сондай-ақ, аудиторлық компаниялардың жауапкершiлiгiн арттырып, акционерлердiң ашықтығын қамтамасыз ету, ұжымдық басқаруды жақсарту қажет. Осының бәрiн заңнамалық деңгейде бекiту керек.

Экономикадағы қаражат жетiспеушiлiгi және несиелер бойынша жоғары мөлшерлеме түйткiлдерiн шешу мақсатымен Ұлттық банк пен Үкiметке теңге түрiнде қолжетiмдi орта және ұзақ мерзiмге арналған қор қалыптастыруды қамтамасыз ету жөнiнде кешендi шаралар қабылдауды тапсырамын.

Ұлттық банк инфляция ғана емес, сонымен қатар Үкiметпен бiрге экономиканың өсуi үшiн де жауапты болуға тиiс.

Үшiншi. Қор нарығын одан әрi дамыту.

Жекешелендiру оның дамуына серпiн беруге тиiс. Мен жоғарыда айтып өткендей, қор нарығына «Самұрық-Қазына» қоры компанияларының акцияларын орналастыру керек. Халықтың жинаған өз қаражатын ең алдымен түрлi бағалы қағаздарға инвестициялау мүмкiндiгiн одан әрi арттыру қажет.

Бiз 2016 жылдың соңында заңдастыру науқанын аяқтадық. Оған елiмiздiң 140 мыңнан астам азаматы қатысты. Нәтижесiнде 5,7 триллион теңге, оның iшiнде қаражат түрiнде 4,1 триллион теңге заңдастырылды.

Үкiметтiң мiндетi — бұл қаражаттың экономикаға, соның iшiнде жекешелендiруге қатысу арқылы пайда беруiн қамтамасыз ету. Сонымен бiрге, Қазақстанның жекеменшiк кәсiпорындарының облигация шығарылымдарын субсидиялау мәселесiн пысықтау қажет.

Үкiметке Ұлттық банкпен бiрлесiп, отандық қор нарығын жандандыруға бағытталған шаралар қабылдауды тапсырамын.

Келесi шешушi мiндет — салық-бюджет саясатын жаңа экономикалық жағдайға бейiмдеу.

Бiрiншi. Бюджет шығыстарының тиiмдiлiгiн түбегейлi арттыру қажет.

Бiз 2017 жылы мемлекеттiк даму бағдарламаларын қажеттi ресурстармен толықтай қамтамасыз еттiк. Министрлiктер мен ведомстволардың қаражатты игеруiнiң тиiмдiлiгiн тексеру қажет.

Республикалық бюджеттiң 40%-дан астамын құрайтын Денсаулық сақтау, Еңбек және халықты әлеуметтiк қорғау, Бiлiм және ғылым министрлiктерiнен бастау керек. Оның қорытындысы бойынша маған баяндалсын.

Тиiмсiз бағдарламалардың қаражатын Үшiншi жаңғырту мiндеттерiн iске асыруды қамтамасыз ететiн бағдарламаларға қайта бөлу қажет. Сондай-ақ, қаражатты нақты экономикаға неғұрлым тезiрек әрi тиiмдiрек жеткiзу үшiн бюджеттiк рәсiмдердi жеңiлдеткен жөн.

Бiз фискалдық орталықсыздандыру саясатын жалғастыруымыз керек. Өткен жылдарда орталықтан жергiлiктi жерлерге көптеген функциялар мен өкiлеттiктер берiлдi. Ендi олардың жеткiлiктi қаржылық дербестiгiн бекемдей түсу қажет. Сонымен бiрге, қаржы шығысы жөнiндегi өкiлеттiктердiң облыстық деңгейде шоғырлануына жол бермеу маңызды. Оларды әрi қарай аудандық және ауылдық жерлерге беру керек. Әкiмдер өңiрлiк және жергiлiктi маңызы бар мәселердi шешуге тиiс, ал Үкiмет жалпымемлекеттiк мәселелерге ден қоюы қажет.

Екiншi. Ұлттық қор қаражатын пайдалануға ұтымдылық тұрғысынан қараған жөн.

Ұлттық қордан алынған кепiлдендiрiлген трансферт көлемi 2020 жылға қарай кезең-кезең бойынша 2 триллион теңгеге қысқартылуға тиiс.

Салық саясатын бизнестiң «көлеңкеден» шығуына бейiмдеп, шикiзаттық емес сектордағы салықтық базаны кеңейтуге бағыттау керек. Қазiргi салық жеңiлдiктерiн оңтайландыру қажет. Жалпыға ортақ декларациялау қарсаңында арнаулы салық режiмiн жаңаша қарастыру керек.

Салықтық әкiмшiлендiру тетiктерi жетiлдiрудi талап етедi. Ең алдымен, мұның қосымша құн салығын жинауға қатысы бар.

Үшiншi. Үкiмет квазимемлекеттiк сектордың сыртқы және iшкi қарыздарына мониторинг жүргiзу мен бақылау жасау жүйесiн қалыптастырып, онда тәртiп орнату керек.

*****

Төртiншi басымдық — адами капитал сапасын жақсарту.

Бiрiншi. Ең алдымен, бiлiм беру жүйесiнiң рөлi өзгеруге тиiс. Бiздiң мiндетiмiз — бiлiм берудi экономикалық өсудiң жаңа моделiнiң орталық буынына айналдыру. Оқыту бағдарламаларын сыни ойлау қабiлетiн және өз бетiмен iздену дағдыларын дамытуға бағыттау қажет.

Сонымен бiрге, IT-бiлiмдi, қаржылық сауаттылықты қалыптастыруға, ұлтжандылықты дамытуға баса көңiл бөлу керек. Қала мен ауыл мектептерi арасындағы бiлiм беру сапасының алшақтығын азайту қажет.

Үкiметке тиiстi ұсыныстар берудi тапсырамын.

Атап айтқанда, үш тiлдi оқуға кезең-кезеңмен көшу мәселесi бойынша ұсыныстар әзiрленсiн.

Қазақ тiлiнiң басымдығы сақталады. Оның әрi қарай дамуына зор көңiл бөлiнедi. Сонымен қатар, бүгiнде ағылшын тiлi — жаңа технология, жаңа индустрия, жаңа экономика тiлi. Қазiргi кезде 90% ақпарат ағылшын тiлiнде жарияланады. Әрбiр екi жыл сайын олардың көлемi 2 есе ұлғайып отырады. Ағылшын тiлiн меңгермей, Қазақстан жалпы ұлттық прогреске жете алмайды.

2019 жылдан бастап 10-11 сыныптарда кейбiр пәндердi ағылшын тiлiнде оқытатын боламыз. Бұл мәселенi тиянақты ойланып, ақылмен шешу қажет.

Мектептердiң және мұғалiмдердiң деңгейi, әсiресе ауыл мен қалада әртүрлi. Бiлiктi педагогтардың жетiспеу проблемасы да бар. Сондықтан, осының барлығын ескерiп, ағылшын тiлiн кезең-кезеңмен енгiзуiмiз керек.

Тиiстi ұсыныстар берудi тапсырамын.

Менiң бастамам бойынша биыл «Баршаға арналған тегiн кәсiптiк-техникалық бiлiм беру» жобасы iске асырыла бастады.

Тегiн оқытумен ең әуелi жұмыссыз және өзiн өзi тиiмсiз жұмыспен қамтыған жастар, сондай-ақ кәсiптiк бiлiмi жоқ ересек адамдар қамтылуы тиiс. Кәсiптiк бiлiм беру жүйесiнде, мен айтқандай, экономикадағы жаңа өндiрiстер үшiн мамандар дайындауға ден қою керек.

Ол үшiн кәсiптiк стандарттар еңбек нарығының талаптарына және ең үздiк әлемдiк оқу-өндiрiстiк тәжiрибелерге сәйкес жаңартылуы қажет.

Сонымен қатар, жоғары бiлiм беру жүйесi сапасына ерекше назар аударылады. Жоғары оқу орындарының кадрлық құрамына, материалдық-техникалық жабдықталу деңгейiне, бiлiм беру бағдарламаларына қатысты бақылау мен талап күшейтiлуi қажет.

*****

Екiншi. Бiлiм беру жүйесiмен қатар денсаулық сақтау жүйесi де өзгеруге тиiс.

Биылғы 1 шiлдеден мемлекеттiң, жұмыс берушiлердiң, азаматтардың ортақ жауапкершiлiгiне негiзделген мiндеттi медициналық сақтандыру жүйесi (ММСЖ) енгiзiле бастайды. Бұл жүйенiң тиiмдiлiгi әлемдiк тәжiрибе арқылы дәлелденген.

Медициналық сақтандыру жүйесiне қатысушыларға кең ауқымдағы медициналық қызметтер ұсынылады. Оған халықтың әлеуметтiк әлсiз топтарының қатысуына мемлекеттiк қолдау көрсетiледi.

Үкiмет қажеттi деңгейде денсаулық сақтау саласын ақпараттандыруы керек. Бәсекелестiктi дамыту үшiн жеке меншiктегi медицина мекемелерiне ММСЖ жүйесi аясында тең жағдай туғызу керек.

Үкiметке және әкiмдерге кең ауқымды ақпараттық-түсiндiру жұмысын жүргiзудi тапсырамын.

Сондай-ақ, заңнамалық тұрғыдан барлық дәрi-дәрмектiң бағасын реттеудi енгiзу қажет.

Үшiншi. Әлеуметтiк қамтамасыз ету саласына қатысты.

Менiң тапсырмам бойынша 2017 жылғы 1 шiлдеден бастап 2,1 миллион зейнеткер үшiн зейнетақы 2016 жылғы деңгейден 20%-ға дейiн арттырылады.

Бұдан бөлек, базалық зейнетақы тағайындау 2018 жылғы 1 шiлдеден бастап жаңа әдiстеме бойынша жүзеге асырылады. Оның көлемi зейнетақы жүйесiне қатысу өтiлiне байланысты белгiленедi.

Осы өсiмнiң барлығы 2018 жылы базалық зейнетақының жаңа мөлшерiн 2017 жылмен салыстырғанда 1,8 есе арттыруға мүмкiндiк бередi.

Елiмiзде жыл сайын 400 мыңға жуық бала туады, бұл — 1999 жылғы деңгейден 2 есе дерлiк жоғары. Мұндай жақсы үрдiстi алдағы уақытта да сақтау керек.

Менiң тапсырмам бойынша 2017 жылғы 1 шiлдеден бастап бала туғанда берiлетiн бiр реттiк жәрдемақы көлемi 20%-ға өсiрiледi.

Ең төменгi күнкөрiс шегiн де қайта қарастыру керек. Ол қазақстандықтардың нақты тұтынушылық шығыстарына сәйкес келуге тиiс. Бұл қадам 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап базалық зейнетақы, мүгедектерге және асыраушысынан айрылған отбасыларға арналған жәрдемақы, мүгедек бала тәрбиелеп отырғандарға берiлетiн атаулы көмек пен жәрдемақы көлемiн 3 миллион адам үшiн өсiруге мүмкiндiк бередi.

2018 жылғы 1 қаңтардан бастап атаулы әлеуметтiк көмек көрсету шегiн ең төменгi күнкөрiс шегiнiң 40%-ынан 50%-ға дейiн өсiрiп, оның жаңа форматын енгiзу керек. Бұл ретте жұмыс iстеуге қабiлеттi адамның бәрi тек жұмыспен қамту бағдарламасына қатысу шарты арқылы ғана қолдауға ие болуға тиiс.

Бесiншi басымдық — институционалдық өзгерiстерге, қауiпсiздiкке және сыбайлас жемқорлықпен күреске қатысты.

Бiрiншi. Үкiмет үшiншi жаңғырту аясында ЭЫДҰ-ның озық тәжiрибелерi мен ұсынымдарын имплементациялау жұмысын қамтамасыз етуге тиiс.

Екiншi. Бiз жеке меншiктi қорғауға, құқық үстемдiгiне және баршаның заң алдында теңдiгiн қамтамасыз етуге бағытталған реформалар жүргiзудемiз. Бұл жұмысты жалғастыру керек.

Үкiметке «Атамекен» ҰКП-мен және азаматтық қоғамдастықпен бiрлесiп, жеке меншiк құқығын қорғауды күшейтуге қатысты бүкiл заңнама ревизиясын жүргiзудi тапсырамын.

Сонымен қатар, әкiмшiлiк және қылмыстық заңнаманы iзгiлендiрген жөн. Әкiмшiлiк айыппұлдар әдiлеттi және құқық бұзу деңгейiне сәйкес болуға тиiс.

Кәсiпкерлiк саласында құқық бұзғаны үшiн салынатын санкцияны төмендету жұмысын одан әрi жүргiзе беру керек. Қоғамға қауiптiлiгi жоғары емес экономикалық қылмыс құрамын криминалдық сипаттан арылту керек.

Сот жүйесiне деген сенiмнiң артуына қол жеткiзу қажет. Судьялардың жұмысына заңнан тыс кез келген ықпалды жою маңызды.

Үшiншi. Қауiпсiздiк ахуалы қуатты және әрекет ете алатын мемлекеттiң өлшемiне айналып келедi.

Қазiргi заманда адамзат терроризмнiң белең алуымен бетпе-бет келiп отыр. Бұл ретте деструктивтi күштердi қаржыландыратындарға, шетелдiк террористiк ұйымдармен байланыс жасайтындарға қарсы күрес жүргiзу iсi негiзгi мәселе болып саналады.

Дiни экстремизмдi насихаттаудың алдын алу, әсiресе интернет пен әлеуметтiк желiде оның жолын кесу жұмысын жүргiзу керек. Қоғамда, әсiресе, дiни қарым-қатынас саласындағы радикалды көзқарасқа байланысты кез келген әрекетке «мүлде төзбеушiлiктi» қалыптастыру керек.

Бас бостандығынан айыру орындарында сотталғандарды теологиялық тұрғыдан сауаттандыру қызметтерiнiң мақсатты жұмысы ұйымдастырылуға тиiс. Өскелең ұрпақты рухани-адамгершiлiк рухында тәрбиелеу үшiн қосымша қадамдар жасау керек.

Бұл iске мемлекеттiк емес секторды және дiни бiрлестiктердi белсендi түрде тарту қажет.

Осы шараның бәрi менiң тапсырмам бойынша әзiрленiп жатқан, 2017-2020 жылдарға арналған Дiни экстремизм мен терроризмге қарсы әрекет жөнiндегi мемлекеттiк бағдарламада ескерiлуге тиiс.

Киберқылмыспен күрестiң өзектiлiгi барған сайын арта түсуде.

Үкiмет пен Ұлттық қауiпсiздiк комитетiне «Қазақстан киберқалқаны» жүйесiн қалыптастыру шараларын қабылдауды тапсырамын.

Төртiншi. Бiз елдегi сыбайлас жемқорлық деңгейiн төмендету бағытында елеулi қадамдар жасадық. Алайда, басты назар көбiне сыбайлас жемқорлықтың салдарларымен күресуге аударылып отыр.

Сыбайлас жемқорлықтың себептерi мен алғышарттарын анықтап, оларды жою жұмысын күшейту қажет.

Маңызды мәселенiң бiрi — сатып алу саласын жетiлдiру.

Үкiметке мемлекеттiк сатып алу жүйесiн орталықтандырылған қызмет қағидаты бойынша енгiзудi тапсырамын.

Квазимемлекеттiк секторда, табиғи монополия және жер қойнауын пайдалану салаларында да сатып алу шараларын өткiзу әдiстерiн түбегейлi қайта қарастыру керек.

Сыбайлас жемқорлықпен күресте көп нәрсе бүкiл қоғамның белсене атсалысуына байланысты. Әлеуметтiк желiнiң, өзге де медиа-ресурстардың дамуы жағдайында, сыбайлас жемқорлыққа қарсы iс-әрекет барысында оны жалпы жұртшылықтың жек көруi күрестiң қуатты құралына айналуға тиiс.

Құрметтi қазақстандықтар!

Осы Жолдау арқылы елiмiздiң әр азаматына жаңа жағдайдағы даму бағытымыз жөнiндегi өз көзқарасымды жеткiзгiм келдi.

Үкiметке «Қазақстанның ұлттық технологиялық бастамасы» деп аталатын Елдi үшiншi жаңғырту жөнiндегi 2025 жылға дейiнгi дамудың стратегиялық жоспарын әзiрлеудi тапсырамын.

Бiзде уақыт талабын лайықты қабыл алып, елiмiздi одан әрi жаңғырту жөнiндегi мiндеттердi орындаудан басқа жол жоқ.

Бiздiң ұлы халқымыз бiрегей тарихи мүмкiндiктi толықтай пайдалана алатынына сенемiн.

Қымбатты достар!

Қазақстан — жас, көп ұлтты, болашағына сенiмдi және қарқынды дамып келе жатқан мемлекет! Бiз тәуелсiз Қазақстанның 25 жылдық даму жолынан өттiк. Алдағы 25 жылда бұдан да биiк белестер күтiп тұр.

Мемлекет құру жолында теңдессiз, мол тәжiрибе жинап, жаңа кезеңге қадам басып отырмыз. Алдымызда қандай қиындықтар кездессе де, оларды еңсере алатынымызға сенiмдiмiн. Бiздiң басты күшiмiз — бiрлiкте.

Қазақстанды кейiнгi ұрпақ үшiн бұдан да өсiп-өркендеген елге айналдырамыз!

Мемлекеттiң Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстанның үшiншi жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабiлеттiк» Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауын және 2017 жылғы әлеуметтiк-экономикалық даму жөнiндегi мемлекеттiк және өңiрлiк бағдарламаларды жүзеге асыру барысын ақпараттық қамтамасыз ету жөнiндегi iс-шаралар жоспары

№ р/с Іс-шараның атауы Орындау мерзімі Жауаптылар
1. Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауын ақпараттық қамтамасыз ету жоспарын әзірлеу 2017 жылдың ақпаны Ауылдық округтер мен Мамлютка қаласы әкімдерінің аппараттары, аудан мекемелерінің, ұйымдарының, кәсіпорындарының басшылары
2. Қазақстан Республика Президенті Жолдауының мәтінімен мекемелерде, ұйымдарда, оқу орындарында, қаланың және ауданның ауылдық округтерінің кітапханаларында ақпараттық бұрышты рәсімдеу. 2017 жылдың ақпаны Ауылдық округтер мен Мамлютка қаласы әкімдерінің аппараттары, аудан мекемелерінің, ұйымдарының, кәсіпорындарының басшылары
3. Президеттің Қазақстан халқына Жолдауы жөнінде БАҚ-да биліктің аудандық атқарушы органдарының, ұйымдар мен кәсіпорындар басшыларының мақала жариялау медиа-жоспарын дайындау. 2017 жылдың ақпаны Ішкі саясат бөлімі
4. Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауын «Солтүстік Қазақстан» және «Знамя труда» аудандық газеттердің беттерінде жариялау 2017 жылдың ақпаны Ішкі саясат бөлімі, «Знамя труда» газетінің редакциясы
5. Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа Жолдауын түсіндіру жөніндегі кестені әзірлеу және азаматтар активін, жиналысын өткізуді қамтамасыз ету. 2017 жылдың ақпаны Ауылдық округтер мен Мамлютка қаласы әкімдерінің аппараттары, ішкі саясат бөлімі
6. Ақпараттық топтарға көмекке әдістемелік мматериал дайындау. 2017 жылдың ақпаны Ішкі саясат бөлімі
7. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауын талқылау жөнінде актив өткізу 2017 жылдың ақпаны Ішкі саясат бөлімі
8. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауының тақырыбы жөнінде мәтіндер ұраның дайындау 2017 жылдың ақпаны Ішкі саясат бөлімі  
9. Бірыңғай ақпараттық күнді өткізу үшін материал дайындау 2017 жылдың ақпаны, 2017 жыл бойы әр ай сайын Ішкі саясат бөлімі
10. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауын түсіндіру жөнінде бірыңғай ақпараттық күнді өткізу 2017 жылдың ақпаны, әр ай сайын 2017 жыл ішінде Ауылдық округтер мен Мамлютка қаласы әкімдерінің аппараттары, ішкі саясат бөлімі
11. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы бойынша ақпараттық жұмысты жүргізу үшін ақпараттық топты құру 2017 жылдың ақпаны Ішкі саясат бөлімі
12. Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауын түсіндіру жөнінде «Знамя труда» аудандық газетінде айдар ашу және лебіздерді жариялауды қамтамасыз ету 2017 жылдың ақпаны, 2017 жыл бойы Ішкі саясат бөлімі, «Знамя труда» газетінің редакциясы
13. Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауын оқу орындарында, мекемелерде зерделеуді ұйымдастыр. Жолдау материалын оқу-тәрбие процесіне енгізу. 2017 жылдың ақпаны Ауылдық округтер мен Мамлютка қаласы әкімдерінің аппараттары, білім бөлімі
14. Саяси партиялар, үкіметтік емес ұйымдар, ұлттық-мәдени орталықтар, діни конфессиялар өкілдерінің лебіздерін «Знамя труда» аудандық газетте жариялауды қамтамасыз ету. 2017 жылдың ақпаны, 2017 жыл бойы Ішкі саясат бөлімі, «Знамя труда» газетінің редакциясы
15. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауының негізгі ережелерін түсіндіру жөнінде саяси партиялар, қоғамдық бірлестіктер, үкіметтік емес ұйымдар, діни конфессиялар, ұлттық-мәдени орталықтар өкілдерінің қатысуымен «Дөңгелек үстелдер», әр түрлі іс-шаралар топтамасын өткізу 2017 жылдың ақпаны, 2017 жыл бойы Ішкі саясат бөлімі
16. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауында қойылған мақсаттарға байланысты аудан ауылдық округтерде және Мамлютка қаласында көрнекі насихатты рәсімдеуді қайта қарастыру. 2017 жылдың ақпаны Ауылдық округтер мен Мамлютка қаласы әкімдерінің аппараттары, ішкі саясат бөлімі
17. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауын жүзеге асыру барысын БАҚ-да жариялау көлеміне және сапасына мониторинг жүргізу. Тұрақты Ішкі саясат бөлімі
18. Әлеуметтік сауалнама өткізу. Тоқсан сайын Ішкі саясат бөлімі
19. Халықтың осал топтарына әлеуметтік қолдау көрсету, әлеуметтік төлемдерді көбейту шаралары жөнінде кеңінен түсіндіруді қамтамасыз ету. Тұрақты Ауылдық округтер мен Мамлютка қаласы әкімдерінің аппараттары, жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі, зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтың филиалы, «Знамя труда» газетінің редакциясы

Iшкi саясат бөлiмi
Аудан әкiмiнiң орынбасары А. Рамазанова

Мемлекет басшысы Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстанның үшiншi жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабiлеттiк» Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауын және 2017 жылғы әлеуметтiк-экономикалық даму жөнiндегi мемлекеттiк және өңiрлiк бағдарламаларды жүзеге асыру барысын түсiндiру жөнiндегi ақпараттық топтың құрамы

I. Әлеуметтік сала  
1. Рамазанова Алмагүл Кәкібайқызы Мамлют ауданы әкімінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары
2. Артимович Владимир Петрович Мамлют ауданының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы
3. Досалиев Нұрлан Александрович (келісім бойынша) Халыққа қызмет көрсету орталығының Мамлют аудандық бөлімшесінің басшысы
4. Бикина Зейняп Халиулловна (келісім бойынша) Мамлют ауданының тұтынушылар құқықтарын қорғау басқармасының басшысы
5. Дубенчук Любовь Александровна Мемлекеттік зейнетақы төлеу орталығы филиалының директоры
6. Коробкова Марина Германовна (келісім бойынша) Мамлют аудандық орталық аурухананың бас дәрігері  
7. Могунова Данголе Антонасовна (келісім бойынша) Мамлют ауданының пошта байланысы торабының бастығы
8. Нұралина Әйгерім Ғалымқызы (келісім бойынша) Мамлют ауданының әділет басқармасының басшысы
9. Рамазанова Сара Миронқызы Мамлют ауданының білім бөлімінің басшысы
10. Рогачева Ольга Николаевна (келісім бойынша) Аудандық мұрағаттың директоры
11. Смаилова Қанат Кемалқызы (келісім бойынша) Мамлют ауданының жастар және жасөспірімдер бастамалары орталығының директоры
12. Черкасов Владимир Викторович (келісім бойынша)   Аудандық телекоммуникация торабының бастығы
13. Давлетбаева Анаргүл Маратқызы Мамлют ауданының ішкі саясат бөлімінің басшысы
14. Шерімбетов Қайратбек Қалыбайұлы Мамлют ауданының мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің басшысы
15. Мищенко Виктор Викторович Мамлют ауданының дене шынықтыру және спорт бөлімінің басшысы
II.Экономика, қаржы, өнеркәсіп және кәсіпкерлік
1. Ғаббасов Рустам Алтайұлы Мамлют ауданы әкімінің экономика және қаржы мәселелері жөніндегі орынбасары
2. Биктимиров Амир Камильевич Мамлют ауданының экономика және қаржы бөлімінің басшысы
3. Бейсенов Ақылбек Зайтонұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының статистика басқармасының басшысы
4. Есмұқанов Самат Аманбайұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының мемлекеттік кірістер басқармасының басшысы
5. Сембаев Атлан Әспетұлы Мамлют ауданының құрылыс бөлім басшысының уақ.м.а.
6. Малденов Азамат Сейтханұлы Мамлют ауданының кәсіпкерлік бөлімінің басшысы
7. Алмасова Елена Михайловна (келісім бойынша) Мамлют ауданының қазынашылық басқармасының басшысы
III. Ауыл шаруашылығы, көлік, энергетика
1. Әмірин Қайсар Өмірбайұлы Мамлют ауданының тұрғын үй коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімінің басшысы
2. Илюкин Арман Канатұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының ветеринариялық станциясының директоры
3. Ғалиев Ахмет Мұқажанұлы (келісім бойынша) ҚР АШМ АӨК және ветеринариялық бақылау және қадағалау комитетінің Мамлют аудандық аумақтық инспекцмясының бастығы
4. Қазиев Қуат Қайырбекұлы (келісім бойынша) ҚР АШМ АӨК Мемлекеттік инспекция комитетінің Мамлют аудандық аумақтық инспекциясының бастығы
5. Қасенов Қайырбек Нұрманұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының мемлекеттік орман мекемесінің директоры
6. Насыров Искак Исмагилович Мамлют ауданының ауыл шаруашылығы бөлімінің басшысы
7. Уразов Ержан Бейсенұлы Мамлют ауданының жер қатынастары бөлімінің басшысы
8. Черноусова Людмила Федоровна Мамлют ауданының ветеринария бөлімінің басшысы
IV. Өкілетті билік
1. Нұрмұқанова Ралия Равильевна Аудандық мәслихаттың хатшысы
2. Омарова Диана Хамзақызы (келісім бойынша) Аудандық мәслихаттың депутаты
3. Әлжанов Талғат Сейілбекұлы (келісім бойынша) Аудандық мәслихаттың депутаты
4. Бекенов Қанат Жанабайұлы (келісім бойынша) Аудандық мәслихаттың депутаты
5. Линник Марина Анатольевна (келісім бойынша) Аудандық маслихаттың депутаты
6. Жүнісов Арыстан Ноғайұлы (келісім бойынша) Аудандық мәслихаттың депутаты
7. Прелгаускас Дмитрий Кестукисович (келісім бойынша) Аудандық мәслихаттың депутаты
8. Шагвалеева Халида Халитовна (келісім бойынша) Аудандық мәслихаттың депутаты
9. Қасенов Қайырбек Нұрманұлы (келісім бойынша) Аудандық мәслихаттың депутаты
10. Шәріпов Сералы Байдрахманұлы (келісім бойынша) Аудандық мәслихаттың депутаты
V. Құқық қорғау органдары
1. Байжанов Ғалым Мейрамғалиұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының ішкі істер бөлімінің басшысы
2. Құдайбергенов Руслан Қайырлыұлы (келісім бойынша) ӨБ – 15 бастығы
3. Смаилов Сейілбек Кайыржанұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының төтенше жағдайлар жөніндегі бөлімінің бастығы
VI. Қоғамдық пікір көшбасшылары
1. Қошанов Абай Мақпозұлы «Нұр Отан» партиясы Мамлют аудандық филиалы төрағасының бірінші орынбасары
2. Омаров Төлеген Қоңкұшұлы Аудандық ардагер кеңесінің төрағасы
3. Федотов Виктор Павлович Мамлют ауданының кәсіпкерлер кеңесінің төрағасы

Қазақстан Республикасы Президентiнiң билiк тармақтары арасында өкiлеттiктердi қайта бөлу мәселелерi жөнiндегi үндеуi

Құрметтi қазақстандықтар!

Сiздердiң назарларыңызға елiмiз үшiн аса маңызды, тағдырлы мәселенi ұсынбақпын.

Бұл — Конституция мен заңдарға өзгерiстер енгiзу.

Бiздiң алдымызда билiк тармақтарының өкiлеттiктерiн қайта бөлу мiндетi тұр.  

Қазiр заманның дидары өзгердi.

Бiз де өзгеруге тиiспiз.

Сол себептi, мемлекеттiң басқару жүйесiн де жаңғыртатын кез келдi.

Мен елдiң мүддесi мен заманның талабын, ұрпақтың болашағын ойлай отырып осындай байлам жасадым.

Арнайы құрылған жұмыс тобы атқарылған iстердi баяндады. 

Реформа екi негiзгi бағыт бойынша iске асады.

Бiрiншiден, Президенттiң әлеуметтiк-экономикалық процестердi реттеудегi бiршама өкiлеттiктерiн Үкiметке және басқа да атқарушы органдарға берген жөн.

Сонда бұл салаға Үкiмет, министрлiктер және әкiмдiктер толықтай жауап беретiн болады.

Өкiлеттiктердi беру тиiстi заңдарды өзгерту арқылы iске асады.

Бұл өзгерiстердi Үкiмет қазiргi Парламенттiң сессияның аяғына дейiн Парламентке енгiзуi тиiс.

Екiншiден, одан да күрделi мiндет — билiк тармақтары арасындағы қарым-қатынасты конституциялық деңгейде теңгерiмдi ету.

Осы реформаның аясында Үкiметтi жасақтаудағы Парламенттiң рөлiн күшейтемiз.

Парламент сайлауында жеңген партия Үкiмет құрамын анықтауға түбегейлi ықпал ететiн болады.

Бұл министрлер кабинетiнiң өкiлеттi билiк алдындағы жауапкершiлiгiн арттырады.

Тиiсiнше, билiктiң заң шығарушы тармағының атқарушы билiкке бақылауын күшейтедi.

Айтылған екi бағыттың қай-қайсысы да жауапкершiлiк пен кәсiбилiктi арттыру арқылы мемлекеттiк басқару тиiмдiлiгiн күшейтедi.

Жұмыс тобы барлық сұрақтарды жан-жақты зерттеп, қоғамдық талқылауға шығару үшiн ұсыныстар жиынтығын әзiрлеуi қажет.

Уважаемые казахстанцы!

Я обращаюсь к вам по принципиальному для нашей страны вопросу.

Это перераспределение полномочий между ветвями государственной власти.

Моим распоряжением создана специальная Рабочая группа. Они поработали неплохо.

Я заслушал отчет о работе группы.

Предстоящая реформа опирается на логику нашего развития и логику современного развития в целом.

Основная суть — Президент отдает ряд своих полномочий Парламенту и Правительству.

Сильная президентская вертикаль нужна была нам в ходе преодоления огромных трудностей становления государства.

Она себя в то время оправдала. Все наши достижения были реализованы именно при этой системе.

Эта реформа нацелена на повышение эффективности системы управления. 

Мы построили новое государство, новую экономику, новое общество.

Правильность выстроенной нами траектории развития подтверждена самой историей. Отмечая 25-летие нашей независимости, мы говорили о наших достижениях, в том числе и о работе властных структур, президентской системе.

Однако мир сегодня меняется на глазах.

Скорость и сложность общественных процессов нарастает и в Казахстане.

Уже сегодня мы должны думать о том, как реагировать на глобальные и региональные вызовы, которые неизбежно поставит грядущая история перед нами.

Суть предлагаемой реформы состоит в серьезном перераспределении властных полномочий, демократизации политической системы в целом.

Для Президента в новых условиях приоритетами станут стратегические функции, роль верховного арбитра в отношениях между ветвями власти.

Глава государства сконцентрируется также на внешней политике, национальной безопасности и обороноспособности страны.

При этом роль Правительства и Парламента значительно усилится.

Данная работа будет проводиться по двум ключевым направлениям.

Во-первых, следует передать значительную часть установленных законом полномочий Президента по регулированию социально-экономических процессов Правительству и другим исполнительным органам.

За данную сферу в полном объеме должны отвечать Правительство, министерства и акиматы.

Делегирование полномочий можно  обеспечить за счет изменения  соответствующих законов. Около 40 полномочий, которые можно передать или в Правительство, или в Парламент.

Эти поправки Правительство в приоритетном порядке внесет в Парламент для принятия до конца текущей сессии.

Во-вторых, более сложная задача — сбалансировать отношения между ветвями власти на конституционном уровне.

Важно усилить роль Парламента в формировании Правительства, повысить ответственность кабинета министров перед депутатским корпусом.

Победившая на парламентских выборах партия будет решающим образом влиять на формирование Правительства.

Исходя из этого, будет закономерным, если Правительство станет слагать полномочия перед вновь избранным Мажилисом, а не Президентом, как это было раньше.

Следует упростить порядок выражения недоверия членам Правительства со стороны Палат Парламента.

Это усилит контроль законодательной ветви власти за исполнительной.

Целесообразно передать Правительству утверждение государственных программ, за которые оно будет нести всю полноту ответственности.

Правительству можно передать право самому образовывать и упразднять центральные исполнительные органы, не входящие в его состав.

Президент может отказаться от права отменять либо приостанавливать действие актов Правительства и Премьер-Министра. 

Все это повысит ответственность исполнительных госорганов и их руководителей, наделит необходимыми полномочиями.

Утратили актуальность нормы о возможности принятия президентских указов, имеющих силу закона.

Предлагается усилить роль Парламента в отношении местной исполнительной власти.

Кроме того, требуется проработать вопрос о совершенствовании деятельности Конституционного Совета, судебной системы и прокуратуры. 

В то же время, нам необходимы безусловные гарантии неизменности нашего конституционного строя.

Рабочая группа будет дальше работать, им необходимо всесторонне изучить все эти вопросы и подготовить пакет предложений для последующего общественного обсуждения.

Предлагаемая программа позволит решить три задачи.

Во-первых, создать запас устойчивости политической системы на многие годы вперед.

Во-вторых, повышение роли Правительства и Парламента даст более эффективный механизм ответа на современные вызовы.

Да, это более сложная система управления, но и общество стало более сложным.

Я сознательно иду на делегирование значительной части полномочий, которыми обладает президент.

И делаю это с одной единственной целью — построить более эффективную, устойчивую, современную систему управления страной.

В-третьих, в мире нет универсальной модели государственного устройства. Все находятся в поисках.

Мы никогда не занимались копированием чужих моделей государственного устройства, находя свои, подчас уникальные решения, хотя есть вопросы, в которых мы следуем в рамках международного опыта.

Предлагаемая нами реформа опирается, прежде всего, на собственный опыт и потребности самого Казахстана.

Программа реформ — это наш ответ на вопрос, в каком направлении пойдет Казахстан.

Ответ ясный и последовательный — в сторону демократического развития.

Учитывая важность предлагаемых мер, я решил вынести на всенародное обсуждение проект конституционных реформ, который будет опубликован.

Издан соответствующий Указ.

Все это отвечает будущему развитию страны и соответствуют Пяти институциональным реформам.

Пятый пункт «Открытое Правительство» как раз предполагал серьезное перераспределение полномочий.  Для того, чтобы все ветви власти работали эффективно и ответственно, важно создать между ними соответствующие балансы и противовесы.

Қазiргi уақытқа аяқ басу

Қазақстан Президентi Нұрсұлтан Әбiшұлы Назарбаев 25 қаңтар күнi сәрсенбiде өкiлеттiк билiк тармақтары арасындағы қайта бөлу мәселелерi жөнiндегi Үндеумен сөз сөйледi.

Президент бiрқатар өкiлеттiктерi  — Парламентке және Үкiметке негiзгi мәнi бередi. Бұл бiздiң елiмiздегi парламентаризмнiң дамуындағы жаңа леп, үлкен және жауапты саяси қадам.

Президент бұл реформаларды түсiндiрген мәнi  — бiзге үлкен мемлекеттiң қалыптасуы барысында қиындықтарды шешуге, мықты президенттiк вертикаль керек болғандығын атап өттi.

«Ол кезде ол өзiн ақтай алмады. Барлық бiздiң жетiстiктерiмiз тек дәл осы жүйеде iске асырылды. Бұл реформа басқару жүйесiнiң тиiмдiлiгiн арттыруға бағытталған. Бiз жаңа мемлекет, жаңа экономика, жаңа қоғам қалыптастырдық. Бiз ең дұрыс құрылған даму жолының тарихы расталды» Бiз ауыспалы әлемде өмiрде сүремiз, соның iшiнде саяси облыста жаңа тәсiлдердi және ауысымдарды талап етедi. Солардың бiрi — көп партиялық жүйенi дамыту ғана емес, мемлекеттiк мәселелердi шешуде салауатты бәсекелестiктi, бiрақ олардың жоғары жауапкершiлiгiн, демек пәрмендiлiгiн, тиiмдiлiгiн және орындылығын талап етедi.

Бiз мемлекет Басшысына болашақ игiлiгi жолындағы түбегейлi өзгерiстер жасап, саяси ерiк-жiгер таныта отырып және көрегендiк танытып, шешiм қабылдағанына берешегiмiздi беруiмiз керек.

Бұл тағы да бiздiң қазақстандық жолын растайды, ол әрқашан бойында демократиялық өзгерiстерге, кез келген өркениеттi мемлекеттi дамытудың негiзi болып табылады

Х. Шагвалеева,
«Нұр Отан»
партиясының аудандық мәслихаты
депутат фракциясының төрайымы

Жауапкершiлiк және дербестiктi күшейту

Дербес жағдайда, бес институциональных реформаның арнасында бүгiн акцент "Ашық үкiмет" оның бес тарауына өкiлдiктiң тиянақты қайта бөлу жасады.  

Елiмiздiң Президентi Н.Ә.Назарбаев өз Үндеуiнде тұтас демократиялық саяси жүйелеу, өкiлеттiк билiк тармақтары арасындағы қайта бөлу реформасын ұсыну мәнiн айтты.

Президент үшiн жаңа шарттарда    басымдықтар мен стратегиялық  атқаратын  қызметi,  жоғарғы төрешiнiң  ара қатынастарының  рөлi.

Үкiмет пен Парламенттiң рөлi күшейтiлсiн. Әкiмшiлiк — аумақтық құрылғылар жөнiндегi мәселелердiң бөлек шешiмiмен және әлеуметтiк — экономикалық саласындағы сұрақтарды реттеу бойынша өкiлеттiлiкке бөлiнедi. соттық — құқықтық саласы (сот бақылауы күшейтiлсiн, әкiмшiлiк және азаматтық үдiрiсте прокурордың қатысуы қысқартылады) қызметiнде 13 ұсыныс жасайды.Парламенттiң өкiлеттiлiгi кеңейедi, Үкiметтiң жауапкершiлiгi және дербестiгi күшейтiледi. Өкiлетттiлiктi қайта бөлу  — бұл шешiм, уақытпен дайындалған, өйткенi Қазақстан өз дамуындағы жаңа кезеңге аяқ басты және бiздiң алдымызда жаңа мақсаттар тұр. Бұл қойылған мiндеттердi жауапкершiлiкпен жүзеге асырып, өзгерiс жасайды. Жоғарғы буын ретiнде, елiмiздiң дамуына уақытында өз үлесiн қосқаныма, елiмiздiң келiсiм мен бейбiтшiлiкте өмiр сүрiп жатқанымызға мен өте қуаныштымын.

Н. Вдовенко
Педагогикалық еңбек ардегерi

Даму келешегi

Елiмiздiң дамудың келесi кезеңiндегi бүгiнгi сұрақ билiк тармақтары арасындағы өкiлеттiгiн қайта бөлу, оның негiзгi мәнi –бiрқатар өкiлеттiктердi Президент Парламентке және Үкiметке беру керек деп санайды. Оны үйрену үшiн мемлекет Басшысының өкiмiмен арнайы Жұмыс тобы құрылды. Елiмiздiң негiзгi заңында өзгерiстер мен қосымшалар болуы мүмкiн, негiзгi үш бағыттар бойынша ұсыныстар құрастырылған.

бiрқатар Президенттiң құзыреттерiн өзгерiстер болады, мемлекеттiк басқару жүйесiнде Парламентiң рөлi күшейедi, жауапкершiлiгi артады, мемлекеттiк органдардың жүргiзiлiп жатқан реформалар үшiн және олардың табысты жүзеге асырылуын, бағдарламаларын бекiту мәселелерi, кадрлық өзгерiстер Үкiметi, жаңа басқару органдары құрылады.

Бұл ретте Президент құзыретiнде негiзгi мәселелерi қорғаныс, сыртқы саясат, мемлекеттiк басқару, Конституцияны қорғауды, мемлекеттiк билiк тармақтары арасындағы тиiмдi жұмысты қамтамасыз етедi.

Бұлардың барлығы бiзге тиiмдi, тұрақты, елiмiздiң заманауи жүйесiн басқаруға рұқсат етедi. Бұл реформа елiмiздiң қажеттiлiгiн және өз тәжiрбиесiне сүйенедi, елiмiздiң демократиялық дамуына мақсат қойған. Бұл қадам бiздiң елiмiздiң болашағы.

В. Артимович
ӘЖҚБ басшысы

2015 жылдың 30 қарашасынан ҚР Президентi Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму» Жолдауы туралы ақпараттық хабарлар

2015 жылдың 30 қарашасынан ҚР Президентi Н. Ә. Назарбаевтың «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму» Жолдауын ақпараттық хабарлау барысында ауданда iс-шара жоспары әзiрленген, медиа  — сөз сөйлеу жоспары, ақпараттандыру тобы құрылған.

Аудандық 126 еңбек ұжымында, 3000 адам қатысуымен, оқу орындарында талқылау өткiзiлдi.

Аудандық ұжымдар мен кәсiпорындарда Президент Жолдауы бойынша бұрыштар мен стенд қабырғалары безендiрiлген.

Ауылдық округтардың барлығы мен Мамлютка қ. 2015 жылдың 30 қарашасынан Президенттiң Жолдауын басшылықтың қызметi ретiнде қабыл алды.

Аудан территориясында 47 адам санынан аудандық ақпараттық топ жұмыс iстейдi, оның құрамына ұйым мен кәсiпорын, құқық қорғау органының басшылар мен 13 ауылдық ақпараттық топ пен Мамлют қ. құрамына 117 адам кiредi. Ауылдық округ ақпараттық топтың басшылары селолық әкiмдер болып табылады.

2016 жылдың 1 желтоқсанда Президенттiң Қазақстан елi халқына 2015 жылдың 30 қарашасынан «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму» Жолдауын аудан әкiмi басшылығымен делегация облыстық қоғамдық белсендiлерi талқылау бойынша қатысты.

2015 жылы 4 желтоқсанда Мамлют мәдени орталықта Елбасы Президентi Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан елi халқына 2015 жылдың 30 қарашасынан «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму» Жолдауын талқылау бойынша аудандық қоғамдық белсендiлерi құрылды. Қатысқандар 270 адам болды.

Өткен жыл кезең бойы 7 конференция, қатысқандар саны 359 адам, 19 дөңгелек үстел, қатысқандар 578 адам, 191 жиналыс, 10000 астам адам қатысты, 45 сол сияқты iс-шаралар өткiзiлiп, 2128 адам қатысты.

Ақпараттық топ мүшелерiмен барлығы 432 кездесу өткiзiлiп, 9520 адам, оның iшiнде облыстық ақпараттық топ 25 кездесу — 795 адам, аудандық ақпараттық топ  — 119 кездесу — 4556 адам, ауылдық ақпараттық топ  — 283 кездесу — 4169 адам қатысты.

«Солтүстiк Жұлдызы» мен «Знамя труда» аудандық газеттерiнде «Жолдау жолдарынан» айдарымен 53 мақала мен 20 лебiз қосу жарияланды.

ҚР Президентi Н.Ә.Назарбаевтың 2015 жылдың 30 қарашасынан «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму» Жолдауы 3000 дана орыс тiлiнде және 1000 дана мемлекеттiк тiлде тиражбен басып шығарылды.

Қазақстан Республикасының 2015 жылдың 30 қарашасынан «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму» Жолдауы бойынша ауданда 5 баннер iлiндi.

Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсiм, реформалар, даму» атты жыл сайынғы Жолдауын түсiндiру жөнiндегi мемлекеттiк және аймақтық әлеуметтiк-экономикалық бағдарламасының 2016 жылға дамуын iске асыру жүрiсiн Мамлют ауданында ақпараттық тобының құрамы

I. Әлеуметтік сала
1. Рамазанова Алмагүл Какибайқызы Мамлют ауданы әкімінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары
2. Артимович Владимир Петрович Мамлют ауданының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарлама бөлімінің басшысы
3. Досалиев Нұрлан Александрович (келісім бойынша) Мамлют ауданының Халыққа қызмет көрсету орталығының басшысы
4. Бикина Зейняп Халиулловна (келісім бойынша) Мамлют ауданының тұтынушылардың құқықтарын қорғау басқармасының басшысы
5. Дубенчук Любовь Александровна Несие төлеу бойынша мемлекеттік орталық филиалының директоры
6. Коробкова Марина Германовна (келісім бойынша) Мамлют ауданының орталық ауруханасының бас дәрігері
7. Могунова Данголе Антонасовна (келісім бойынша) Мамлют ауданының пошталық байланыс түйіншігінің бастығы
8. Нуралина Айгерим Ғалымжанқызы (келісім бойынша) Мамлют ауданының әділет басқармасының басшысы
9. Рамазанова Сара Миронқызы Мамлют ауданының білім бөлімінің басшысы
10. Рогачева Ольга Николаевна Аудандық мұрағаттың директоры
11. Смаилова Қанат Кемалқызы Мамлют ауданының жастар және жасөспірімдер бастамалары орталығының директоры
12. Черкасов Владимир Викторович (келісім бойынша) Аудандық телекоммуникация түйіншігінің бастығы
13. Шамшутдинова Рамиля Мингалиевна Мамлют ауданының ішкі саясат бөлімінің басшысы
14. Шеримбетов Кайратбек Калыбаевич Мамлют ауданының мәдениет және тілдердің дамуы басшысы
II. Экономика, қаржы, өнеркәсіп және кәсіпкерлік
1. Габбасов Рустам Алтайұлы Мамлют аудан әкімінің экономика мәселелері жөніндегі орынбасары
2. Биктимиров Амир Камильевич Мамлют ауданының экономика және қаржы бөлімінің басшысы
3. Бейсенов Ақылбек Зайтонұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының статистикалық басқармасының бастығы
4. Есмуканов Самат Амандайұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының мемлекеттік кірістер басқармасының басшысы
5. Кенжибаев Қуандық Серикұлы Мамлют ауданының құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімінің басшысы
6. Малденов Азамат Сейтханұлы Мамлют ауданының кәсіпкерлік бөлімінің басшысы
7. Мамбетова Жібек Сейітовна (келісім бойынша) Мамлют ауданының қазынашылық басқармасының басшысы
III. Ауыл шаруашылығы, көлік, энергетика
1. Әмірин Кайсар Өмірбайұлы Мамлют ауданының жолаушы көлігінің және автомобилдік жолдар ТКШ бөлімінің басшысы
2. Әубәкіров Бейбіт Сайынұлы Мамлют ауданының ветеринарлық станциясының директоры
3. Ғалиев Ахмет Мұқажанұлы ҚР АШМ АӨК Мамлют ААИ қадағалау және ветеринариялық тексеріс комитетінің басшысы
5. Қазиев Қуат Қайырбекұлы (келісім бойынша) ҚР АШМ АӨК Мамлют ААИ Мемлекеттік инспекция комитетінің басшысы
6. Қасенов Қайырбек Нұрманұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының мемлекеттік орман мекемесінің директоры
7. Насыров Искак Исмагилович Мамлют ауданының ауыл шаруашылық бөлімінің басшысы
8. Оразов Ержан Бейсенұлы Мамлют ауданының жердің қатынасы бөлімінің басшысы
8. Черноусова Людмила Федоровна Мамлют ауданының ветеринариялық бөлімінің басшысы
IV. Өкілетті билек
1. Нурмуканова Ралия Равильевна (келісім бойынша) Аудандық маслихаттың хатшысы
2. Мәмбетов Еркебұлан Нұрмағамбетұлы (келісім бойынша) Облыстық маслихаттың депутаты
3. Әлжанов Талғат Сейілбекұлы (келісім бойынша) Аудандық маслихаттың депутаты
4. Бекенов Қанат Жанабайұлы (келісім бойынша) Аудандық маслихаттың депутаты
5. Шагвалеева Халида Халитовна (келісім бойынша) Аудандық маслихаттың депутаты
6. Жүнүсов Арыстан Ноғайұлы (келісім бойынша) Аудандық маслихаттың депутаты
7. Прелгаускас Дмитрий Кестутисович (келісім бойынша) Аудандық маслихаттың депутаты
8. Омарова Диана Хамзақызы (келісім бойынша) Аудандық маслихаттың депутаты
9. Линник Марина Анатольевна (келісім бойынша) Аудандық маслихаттың депутаты
10. Шарипов Серәлі Байдрахманұлы (келісім бойынша) Аудандық маслихаттың депутаты
IV. Кадрдың саясаты
1. Хорошенко Андрей Борисович (келісім бойынша) Мамлют ауданының қорғаныс жұмыстары жөнінде бөлім бастығы
2. Иржанова Айнагуль Сабитқызы Аудан әкімінің құқықтық жұмыстар жөнінде ақылшысы
3. Сарбалинов Қуаныш Серегұлы Мамлют аудан әкімінің аппарат бастығы
V. Құқық қорғаушы органы
1. Байжанов Ғалым Мейрамғалиұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының ішкі істер бөлімінің бастығы
2. Құдайбергенов Руслан Қайырлыұлы (келісім бойынша) ШБ — 15 бастығы
3. Смаилов Сейілбек Кайыржанұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының төтенше жағдай жөнінде бөлім бастығы
VI. Қоғамдық пікірдің көшбасшылары
1. Калугин Иван Михайлович (келісім бойынша) «Сарбаз» Ауғаныстан ардагерлер соғыс кеңесінің төрағасы
2. Қошанов Абай Мақпозұлы (келісім бойынша) Мамлют ауданының «Нұр Отан» филиалы төрағасының орынбасары
3. Омаров Тулеген Конкушұлы (келісім бойынша) Аудандық ардагер кеңесінің төрағасы
4. Федотов Виктор Павлович (келісім бойынша) Мамлют ауданының кәсіпкерлік кеңесінің төрағасы
5. Полякова Крестина Александровна (келісім бойынша) «Знамя труда» газетінің бас редакторы

Iшкi саясат бөлiмi

Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсiм, реформалар, даму» атты жыл сайынғы Жолдауын ақпараттық қамтамасыздандыру мемлекеттiк және аймақтық әлеуметтiк-экономикалық бағдарламасының 2016 жылға дамуын iске асыру барысы жөнiнде iс-шара жоспары

№ р/с Іс-шараның атауы Орындау мерзімі Жауаптылар
1. Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауын ақпараттық қамтамасыздандыру жоспарын әзірлеу 2015 жылдың желтоқсаны Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлютка қаласы, аудан мекемелерінің, ұйымдардың, кәсіпкерліктерінің бастықтары
2. Қазақстан Республика Президент Жолдауының мәтінің мекемелерде, ұйымдарда, оқу мекемелерінде, аудан селолық округінің және қала кітапханаларында ақпараттық бұрыш дайындау 2015 жылдың желтоқсаны Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлютка қаласы, аудан мекемелерінің, ұйымдардың, кәсіпкерліктерінің бастықтары
3. Президеттің Қазақтан халқына Жолдауы жөнінде БАҚ-қа аудандық атқарушы билік органдарының, ұйымдар мен кәсіпкерлік басшыларының мақала жариялау медиа-жоспарын дайындау 2015 жылдың желтоқсаны Ішкі саясат басқармасы
4. Қазақстан Республика Президентінің Жолдауын аудандық «Солтүстік Қазақстан» және «Знамя труда» газет беттерінде жариялау 2015 жылдың желтоқсаны Ішкі саясат басқармасы, «Знамя труда» газетінің редакциясы
5. Қазақстан Республика Президентінің халқына Жолдауын түсіндіру жөнінде кестені әзірлеу және активтерді өткізу мен азаматтық жиылысын қаматамасыздандыру 2015 жылдың желтоқсаны Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлют қаласы, Ішкі саясат бөлімі
6. Ақпараттық тобына көмекке әдістемелік мәліметтер дайындау 2015 жылдың желтоқсаны Ішкі саясат бөлімі
7. Қазақстан Республика Президентінің Қазақстан халқына Жолдауын талқылау жөнінде активін өткізу 2015 жылдың желтоқсаны Ішкі саясат бөлімі
8. Қазақстан Республика Президентінің Қазақстан халқына Жолдауының тақырыбы жөнінде мәтіндер ұраның дайындау 2015 жылдың желтоқсаны Ішкі саясат бөлімі
9. Ақпараттық бірлестік күнін өткізу үшін мәлімет дайындау 2015 жылдың желтоқсаны ,әр ай сайын 2016 жыл ішінде Ішкі саясат бөлімі
10. Қазақстан Республика Президентінің Қазақстан халқына Жолдауын түсіндіру жөнінде ақпараттық бірлестік күнін өткізу 2015 жылдың желтоқсаны , әр ай сайын 2016 жыл ішінде Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлют қаласы, Ішкі саясат бөлімі
11. Қазақстан Республика Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы жөнінде ақпараттық жұмыстарын өткізу үшін ақпараттық тобын құру 2015 жылдың желтоқсаны Ішкі саясат бөлімі
12. «Знамя труда» аудандық газетінде айдар ашып Қазақстан Республика Президентінің Жолдауын түсіндіру және лебіздің жариялауын қамтамасыздандыру 2015 жылдың желтоқсаны, 2016 жыл ішінде Ішкі саясат бөлімі, «Знамя труда» газетінің редакциясы
13. Қазақстан Республика Президентінің Жолдауын оқу мекемелерінде зерделеуін ұйымдастрыту. Жолдауды оқу тәлімдік үдірісіне қосу 2015 жылдың желтоқсаны Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлют қаласы, білім бөлімі
14. Діни конфессиалардың, ұлттық-мәдениет орталықтаранының, үкіметтік емес ұйымдарының, саясат партия өкілдерінің лебіздерінің «Знамя труда» аудандық газетіне жариялауын қамтамасыздандыру 2015 жылдың желтоқсаны, 2016 жыл ішінде Ішкі саясат бөлімі,«Знамя труда» газетінің редакциясы
15. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауындағы негізгі жағдайларын түсіндіру бойынша ұлттық-мәдениет орталықтарының, діни конфессиалардың, үкіметтік емес ұйымдарының, қоғамдық ұйымдарының, саясат партия өкілдерінің қатынасуымен түрлі іс-шаралар мен «Дөңгелек үстелдердің» топтамасын өткізу 2015 жылдың желтоқсаны, 2016 жыл ішінде Ішкі саясат бөлімі
16. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауында қойылған мақсаттарға байланысты аудан ауылдық округтерінде және Мамлют қаласында көрнекті үгіт жұмысын рәсімдеуін қарастыру 2015 жылдың желтоқсаны Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамалют қаласы, Ішкі саясат бөлімі
17. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауын БАҚ- та көлемінің және жарық түсіру сапасының мониторингінің іске асыру жүрісін жасау Үнемі Ішкі саясат бөлімі
18. Әлеуметтік сауалнама өткізу Тоқсан сайын Ішкі саясат бөлімі
19. Халықтың мұқат қабаттарына әлеуметтік қуаттау шаралары бойынша кең түсіндіру жұмысын қаматамасыздандыру, әлеуметтік төлемдердің өсуі Үнемі Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлютка қаласы, жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарлама бөлімі, пенсия төлеу жөнінде мемлкеттік орталық филиалы, «Знамя труда» газетінің редакциясы

Iшкi саясат бөлiмi

ҚР Президентi Жолдауларыны мұрағаты (2008-2014 жж.)

2014 жылғы 11 қарашадан бастап «Нұрлы жол — Болашаққа бастар жол» атты Қазақстан Республикасы Президентi Н.Ә. Назарбаевтың Жолдауын насихаттау және түсiндiру барысы туралы

Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә. Назарбаевтың 2014 жылғы 11 қарашадағы жолдауын ақпаратық жандандыру барысында қарастырылған iс-шаралар жоспары: медиа-жоспар қатысуы, ақпараттық тобының құрамы, аудандық ақпарттық тобының мүшелерi шығу кестесi.

Елбасының Жолдауы барлық мекеме ұжымдарында, оқу орындарында талқылау өткiзiлдi. Президент жолдауындағы сөздермен стендер рәсiмделдi.

Аудан аумағында 13 ақпараттық тобы әрекет етедi, тобтың құрамында мекемеке басшылары, аудан кәсiпкерлерi мен қоғамдық өкiлдерден құралған 152 адам .

Ауыл округтерiнiң ақпараттық тобы басшылары ауыл округтерiнiң әкiмдерi.

Мамлютка қаласы аумағында 1 ақпараттық-насихаттық тобы бар, оның құрамында 15 кiсi жұмыс жүргiзедi. оның iшiне қала мекемелерiнiң, кәсiпкерлер және құқыққорғау органдарының басшылары кiредi.

2014 жылғы 11 қарашадағы Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә. Назарбаетың «Нұрлы жол — Болашаққа бастар жолы» атты Жолдауын талқылау 2014 жылдың 17 қарашасында Мамлют мәдениет үйiнде аудандық қоғамдық активтiң қатысуымен өттi. Жолдауды талқылауға Солтүстiк Қазақстан облысы маслихатының ақпараттық тобының мүшесi, хатшысы Едресов Қайырлы Едресұлы қатысты. 300 кiсi қатысты.

2014 жылғы 10-11 желтоқсан күндерi ААНТ-ның мүшелерi Ұлттық экономика министрлiгiнiң құрылыс iстерi, тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығы және жер ресурстарын басқару комитетi төрағасының орынбасары Дина Акрачкова мен «Мамбетов и К» КТ директоры Мамбетов Еркебулан Нұрмагамбетұлы қатысуымен Мамлютка қаласында, Воскресенов және Новомихайловка ауылдық окруктерде кездесулер ұйымдастырылды. Бiткен мерзiмде өткiзiлгендер: 26 дөңгелек үстел, 297 кiсi қатысқан, 97 жиналыс, 1256 кiсi қатысуымен, 27 iс-шаралар басқа мәнде, 1874 кiсi қатысуымен.

Аудандық «Солтүстiк жұлдызы» және «Знамя труда» газеттерiнде «Жолдауы қатары» айдарында 58 мақала және 26 үн қосулар жарияланған.2014 жылғы 11 қараша айындағы Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә. Назарбаетың Жолдауы «Нұрлы жол — Болашаққа бастар жол» мемелекеттiк тiлде 1500 дана жарияланды, ал орыс тiлiнде 3500 дана жарияланды. Мамлютка қаласында 4 баннер орналастырылған.

Ағымдағы жылдың ақпан айында әлеуметтiк сұрау өткiзу жоспарлануда бұндағы мақсат Елбасы Жолдауын тұрғындарға жеткiзу.

Елбасы Жолдауын насихаттау және түсiндiру мемелекеттiк органдарда тексеру жоспарлануда Елбасының Жолдауы насихатау жөнiнде жергiлiктi атқарушы органдары аудан тұрғындарының оң көзқарасын қалыптастыру қарастыру мақсатында жұмыс өткiзу.

Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына «Нұрлы жол — Путь в будущее» атты жыл сайынғы Жолдауын ақпараттық қамтамасыздандыру мемлекеттiк және аймақтық әлеуметтiк-экономикалық бағдарламасының 2015 жылға дамуын iске асыру барысы жөнiнде iс-шара жоспары

№ р/с Іс-шараның атауы Орындау мерзімі Жауаптылар
1. Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауын ақпараттық насихаттық қамтамасыздандыру жоспарын әзірлеу 2014 жылдың қарашасы Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлютка қаласы, аудан мекемелерінің, ұйымдардың, кәсіпкерліктерінің бастықтары
2. Қазақстан Республика Президент Жолдауының мәтінің мекемелерде, ұйымдарда, оқу мекемелерінде, аудан селолық округінің және қала кітапханаларында ақпараттық бұрыш дайындау. 2014 жылдың қарашасы Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлютка қаласы, аудан мекемелерінің, ұйымдардың, кәсіпкерліктерінің бастықтары
3. Президеттің Қазақтан халқына Жолдауы жөнінде БАҚ-қа аудандық атқарушы билік органдарының, ұйымдар мен кәсіпкерлік басшыларының мақала жариялау медиа-жоспарын дайындау. 2014 жылдың қарашасы Ішкі саясат басқармасы
4. Қазақстан Республика Президентінің Жолдауын аудандық «Солтүстік Қазақстан» және «Знамя труда» газет беттерінде жариялау 2014 жылдың қарашасы Ішкі саясат басқармасы, «Знамя труда» газетінің редакциясы
5. Қазақстан Республика Президентінің халқына Жолдауын түсіндіру жөнінде кестені әзірлеу және активтерді өткізу мен азаматтық жиылысын қаматамасыздандыру. 2014 жылдың қарашасы Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлют қаласы, ішкі саясат бөлімі
6. Ақпараттық насихаттау тобына көмекке әдістемелік мәліметтер дайындау. 2014 жылдың қарашасы Ішкі саясат бөлімі
7. Қазақстан Республика Президентінің Қазақстан халқына Жолдауын талқылау жөнінде активін өткізу 2014 жылдың қарашасы Ішкі саясат бөлімі
8. Қазақстан Республика Президентінің Қазақстан халқына Жолдауының тақырыбы жөнінде мәтіндер ұраның дайындау 2014 жылдың қарашасы Ішкі саясат бөлімі
9. Ақпараттық бірлестік күнін өткізу үшін мәлімет дайындау 2014 жылдың қараша-желтоқсан, әр ай сайын 2015 жыл ішінде Ішкі саясат бөлімі
10. Қазақстан Республика Президентінің Қазақстан халқына Жолдауын түсіндіру және насихаттау жөнінде ақпараттық бірлестік күнін өткізу 2014 жылдың қараша-желтоқсан, әр ай сайын 2015 жыл ішінде Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлют қаласы, ішкі саясат бөлімі
11. Қазақстан Республика Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы жөнінде ақпараттық жұмыстарын өткізу үшін ақпараттық насихаттау тобын құру 2014 жылдың қарашасы Ішкі саясат бөлімі
12. «Знамя труда» аудандық газетінде айдар ашып Қазақстан Республика Президентінің Жолдауын түсіндіру мен насихаттауын және лебіздің жариялауын қамтамасыздандыру 2014 жылдың қарашасы, 2015жыл ішінде Ішкі саясат бөлімі, «Знамя труда» газетінің редакциясы
13. Қазақстан Республика Президентінің Жолдауын оқу мекемелерінде зерделеуін ұйымдастрыту. Жолдауды оқу тәлімдік үдірісіне қосу 2014 жылдың қарашасы Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлют қаласы, білім бөлімі
14. Діни конфессиалардың, ұлттық-мәдениет орталықтаранының, үкіметтік емес ұйымдарының, саясат партия өкілдерінің лебіздерінің «Знамя труда» аудандық газетіне жариялауын қамтамасыздандыру 2014 жылдың қараша-желтоқсан, 2015жыл ішінде Ішкі саясат бөлімі, «Знамя труда» газетінің редакциясы
15. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауындағы негізгі жағдайларын насихаттау бойынша ұлттық-мәдениет орталықтарының, діни конфессиалардың, үкіметтік емес ұйымдарының, қоғамдық ұйымдарының, саясат партия өкілдерінің қатынасуымен түрлі іс-шаралар мен «Дөңгелек үстелдердің» топтамасын өткізу 2014 жылдың қараша-желтоқсан, 2015жыл ішінде Ішкі саясат бөлімі
16. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауында қойылған мақсаттарға байланысты аудан ауылдық округтерінде және Мамлют қаласында көрнекті үгіт жұмысын рәсімдеуін қарастыру 2014 жылдың қарашасы Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамалют қаласы, ішкі саясат бөлімі
17. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауын БАҚ-та көлемінің және жарық түсіру сапасының мониторингінің іске асыру жүрісін жасау Үнемі Ішкі саясат бөлімі
18. Әлеуметтік сауалнама өткізу Тоқсан сайын Ішкі саясат бөлімі
19. Халықтың мұқат қабаттарына әлеуметтік қуаттау шаралары бойынша кең түсіндіру жұмысын қаматамасыздандыру, әлеуметтік төлемдердің өсуі Үнемі Ауылдық округ әкімдігінің аппараты және Мамлютка қаласы, жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарлама бөлімі, пенсия төлеу жөнінде мемлкеттік орталық филиалы, «Знамя труда» газетінің редакциясы

Iшкi саясат бөлiмi

ҚР Президентінің «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту — Қазақстан дамуының басты бағыты» 2012 жылғы 27 қаңтардағы Жолдауын насихаттау барысы туралы, ақпарат

Мақаланың шыққан күні: 10.10.2017 09:15

Парақтағы соңғы өзгерістер: 23.09.2019 11:46

СҚО Мамлют ауданының әкiмi
Руслан Әкiмжанұлы Аңбаев

Промышленная Революция 4.0

Желтоқсан 2019
ДсСсСрБсЖмСнЖк
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          

ҚР Әділет министрлігі

Қазақстан Республикасының Әділет Министрлігі Қазақстан Республикасының шекарасынан шығу кезінде кедергілерді болдырмау үшін жеке және заңды тұлғаларға www.adilet.gov.kz сайтында сот актілері бойынша берешегін және Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығуға уақытша шектеуін тексеруді ұсынады.

Официальный сайт Президента Республики Казахстан Премьер-министр Казахстана egov.kz Ассамблея народа Казахстана Официальный интернет-ресурс Северо-Казахстанской области IPO ДКБ2020 Алтын сапа Әділет Модернизация пенсионной системы Казконтент Иновационные гранты Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Защита бизнеса СКО Электрондық еңбек биржасы ҚР Қаржы министрлігінің Ішкі мемлекеттік аудит комитетінің ресми интернет-ресурсы 100 жаңа есім Қазақстан Республикасының Дін істері және азаматтық қоғам министрлігіАстана — Ұлы дала елордасы Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі АҚ ҰК «Kazakh Invest»

@2019 Солтүстік Қазақстан облысының Мамлют ауданы әкімінің ресми интернет-ресурсы

A- A A+